به مناسبت میلاد پرنور و سرور حضرت زینب سلام الله علیها، استاد علی محمدلو از اساتید بزرگوار حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان ابعاد گوناگون شخصیت والای این زینت امیرالمؤمنین علیهما السلام پرداخت.

این استاد درس خارج در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در روز میلاد عقیله بنی هاشم، عالمه غیر معلمه، کامله فاضله، زینب کبری سلام الله علیها بنت یعسوب الدین، امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه الصلاة و السلام واقع شدیم. زنی که نمی شود در یکی دو جلسه از ویژگی های بارزشان صحبت کرد.

وی افزود: شیعه و سنی در جلالت و عظمت و ویژگی های ناب این عقیله، این عالمه غیر معلمه، این فهیمه، این فاضله کتاب نوشته اند. ملاحظه می کردم یک کتابی در مصر، دکتر عایشه بنت شاطر به نگارش در آورده اند؛ عجیب است؛ غالبا تفسیر می نویسد. این دکتر، اهل قلم و اهل تفسیر است و عالمه ای است؛ در شأن و جلالت حضرت زینب سلام الله علیها کتابی نوشت به نام «زینب، قهرمان کربلا»؛ اگر این کتاب را ملاحظه بکنید، کتاب فوق العاده ای است.

استاد محمدلو در ادامه بیان کرد: مرحوم علام فقید آیت الله سید محمد کاظم قزوینی در قم به صورت امانی دفن شده بود؛ در زمان رژیم بعث اجازه نمی دادند که بدنشان را به کربلا انتقال بدهند؛ چون وصیت کرده بود که در کربلا دفن بشود؛ به صورت امانی در قم دفن شده اند. ایشان هفده سال در قم مدفون بود؛ بعد از سقوط رژیم بعث در عراق قبر را شکافتند که طبق وصیتشان به عراق و کربلا دفن بشود؛ اما می بینند که بدنش بعد از هفده سال، سالم است. روی سینه اش کتابی بود که آن هم سالم بود؛ آن کتاب، «فاطمة الزهرا من المهد الی اللحد»

وی افزود: همین شخصیت، یعنی سید محمد کاظم قزوینی رحمت الله علیه درباره حضرت زینب سلام الله علیها کتابی فوق العاده به نگارش در می آورند، به نام  زینب کبری من المهد الی اللحد؛ و عزیزان را توصیه می کنیم که اگر وقت داشتند، این کتاب را مطالعه کنند. این کتاب، ترجمه نیز شده است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی از ویژگی های بارز حضرت زینب سلام الله علیها، عبودیت ایشان بود. قرآن مجید می فرماید: «یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربّکِ راضیة مرضیة فادخلی فی عبادی و ادخلی جنّتی»؛ برخی از علماا از «النفس المطمئنة» به شهید تفسیر کرده اند؛ برخی از روایات هم دلالت بر وجود مبارک ابا عبدالله الحسین علیه السلام اشاره دارد.

وی اضافه نمود: علت بیان از این آیه شریفه فقره «فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی» بوده است؛ اگر بخواهیم ورود به جنت برسیم، باید به مقام عبودیت برسیم؛ هر روز حد اقل بیست بار در تشهد نماز عرض می کنیم: «و أشهد انّ محمدا عبده و رسوله»؛ یا خداوند متعال در آیه نخست سوره اسری می فرماید: «سبحن الذی اسری بعبده لیلا ...» این، مقام عجیبی است و تمام انبیاء و اولیاء آمده اند که به این مقام برسند.

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین علیه علیه السلام، می فرماید: همین افتخار برای من بس که عبد تو باشم.

وی افزود: اگر انسان عبد خدا بشود آزاد است؛ انسان که عبد خدا باشد، عزیز است؛ انسان که عبد خدا باشد، تسلیم غیر خدا نمی شود. عبودیت و بندگی خدا را کسب می کند و معنای عبودیت آن است که «به حرف خدا گوش بدهد.»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه کرد: وقتی مصیبتی به ما بیاید، یا اگر در عسر و حرجی قرار بگیریم و مسافرتی برویم، عبادت ما آسیب می بیند و از آن درجه بالای عبادت افت می کنیم. حضرت زینب سلام الله علیها داغ های مکرر دیده بود؛ بدن های عزیزانش را به خاک و خون دیده بود؛ امام سجاد علیه السلام می فرماید: عمه جانم در آن شب هم نماز شبش ترک نشد.

وی اضافه نمود: امام حسین علیه السلام قطعا مقامشان از حضرت زینب سلام الله علیها بالاتر است؛ تردیدی نیست؛ اما در آخرین لحظه ای که می خواهد به میدان نبرد برود، نفرمود خواهرم از بچه هایم مواظبت کن! از پسرم مراقبت کن؛ فرمود: «خواهرم زینب در نماز شبت من را دعا کن» آخرین کلام اباعبدالله الحسین علیه السلام از خواهرشان است. چقدر عبودیت باید داشته باشد و چقدر حضرت زینب باید بنده خدا باشد.

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: حضرت زینب است. تربیت شده پنج معصوم است؛ از هر کدام سیره ای را اتخاذ کرده است و از این رو این ویژگی های بارز در حق زینب کبری سلام الله علیها ایجاد شده است و ویژگی های غیر قابل درکی هم نیست.

وی افزود: حضرت زینب سلام الله علیها مفسر قرآن بود. ام کلثوم کبری و صدیقه صغری هم نامیده می شوند. از همان دوران طفولیت با مصیبت آشنا بود. البته این مصیبت ها ایشان را از پا در نیاورد؛ بلکه فوق العاده تربیت کرد؛ از این رو القابی همانند «محدثه، فهیمه، عابده، زاهده، عارفه، خطیبه، عفیفه» به ایشان می گویند. از نظر نسب نبوی، از نظر تربیت، علوی، لطف خداوندی شامل حال ایشان شده بود؛ از این رو ایشان را عقیله بنی هاشم نامیدند.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: با پسرعمویش عبدالله بن جعفر ازدواج کرد و ثمره این ازدواج هم فرزندانی بود که دو تن از آنها یعنی عون و محمد در کربلا به امام حسین و اسلام هدیه کرد و سرانجام در 15 رجب 62 هجرت از دنیا رفت.

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: امام سجاد علیه السلام درباره ایشان می فرماید: «انت عالمة غیر معلمة و فهیمة غیر مفهّمةة».

وی اضافه نمود: یکی از ویژگی های ایشان، عفت بوده است؛ ویژگی که متأسفانه این روزها در بین جوان های ما کمرنگ شده و از بین می رود. الگوی ما حضرت زینب سلام الله علیها است. الگوی ما حضرت زهرا سلام الله علیها است. نرویم از فلان اروپایی الگو بگیریم. ما غنی هستیم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: عفت را معنا می کنم: عفت و حیا یعنی «خود کنترلی» ؛ انسان عفیف نزدیک است که از ملائکه باشد: «کاد العفیف ان یکون ملکا من الملائکه». در روایت داریم «افضل العبادة العفة»؛ با فضیلت ترین عبدات، عفت است.

وی افزود: از کجا می توان به صفت عفت حضرت زینب سلام الله علیها دست یافت؟ آنجا که به مجلس یزید علیه اللعنه وارد شد. الآن هم به مسجد اموی ها می رویم، حال انسان دگرگون می شود؛ وقتی وارد مجلس یزید در شام شد، اولین حرفی که زد، این بود. نگفت چرا برادرم را کشتید و این جنایات را کردید. بلکه اولین چیزی که با آن یزید را بخاطر آن بازخواست کرد، این بود: «أ من العدل یابن الطلقاء » که دخترکان و ناموس تو در پشت حجاب و پس تو باشند؛ اما فرزندان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم اینگونه نباشند؟

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: بعضی نوشتند حضرت زینب سلام الله علیها وارد مجلس ابن زیاد ملعون شد؛ مطلب، مطلب سنگینی است؛ کلامی است که وقتی منبری همین مطلب را اشاره کرد، میرزای شیرازی زار زار گریه می کردند و اشاره نمودند  که منبری پایین بیاید.

وی افزود: اینکه می گویند «معجر از سرِ زینب رفته بود» ما نظر بر این داریم که اینگونه نبوده که (لا اله الا الله) موهای حضرت زینب نمایان شده باشد. در زیارت ناحیه مقدسه داریم «ناشرات الشعور» این فقره یعنی مو پریشان، مویه کنان؛ نه اینکه موی سر باز باشد. نه اینطور نبود. یک خانم در عرب، صرفا یک پوشش نداشتند؛ معجر، خمار، روپوش، سراسری داشتند. یک معجر را برداشتند. من این نظر را دارم که احدی چهره حضرت زینب را آنچنان که توصیف می کنند، ندیده است و از نظر ما درست نیست.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: تربیت یافته حضرت زینب همین است؛ همان شب یازدهم که بچه ها هر کدام به سویی می دویدند، حضرت زینب از روی خارها دنبال بچه ها بود که پیدا کند، یکی از دختران حضرت حسین علیه السلام که کوچک بود، به سن تکلیف هم نرسیده بود؛ آن کودک به عمه گفت: یک پارچه ای پیش تو هست که سرم را پوشش بدهم؟

اینها تربیت یافتگان این مکتب هستند. بچه ای که هنوز به سن تکلیف نرسیده، این همه عفت و حیا دارند. الگو اینها هستند. اما امروزه دختران را با این وضعیت می بینیم . اینها با مکتب فاطمی و علوی خیلی فاصله دارند.

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: عفت و حیای زینب سلام الله علیها از ویژگی های بارز ایشان بود. هر چقدر پیش خدا حیا کنیم، همان مقدار عزیز هستیم.

وی اضافه نمود: سومین ویژگی حضرت زینب سلام الله علیها از اهمیت بالایی برخوردار است؛ بارز است؛ مهم است و آن، صفت «تسلیم و رضا» است. ما قبول داریم که در زندگی همه نوع مشکلات وجود دارد. ما زینب را به غلط با غم و اندوه شناختیم. این درست نیست. حتی گاهی نام «زینب» را روی بچه ها نمی گذارند و می گویند غم و اندوه را یاد می آورد. این حرف غلطی است. «زینب» به انتخاب پیامبر بلکه از سوی خدا آمده است؛ زینب یعنی زینت پدر بودن. در هر خانه ای زینب باشد، موجب خیر و برکت است. زینب کبری یک پارچه مدرسه عبودیت و عفت و حیا و تسلیم و رضا است. متأسفانه کمتر گفته شده است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ببینید که سنی ها چقدر در فضایل او قلم زدند. مقام تسلیم و رضا در حضرت زینب سلام الله علیها می درخشد. هر کس در زندگی خود مشکل دارد؛ «دار بالبلاء محفوفه» «لقد خلقنا الانسان فی کبد» واقعیت است و آیات و روایات بر آن تصریح دارد.

وی افزود: در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام یک نفر به دیگری گفت: ان شاء الله بد نبینی؛ حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: یعنی دعا کردی بمیرد؟! حضرت فرمود: «الدنیا دار بالبلاء محفوفة. فقط در یک حالت است که این دعای شما مستجاب می شود و آن هم بعد از مردن است.»

استاد محمدلو خاطرنشان کرد: تا دنیا دنیا است، بلا هم هست؛ اما تسلیم و رضا معنایش این است: «تلاش کند؛ گلایه نکند.» در زندگی مشکلات داریم، تلاش را داشته باشیم؛ «لیس للانسان الا ما سعی» اما گلایه نداشته باشیم.

وی اضافه نمود: روایت عجیبی وجود دارد که عده ای در روز قیامت خیلی دیر به بهشت می برند و حساب و کتابشان خیلی طول می کشد. حتی بیان شده است که پل صراط هفت گردنه دارد. در هر گردنه اش هفتاد هزار ملک است؛ بعضی ها را تا 50 هزار سال در هر گردنه نگاه می دارند تا از او بازخواست کنند. این روایت را آیت الله العظمی وحید خراسانی نقل می کردند و من این روایت را از ایشان نقل می کنم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: برخی از افراد هستند که «یطیرون من قبورهم الی الجنة» یعنی عده ای هستند مستقیم از قبرهایشان به بهشت می روند. ملائکه به آنها می گویند: «آیا حساب نشدید؟ خیلی زود آمدید. صراط و عذاب و .. ندیدید؟»

آنها به ملائکه می گویند: ما دو ویژگی داشتیم : ما با حیا بودیم؛ در خلوت هم بودیم، از معصیت خدا حیا می کردیم؛ «کنا اذا خلونا نستحیی ان نعصیه» و ویژگی دوم ما این بود که در زمان مصیبت و سختی تسلیم بودیم و رضا به رضای الهی داشتیم .

استاد محمدلو خاطرنشان کرد: در قرآن به سه نوع حساب اشاره شده است:

سوء الحساب:

(الرعد : 18) «لِلَّذينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنى‏ وَ الَّذينَ لَمْ يَسْتَجيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَميعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوْا بِهِ أُولئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسابِ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهاد»

حسابا یسیرا:

(الانشقاق : 8) «فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسيرا»

یدخلون الجنة بغیر الحساب

(البقرة :  212) «زُيِّنَ لِلَّذينَ كَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا وَ يَسْخَرُونَ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ‏»

(آل‏عمران :  27) «تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ‏»

(آل‏عمران :  37) «فَتَقَبَّلَها رَبُّها بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَ أَنْبَتَها نَباتاً حَسَناً وَ كَفَّلَها زَكَرِيَّا كُلَّما دَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً قالَ يا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ‏»

(النور :  38) «لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِساب‏»

استاد محمدلو خاطرنشان کرد: حضرت زینب اینچنین بودند و در این مرتبه الگوی ما هستند؛ همان هستند که در جواب آن ملعون که به طعنه چیز پستی گفت، این بانوی با کرامت فرمود: «ما رأیت الا جمیلا». این مطلب با گریه کردن منافاتی ندارد؛ گلایه کردن است که سخت است.

وقتی ابراهیم فرزند رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم از دنیا رفت، حضرت گریه می کردند؛ در پاسخ تعجب یارانشان همین بیان را داشتند که گریه کردن مشکلی ندارد؛ بلکه گلایه کردن است که سخت است. مقام تسلیم و مقام رضا مقام عجیبی بود که حضرت زینب سلام الله علیها به درجه بالای آن دست یافته بودند.  

/270/260/20/