به مناسبت فرا رسیدن سالروز پر نور و سرور بانوی مکرمه، زینت امیرالمؤمنین علیه السلام، حضرت زینب کبری سلام  الله علیها، استاد علی جعفری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان برخی از ابعاد شخصیت این بانوی جلیله پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: حضرت زینب سلام الله علیها در سال پنجم یا ششم هجری قمری در پنجم جمادی الاولی در خانه امیرالمؤمنین علیه السلام به دنیا می آید.

وی افزود: آن زمانی که حضرت زینب سلام الله علیها متولد شدند، پیامبر بزرگوار به سفری رفته بودند. بعد از تولد این نوزاد، مادر، فرزند را به نزد پدر می آورد تا اینکه نامی برای این دختر انتخاب نمایند؛ اما حضرت امیر علیه السلام می فرماید: من در نامگذاری نسبت به فرزندانم هیچ گاه از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم سبقت نمی پذیرم. صبر می کنیم پیامبر از سفر برگردد و نامی را برای این دختر انتخاب نماید.

استاد جعفری در ادامه بیان کرد: بعد از سه روز حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم به مدینه آمدند. عادت حضرت این بود که وقتی از شهر می رفتند، آخرین کسی که برای خداحافظی به نزدش می رفتند، دخترشان بود؛ و اولین کسی که بعد از بازگشت از سفر به دیدنشان می رفتند، باز هم دخترشان بود.

وی اضافه نمود: وقتی حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم از سفر برگشتند، مستقیما به خانه امیرالمؤمنین علیه السلام رفتند و در آنجا حضرت امیر علیه السلام به حضرت بشارت دادند و دختر را نزدشان آوردند و تقاضا کردند که نامی برای آن فرزند انتخاب نماید. حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: من در نامگذاری فرزندانم از خداوند سبقت نمی گیرم. منتظر می مانم تا خداوند نام این دختر را بیان بفرماید.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در همین لحظه جبرئیل نازل شد و بعد از تهنیت گفت: خداوند متعال فرمود تا نام این دختر را «زینب» بگذارید.

استاد علی جعفری خاطرنشان کرد: زندگانی حضرت زینب را می توان به سه دوره تقسیم کرد. دوره نخست، دوره طفولیت بود که در کنار جدش رسول الله و پدر و مادر علیهم السلام گذرانید. وقتی حضرت به سنّ 5 سالگی رسیدند، مصیبت ها به حضرت رو آوردند. یکی از القاب حضرت زینب سلام الله علیها «ام المصائب» است و این مصیبت ها از همان سنّ 5 سالگی با شهادت پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم آغاز گردید. در یک سال دو عزیز خود را از دست دادند؛ جدّش رسول الله و مادرش حضرت فاطمه سلام الله علیها.

وی افزود: بعد از آن مصیبت برای حضرت زینب سلام الله علیها آغاز می شود. مصیبت هایی که این بانو متحمل شدند، هیچ یک از ائمه طاهرین ما ندیده بودند. واقعه کربلا واقعه عظیمی بود. در ظرف یک روز 19 نفر از نزدیک ترین افرادش را از دست دادند؛ 6 برادر و 2 فرزند نوجوانش، عون و محمد، و همچنین برادرزادگان خود را به خاک و خون دیدند. و آن هم با چه وضعیت دردناکی مشاهده کردند. وقتی انسان تصور بکند، از تصور انسان نیز خارج است؛ چه رسد به اینکه زنی در آن مصیبت ها و مشکلات، باز صبر و بردباری خود را از دست ندهد. از این رو واقعا «ام المصائب» است.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی از القاب حضرت زینب سلام الله علیها «قهرمان کربلا» است. با وجود دلیری های عباس علمدار و دیگر رشیدان کربلا، اما لقب «قهرمان» را به این بانوی مجلله داده اند. عجیب است که یک زن به عنون قهرمان نامگذاری می شود؛ پس از حادثه عاشورا پیام رسان خون سییدالشهداء علیه السلام، زینب سلام الله علیها بود.

وی اضافه نمود: در همان روز یازدهم وقتی می خواهند زنان و فرزندان را سوار بر شتر کنند و برای اسارت به کوفه ببرند، این قهرمان کربلا بوده است که می فرماید: شما کنار بروید؛ من و خواهرم زنان و بچه ها را سوار بر شترها می کنیم.

استاد جعفری خاطرنشان کرد: برخی نوشته اند علت اینکه آنها را از قتله گاه عبور دادند، برای آن بوده است که روحیه ایشان را خرد کنند؛ اما زینب در آنجا هم قهرمانی اش را نشان می دهد. آن بدن پاره پاره بدنش را از زیر سنگ ها و نیزه های شکسته بیرون می کند؛ دست را زیر جنازه می برد؛ رو به جنازه بلند می کند و می فرماید: «خدایا این قربانی را به کَرَم خود از ما قبول بفرما.» این، قهرمانی زینب است.

وی افزود: وقتی زینب سلام الله علیها و دیگر اسیران را وارد کوفه می کنند، اگرچه کوفیان با او آشنایی داشتند و زینب معلم قرآن زنان کوفه بوده است، اما وقتی شروع به سخنرانی می کند، کسانی که سخنان علی علیه السلام را شنیده بودند، به یاد آن سخنرانی های غرّای علی علیه السلام می افتند. و این امر، قهرمانی حضرت زینب سلام الله علیها است.

این استاد  حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: وقتی حضرت زینب سلام الله علیها را در مجلس ابن زیاد می بینیم، آن پلید به طعنه می گوید: خدا با شما چکار کرد. خدا شما را خوار و ذلیل کرد. اما این جمله قهرمان کربلا است که می فرماید: «ما رأیت الّا جمیلا» این کلام حضرت زینب سلام الله علیها در تاریخ ثبت گردید.

وی اضافه نمود: این قهرمانی یک زن است که با آن همه مصیبت هایی که بر او وارد گردید، جانانه از خاندانش دفاع می کند. زینب قبل از امام سجاد علیه السلام هم در کوفه هم در شام خطبه خواندند. این بانو در مجلس یزید خطاب می کند: «أ من العدل یابن الطلقاء» به او تحقیر و توهین می کند که شما آزاد شده جدّم رسول الله هستید. اما امروز کنیزانتان را و زنانتان را پشت پرده قرار داده اید، اما دختران رسول خدا را در بین مردان نامحرم قرار داده اید.

استاد علی جعفری خاطرنشان کرد: اگر انقلاب را به پرنده ای تشبیه کنیم که دو بال دارد، انقلاب نیز به دو بال خون و پیام رسان نیازمند است. انقلاب کربلا را خون حسین بن علی علیهما السلام و عباس بن علی علیهما السلام و یارانشان بود که پای این انقلاب ریختند؛ اما پیام رسان انقلاب کربلا زینب کبری سلام الله علیها بوده است که در کنار برادرزاده اش امام سجاد علیه السلام این وظیفه را به عهده داشته است.

وی افزود: حضرت زینب سلام  الله علیها بارها جانِ امام زمانش امام سجاد علیه السلام را نجات داده است و مدافع امامت و ولایت بوده است و قربانی ولایت بوده است. آن زمانی که تصمیم گرفتند امام سجاد علیه السلام را به شهادت برسانند، حضرت زینب سلام الله علیها فرمودند: «والله لا افارقه فان قتلته فاقتلنی معه»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: القاب متعددی برای حضرت زینب سلام الله علیها بیان گردیده است؛ از جمله «عقیلة العرب»، «عقیله بنی هاشم» و «صدّیقه صغری» است. از دیگر القاب حضرت سلام الله علیها «عابده» است. آنچنان که به گواهی امام سجاد علیه السلام حتی در شب یازدهم محرم با وجود آن همه مصیبت ها باز عبادت و نماز شبش ترک نمی شود؛ با این تفاوت که در شب های قبل، نمازشان را ایستاده می خواندند؛ اما در آن شب، دیگر طاقت ایستادن نداشتند و نمازشان را نشسته بجا آوردند.  این زن عابده است که با آن همه مصیبت ها از عبادت دست بر نداشتند.

وی اضافه  نمود: از القاب دیگر آن حضرت «عالمه» است. این سخن امام سجاد علیه السلام است که می فرماید: «أنتِ بِحَمدِ اللّه‏ِ عالِمَةٌ غَيرُ مُعَلَّمَةٍ، فَهِمَةٌ غَيرُ مُفهَّمَةٍ» امام سجاد علیه السلام مبالغه نمی کند و آنچه واقعیت است را بیان می دارد.

استاد علی جعفری خاطرنشان کرد: شیخ ابن قولویه با سند معتبر از حضرت سجاد علیه السلام روایت کرده که به رائده فرمود: «هنگامی که روز عاشورا فرارسید، مصیبت های بزرگی بر ما وارد شد. پدرم، برادران و سایر اهل بیت او کشته شدند، سپس حرم محترم زنان مکرمه آن حضرت را بر جهاز شتران سوار کردند تا به کوفه بفرستند، پس به سوی پدر و سایر اهل بیت او که در خاک و خون آغشته گشته و بدن های پاک و مطهر آنها بر روی زمین افتاده بود، نظر کردم و این در حالی بود که کسی متوجه دفن ایشان نشده بود؛ این امر آنقدر برای من ناگوار بود که احساس کردم سینه ام تنگ شده و نزدیک بود جان از بدن من خارج شود .
عمه ام زینب سلام الله علیها وقتی مرا در این حال دید، پرسید: این چه حالتی است که در تو می بینم، ای یادگار پدر و مادر و برادران من، گویی می خواهی جان تسلیم کنی؟!

گفتم ای عمه! چگونه جزع و اضطراب نکنم؛ در حالی که می بینم سید و آقای خود و برادران و عموها و عموزادگان و اهل بیت خود را با تنی آغشته به خون در این بیابان افتاده اند و تن ایشان عریان و بی کفن است و هیچ کس متوجه دفن آن ها نیست و مثل اینکه ایشان را از مسلمانان نمی دانند.
عمه ام گفت: «از آنچه می بینی، دل نگران مباش، جزع مکن! به خدا قسم که این عهدی بود از رسول خدا صلی الله علیه و آله به سوی جد و پدر و عموی تو و رسول خدا صلی الله علیه و آله مصائب هر یک را به ایشان خبر داده! به درستی که حق تعالی در این امت از جماعتی پیمان گرفته که فراعنه زمین ایشان را نمی شناسند، لکن نزد آسمان ها معروفند که ایشان اعضای از هم جدا و اجساد در خون طپیده شهدا را دفن می کنند و در زمین طفّ بر قبر پدرت سیدالشهدا علیه السلام علامتی نصب می کنند که اثر آن هرگز از بین نمی رود و به مرور ایام و لیالی محو و نابود نمی گردد، یعنی مردم از اطراف و اکناف به زیارت قبر مطهرش بیایند و او را زیارت نمایند، هرچند که سلاطین کفر و ستمگران در محو آثار آن سعی و کوشش نمایند ظهور آن قبر زیادتر می گردد و رفعت و علوّش بالاتر خواهد رفت» (مقتل الحسین(المقرّم) صفحه 398- 399)

وی افزود: بعد از هزار و چهارصد سال ما این کلام گهربار حضرت زینب سلام الله علیها را درک می کنیم که در ایام اربعین زائران از جای جای این کره خاکی به کربلا می آیند و قبر امام حسین علیه السلام را زیارت می کنند. امروز این پیشگویی حضرت زینب سلام الله علیها محقق شده است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی دیگر از ویژگی های بارز و آشکار حضرت زینب سلام الله علیها «صبر و استقامت» است. چه صبری زینب دارد! آن همه مصیبت ها را دید. اگر مرد آن همه مصیبت ها را می دید، طاقت نمی آورد؛ اما این زن آنچنان بوده است که «ام المصائب» است، اما صبورانه این سختی ها را تحمل می نماید.

/270/260/20/