انسان بواسطه زیارت امام حسین(علیه‌السلام) امکان زیارت الله را پیدا می‌کند که مراد از زیارت الله، لقاءالله است به این معنا که وقتی‌ که ما می‌گوییم امام را، ضریح مطهر را، قبر منور را زیارت می‌کنیم مقصود ما چیست؟ مقصود ما این است که روح مقدس امام و باطن امام است که این ضریح و قبر نمایی از آن است.

به مناسبت ایام اربعین حسینی استاد مهدی موسوی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در مورد موضوع اربعین و پرداخته است. 

این استاد حوزه علمیه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: فرارسیدن اربعین حسینی، اربعین سید و سالار شهیدان اباعبدالله الحسین علیه السلام را به عموم مسلمانان خاصه شیعیان تسلیت و تعزیت عرض می‌کنم و امیدوارم که خداوند تبارک و تعالی بخاطر وجود این شهید نازنین این بلا را از سر بشریت خاصه مسلمین کوتاه کند و مردم بتوانند به زندگی عادیشان برگردند.

وی افزود: یکی از تعبیرهای رایج عددی در متون دینی ما تعبیر اربعین است که در بسیاری از موارد بکار رفته است برای نمونه مبعوث شدن رسول خدا در چهل سالگی بوده است.  گفته شده است که عدد چهل در سن انسان‌ها نشانه بلوغ و رشد فکری است. در قرآن کریم تصریح شده که میقات موسی علیه‌السلام از ۳۰ روز به ۴۰ روز تکمیل شد.

استاد موسوی بیان داشت: در روایت آمده که حضرت آدم (ع) چهل شبانه روز به درگاه الهی ضجه زد و در مدت چهل روز بر روی کوه صفا در حال عبادت بود. در حدیث آمده است که اگر کسی چهل روز خالص برای خداوند تبارک و تعالی عبادت کند؛ خداوند تبارک و تعالی حکمت را از قلب او بر زبانش جاری می کند. در روایت دیگری آمده است: کسی که شراب خواری می کند نمازش تا چهل روز قبول نمی شود و همچنین در روایت آمده است که کسی که چهل روز گوشت نخورد خُلقش تنگ می شود.

وی اضافه کرد: از حضرت رسول گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم روایتی به این مضمون آمده است که کسی که لقمه حرام بخورد تا چهل روز دعایش مستجاب نمی شود. در روایت دیگری آمده است: کسی که چهل روز طعام حلال بخورد خداوند قلبش را نورانی می کند.

این استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: اینها نمونه ای از احادیثی بود که عدد اربعین در آنها به کار رفته است. حدیثی از امام عسکری علیه السلام وارد شده که حضرت می‌فرمایند علامات المؤمن خمسٌ صلاة احدی و خمسین عَلاَمَاتُ اَلْمُؤْمِنِ خَمْسٌ صَلاَةُ اَلْإِحْدَى وَ اَلْخَمْسِينَ وَ زِيَارَةُ اَلْأَرْبَعِينَ وَ اَلتَّخَتُّمُ فِي اَلْيَمِينِ وَ تَعْفِيرُ اَلْجَبِينِ وَ اَلْجَهْرُ بِ بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ حضرت فرمودند: از نشانه های مومن پنج چیز است ؛یک بجا آوردن پنجاه و یک رکعت نماز در هر شبانه روز که هفده رکعت آن نمازهای واجب یومیه است و سی وچهار رکعت آن نافله است که یازده رکعتش نماز شب است و بیست و سه رکعتش هم نوافل دیگر است. دوم زیارت اربعین امام حسین علیه السلام است.

این استاد حوزه علمقه تاکید کرد: الف و لامی که بر سر اربعین آمده است الف و لام عهد است که می خواهد بگوید که زیارت اربعین امام حسین علیه السلام است که از نشانه‌های مومن است نه هر اربعینی. سوم این که بسم الله الرحمن الرحیم را در نماز بلند بگوید. چهار انگشتر به دست راست کند و پنجم این که پیشانی را هنگام سجده به خاک بگذارد.  

وی افزود: این حدیث مدرک معتبری است که _جدای از متن زیارت اربعین که در احادیث آمده است_ و به بزرگداشت زیارت اربعین تصریح کرده است اما در پاسخ به این پرسش که منشأ اربعین چه چیزی است؟ باید بگویم در منابع به این روز به دو اعتبار نگریسته شده است. نخست آن روزی‌ که اسرای کربلا از شام به مدینه مراجعت کردند. دوم روزی‌ که جابربن‌عبدالله انصاری صحابی معروف پیامبر اسلام(ص) از مدینه به کربلا وارد شد تا قبر حضرت سیدالشهدا(ع) را زیارت کند.

استاد موسوی خاطرنشان کرد: مرحوم شیخ مفید در مسارالشیعه _که در مورد ایام موالید و وفیات ائمه علیهم‌السلام است_ نوشته است؛ روز اربعین آن روزی است که حرم امام حسین علیه‌السلام از شام به سوی مدینه مراجعت کردند و روزی است که جابربن‌عبدالله انصاری برای زیارت امام حسین(علیه السلام) وارد کربلا شد؛ او نخستین شخص از مردمان بود که امام حسین(علیه السلام) را زیارت کرد و مرحوم مفید می فرماید که در چنین روزی زیارت حضرت(علیه السلام) مستحب است.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: آنچه با اطمینان می‌توانیم بگوییم این است که نخستین زیارت اربعین در نخستین اربعین پس از شهادت سیدالشهداء علیه السلام توسط جابر ابن عبدالله انصاری صورت‌گرفته است و پس‌ از آن ائمه اطهار(علیهم السلام) از هر فرصتی برای رواج زیارت امام حسین(علیه السلام) بهره می‌گرفتند.

وی ادامه داد: متن زیارت اربعین هم از سوی امام صادق(علیه‌السلام) انشاء شده‌ است که با داشتن مضامین عالی شیعیان را از زیارت آن حضرت در این روز بهره مند می‌کند. اهمیت خواندن زیارت اربعین تا جایی است که از علائم شیعه بودن شمرده‌شده است؛ درست همان گونه‌ای که خواندن نماز با آن کیفیت و خواندن بسم‌الله‌ به جهر از علائم شیعه خوانده شده است؛ زیارت اربعین هم از علائم شیعه شمرده‌ شده است. 

این استاد حوزه علمیه قم افزود: در مصباح المتهجد شیخ طوسی و نیز تهذیب الاحکام به نقل از صفوان بن مهران جَمّال این زیارت را نقل می‌کند که ایشان می‌گوید: مولایم صادق فرمود زیارت اربعین که باید در وقت برآمدن روز خوانده بشود یعنی آن موقع که روز بالا می آید یعنی ظهر شنیده است که در بخشی از این زیارت حضرت می‌فرماید: وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبادَكَ مِنَ الْجَهالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلالَةِ، وَ قَدْ تَوازَرَ عَلَيْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْيا و َباعَ حَظَّهُ بِالاْرْذَلِ الاْدْنى خدایا امام حسین همه‌چیز را برای نجات بندگانت از نابخردی و سرگشتگی و ضلالت در راه تو داده‌ است؛ درحالی‌که مشتی فریب‌خورده که انسانیت خود را به دنیاپرستی فروختند؛ برضد وی شوریدند و آن حضرت را به شهادت رساندند.

این استاد سطوح عالی حوزه افزود: من فقط یک نکته می‌گویم که در این روایت خیلی تاکید شده بر زیارت سیدالشهدا در روز اربعین و همچنین در روایت دارد: «مَن زارَ الحسین بکربلاء فقد زار اللّهَ فوق عرشه» یعنی هر کس حسین را در کربلا زیارت کند؛ خدا را در عرشش زیارت کرده‌ است در این روایت نکته قابل‌توجهی است که من می‌خواهم به آن توجه داشته باشم که حضرت در این‌جا از تشبیه استفاده نکرده‌اند یعنی نفرموده اند که هر کس حسین را زیارت کند مثل این‌ است که خدا را در عرشش زیارت کرده‌است خیر، مثلیت در کار نیست بلکه خود خدا را زیارت کرده‌ است .

استاد موسوی تصریح کرد: دلیل بر این مطلب این است که ائمه علیهم‌السلام به درجه فنا یعنی فنای مطلق رسیده بودند یعنی فانی مطلق در ذات حق بودند و از حق جدا نبودند لذا انسان بواسطه زیارت امام حسین(علیه‌السلام) امکان زیارت الله را پیدا می‌کند که مراد از زیارت الله، لقاءالله است به این معنا که وقتی‌ که ما می‌گوییم امام را، ضریح مطهر را، قبر منور را زیارت می‌کنیم مقصود ما چیست؟ مقصود ما این است که روح مقدس امام و باطن امام است که این ضریح و قبر نمایی از آن است.

وی افزود: در اسلام به قبر سِرّ گفته می شود این‌که می‌گویند قُدِّسَ سِرُّه یعنی خدا سِرَّش را پاک کند یعنی قبر و خاکش را پاک کند؛ سِرّ به‌ طور مجازی به‌ معنای خاک است وگرنه به همان معنای قبر است دلیل براینکه قبر را هم سِرّ می‌گویند این است که قبر، محل سِرّ شخص است. صندوق، سِرّ کسی است که در آن‌جا چیزی قرار می دهد. در قبر مطهر امام حسین هم سِرّالله است یعنی در این سِرُّالله، وجه خداوند تجلی کرده است چون در هر جایی مقام فنا تحقق پیدا کند بلافاصله بدنبال آن مقام ظهور وجه خدا هم تحقق پیدا می کند و در آن جایگاه یا آن مقام فناء، وجه‌الله ظاهر می‌شود لذا ظاهر زیارت امام حسین(علیه‌السلام) است ولی باطن زیارت الله است؛ باطن لقاءالله است؛

وی اضافه کرد: این خصوصیت هم در بین اهل‌بیت(علیهم السلام) درباره سیدالشهدا(علیه السلام) وارد شده است ما برای هیچ یک از حضرات معصومین سلام‌الله‌علیهم اجمعین؛ اربعین نداریم غیر از سیدالشهدا(سلام‌الله‌علیه) و این بخاطر امتیاز ویژه‌ای است که این حضرت(سلام‌الله‌علیه) نسبت به سایر اهل‌بیت(علیهم السلام) دارند البته این را هم عرض کنم که کلهم نورٌ واحد می‌باشند اما یک ویژگی حضرت سیدالشهدا(علیه السلام) دارد که فقط آن ویژگی خاص حضرت سیدالشهدا(علیه السلام) است یعنی آن ویژگی را نه پدر و نه جد و نه فرزندان حضرت داشتند این به‌هرحال حکمتی است که فقط خود خداوند تبارک و تعالی می‌داند. 

استاد موسوی در ادامه افزود: در بین اهل‌بیت(علیهم‌السلام) یکسری خصائصی است که مخصوص سیدالشهدا(علیه السلام) است لذا ما می‌گوییم خصائص الحسینیه اما ما خصائص الحسنیه، علویه و امثال ذلک نداریم این نسخه بلابدیل بشر است که فقط در مورد امام حسین(علیه‌السلام) صادر شده است.

/290/260/21/