به مناسبت اربعین سید و سالار شهیدان و یاران باوفایش، استاد علی محمدلو از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی و درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: پیاده روی و زیارت کربلا از موضوعاتی است که از سابق و در طول تاریخ وجود داشته و سیره علما و بزرگان نیز بر آن قرار گرفته است. ما بزرگانی را در طول تاریخ ملاحظه کردیم که به زیارت آقا و صاحبمان، اباعبدالله الحسین علیه السلام مشرف می شدند و این مسیر را پیاده می پیمودند.

وی افزود: در اینکه ورود اهل بیت علیهم السلام به کربلا در چه اربعین اول یا غیر آن بوده، محل اختلاف است؛ البته برخی از اعاظم، همانند سید بن طاووس، مرحوم شیخ بهایی، ابوریحان بیرونی ، کفعمی، فیض کاشانی، قاضی طباطبایی و برخی از بزرگان دیگر، بازگشت اهل بیت علیهم السلام را در اربعین اول ذکر کرده اند.

حجیت زیارت اربعین سیدالشهداء علیه السلام

این استاد درس خارج و سطوح عالی اضافه نمود: در مورد حجیت و جواز زیارت اربعین می توان به دو مورد اشاره کرد؛ یکی از آنها زیارت کربلا توسط خود امام  سجاد علیه السلام است که حجیت این عمل را از بُعد فعل معصوم می تواند مورد نظر قرار بگیرد؛ و از سوی دیگر روایت امام حسن عسگری علیه السلام را در پیش روی خویش داریم؛ روایتی که در کتاب های معتبر ما آمده است و دومین علامت از علائم پنجگانه مؤمن را زیارت اربعین معرفی کرده اند. پس می توان گفت برای زیارت اربعین، هم دلیل عملی از فعل معصوم علیه السلام و هم دلیل روایی در اختیارِ ما است.

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: در مورد اصل چله نشینی و اربعینیات، در کلام معصومین ما به فراوانی بیان شده است؛ به عنوان مثال، در روایت است که هر کس چهل روز خودش را از گناه و معصیت به دور نگاه دارد، خداوند متعال درهای حکمت را به روی قلبش باز می کند.

وی افزود: باید توجه داشت با وجود تأکیدات فراوان بر اربعینیات، اما در میان معصومین علیهم السلام تنها برای سید و سالار  شهیدان، اباعبدالله الحسین علیه السلام است که توصیه اکید بر چله گرفتن و اربعین دیده می شود؛ و حتی برای  اشرف مخلوقات، رسول الله صلی الله  علیه و آله و سلم، صدیقه طاهره سلام الله علیها و امیر مؤمنان علیه السلام، دستور به اربعین نداریم.  اگر چه در روایات ما اصل عدد «چهل» موضوعیت داشته است؛ اما اینکه بعد از شهادت یکی از معصومان، دستور به اربعین داشته باشیم، غیر از سیدالشهداء علیه السلام، دستوری به ما نرسیده است. در مورد ایشان، اربعینشان از نظر ما مشروعیت دارد؛ چرا که هم مشروعیت عملی ناشی از فعل معصوم را داریم وهم مشروعیت، به خاطر وجود روایت ازمعصوم.

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: باید دید لمّ کار در کجا است که این همه در روایات به زیارت اربعین سید و سالار شهیدان کربلا توجه شده است؛ حتی در بعضی از روایات، برای زیارت اباعبدالله علیه السلام، ثواب هزار شهید بدر، بیان شده است.

ثواب زیارت حج

وی افزود: یکی از موارد شباهت ثواب زیارت اربعین، شباهتش با ثواب رفتن به حج است. می دانیم که حج، عمل عبادی جامع است؛ از این رو یکی از سرآمد اعمال، حج حساب می شود. در حدیث صحیح از حضرت صادق علیه السلام، روایت شده است که: یک اعرابى به حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم رسیده، گفت: اى پیامبر خدا! من به قصد حج، بیرون آمده‏ ام؛ ولى حجّ از کفم رفت! من مردى ثروتمندم، به من دستورى ده که با داراییم کارى کنم که به اجرى مانند اجر حج برسم.

امام علیه السلام مى‏گوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رو به او کرد و گفت: به «ابوقبیس» بنگر! اگر ابوقبیس طلاى سرخ شود، که تو در راه خدایش انفاق کنى، به چیزى که حاجى مى‏رسد، نمى‏رسى!».

 سپس فرمود: «آنگاه که حاجى بار سفر کرد، چیزى برندارد و نگذارد، مگر آنکه خدا برایش ده حسنه می نویسد و ده سیّئه محو کند و ده درجه بالا برد».

و آنگاه که سوار شترش شود، گامى بر ندارد و نگذارد، مگر آنکه همانند آن برایش نویسد.

و آنگاه که به دور خانه طواف کند، از گناهانش بدر آید.

و آنگاه که سعى بین صفا و مروه کند، از گناهانش بدر آید.

و آنگاه که وقوف به عرفات کند، از گناهانش بدر آید.

و آنگاه که رمى جمرات کند، از گناهانش بدر آید.

امام علیه السلام مى‏گوید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم این موقف و آن موقف حج را شمرد که وقتى حاجى بدان موقف رسد، از گناهانش بدر آید.

و آنگاه بدان مرد فرمود: «تو کجا مى ‏توانى به آنچه حاجى مى‏ رسد، برسى؟» آنگاه امام صادق علیه السلام در پایان این روایت فرمود: «تا چهار ماه، بر حاجى گناه ننویسند و برایش حسنات نویسند، مگر آنکه گناه کبیره ‏اى بجاى آورد». (تهذیب ج 5، ص 19، ح 561)

استاد محمدلو در ادامه بیان کرد: باز در روایت صحیح از معاویة بن عمار از امام صادق علیه السلام آمده است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «حج و عمره بى‏ چیزى را مى‏ زداید، همانگونه که آتش تیرگى آهن را مى‏ زداید».

وی افزود: معاویه می گوید: به امام گفتم: «یک بار حج برتر است یا بنده آزاد کردن؟» فرمود: «حج افضل است». گفتم: دو تا؟ گفت: حج. و من هر چه بر شمار مى‏ افزودم امام  علیه السلام مى‏گفت: حج افضل است. تا رسیدم به سى بنده، باز فرمود: حج افضل است! (تهذیب ج 5، ص 21، ح 60)

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: بعد از بیان این روایات برای ثواب رفتنِ به حج، و درک فضیلت آن، حال، باید گفت که ثواب زیارت زیارت سیدالشهداء علیه السلام با حج مقایسه شده است؛ گاهی گفته شده، ثواب یک حج عمره را دارد؛ گاهی گفته شده ثواب هفتاد هزار حج عمره را دارد؛ گاهی گفته شده، به ازای هر یک قدم از مسیر در راه زیارت کربلا، ثواب یک حج عمره را به انسان می دهند.

مقایسۀ حج با زیارت امام حسین علیه السلام

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: شهاب بن عبد ربه می ‌گوید: امام صادق علیه السلام از من پرسید: ای شهاب چند حج انجام دادی؟ به حضرت عرض کردم: ‏نوزده حج. حضرت فرمود: اگر حج ‌هایت را به بیست حج برسانی، برای تو ثواب زیارت امام حسین علیه السلام حساب می‌ کنند.‏

«عَنْ شِهَابٍ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ علیه السلام فَقَالَ: سَأَلَنِی فَقَالَ: یَا شِهَابُ کَمْ حَجَجْتَ مِنْ حَجَّهٍ؟ فَقُلْتُ: تِسْعَ عَشْرَهَ حَجَّهً. فَقَالَ لِی: ‏تُتِمُّهَا عِشْرِینَ حَجَّهً تُحْسَبُ لَکَ بِزِیَارَهِ الْحُسَیْن علیه السلام».(کامل الزیارات، ص ۱۶۲)‏

زیارت امام حسین علیه السلام معادل نود حج پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: امام صادق علیه السلام می فرماید: روزى حسین بن على علیهما السلام در دامن نبى اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نشسته بود و حضرت با او بازى مى‏ کرد و هر دو ‏مى ‏خندیدند.

عایشه گفت: یا رسول اللَّه، چه قدر علاقه و محبّت شما به این طفل زیاد است!؟

حضرت فرمودند: واى بر ‏تو! چگونه او را دوست نداشته باشم و با او به شگفت نیایم، در حالى که او میوه دل من و نور چشمم است، لکن امّت ‏من او را خواهند کشت، پس کسى که بعد از شهادتش او را زیارت کند، خداوند براى او ثواب یک حج از حجّ‏ هاى من ‏را مى‏ نویسد. عایشه عرض کرد: یا رسول اللَّه، حجى از حجّ‏ هاى شما؟! حضرت فرمودند: بله، بلکه دو حج از ‏حج‏ هاى من. عایشه عرضه داشت: یا رسول اللَّه دو حج از حج‏ هاى شما؟! حضرت فرمودند: بله، بلکه چهار حج از ‏حج‏ هاى من.

امام صادق علیه السلام فرمود: پیوسته عایشه کلام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را برمی ‌گرداند و حضرت به تعداد حج‏ ها اضافه ‏می ‌کردند و آن را بالا بردند تا به نود حج به همراه عمره ‌هایش از حج‏ ها و عمره ‏هاى خودشان رساندند.‏

«عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام  قَالَ: کَانَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ علیه السلام ذَاتَ یَوْمٍ فِی حَجْرِ النَّبِیِّ ص یُلَاعِبُهُ وَ یُضَاحِکُهُ، فَقَالَتْ عَائِشَهُ: یَا ‏رَسُولَ اللَّهِ مَا أَشَدَّ إِعْجَابَکَ بِهَذَا الصَّبِیِّ؟! فَقَالَ لَهَا: وَیْلَکِ وَ کَیْفَ لَا أُحِبُّهُ وَ لَا أُعْجَبُ بِهِ وَ هُوَ ثَمَرَهُ فُؤَادِی وَ قُرَّهُ ‏عَیْنِی. أَمَا إِنَّ أُمَّتِی سَتَقْتُلُهُ، فَمَنْ زَارَهُ بَعْدَ وَفَاتِهِ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ حَجَّهً مِنْ حِجَجِی. قَالَتْ: یَا رَسُولَ اللَّهِ حَجَّهً مِنْ ‏حِجَجِکَ؟ قَالَ: نَعَمْ وَ حَجَّتَیْنِ مِنْ حِجَجِی؟ قَالَتْ: یَا رَسُولَ اللَّهِ حَجَّتَیْنِ مِنْ حِجَجِکَ؟ قَالَ: نَعَمْ وَ أَرْبَعَهً. قَالَ: فَلَمْ تَزَلْ ‏تُرَادُّه‏ وَ یَزِیدُ وَ یُضْعِفُ حَتَّى بَلَغَ تِسْعِینَ حَجَّهً مِنْ حِجَجِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم بِأَعْمَارِهَا.(کامل الزیارات، ص ۶۸)‏

برابری زیارت امام حسین علیه السلام با صد حج همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: امام صادق می فرماید: کسی که مزار حسین علیه السلام را با معرفت زیارت کند، مانند کسی است که صد مرتبه به همراه رسول ‏خدا صلی الله علیه و آله و سلم حج بجا آورده است.‏

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: مَنْ أَتَى قَبْرَ الْحُسَیْنِ علیه السلام عَارِفاً بِحَقِّهِ کَانَ کَمَنْ حَجَّ مِائَهَ حِجَّهٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم».(کامل الزیارات، ‏ص۱۶۲)‏

وی افزود:  شاید بتوان گفت هدف اصلی در اهمیت زیارت سیدالشهداء علیه السلام، رسیدن به خدای متعال باشد؛ یعنی درِ پرستش خدای متعال، از درگاه اهل بیت و مخصوصا سیدالشهداء علیهم السلام می گذرد.

استاد محمدلو خاطرنشان کرد: برخی شبهه می کنند که چه لزومی دارد که پول را برای مجلس سیدالشهداء علیه السلام خرج کنیم؟ برویم به فقرا بدهیم؛ در پاسخ گفت اگر می خواهیم کسی به فقرا کمک کند، او را به درگاه سیدالشهداء علیه السلام می بریم که این معرفت را کسب کند که به فقرا کمک نماید. از این رو این راه، صراط مستقیمی است که مادامی که در آن پیمایش نکند، به آن حد از معرفت لازم نمی رسد که انفاق کند و دستگیری نماید و مدرسه سازی و از قبیل از امور را انجام داد.

وی اضافه نمود: هدف، رسیدن به امام است.  چیزی مهمتر از نماز  نیست؛ فرمودند: کسی که نماز شب نخواند، از ما نیست. از این رو کسی که می خواهد به امام برسد، باید بداند که توجه در نماز و اهمیت به نماز، بسیار بالا است؛ به گونه ای که امام صادق علیه السلام فرمود: شفاعت ما اهل بیت به آن کسی که نمازش را سبک بشمارد، نمی رسد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اول کسی که ما را به خدا می رساند، امام علیه السلام است؛ توبه، 119 می فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین» یعنی خودِ انسان به تنهایی نمی تواند به مقصد برسد.

وی افزود: امام علیه السلام را در سقیفه کنار گذاشتند و گفتند: «حسبنا کتاب الله»؛ کتاب خدا را پیش کشیدند؛ آیا به واسطه کتاب تنها، می توانند به آن حدّ بالا از معرفت دست پیدا کنند؟ خیر. از این رو ملاحظه می کنید کسانی که می خواستند بدون امام، به جایی برسند، همان هایی هستند که لا اله الا الله می گویند و سرِ کودک و پیر مسلمان و غیر مسلمان را می بُرند

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: مقصد انسان امام است؛ با امام است که عهد می بندد؛ راه خدا از وادی ولایت امام است که می گذرد؛ بقیه خیرات به دنبال آن می آید؛ کسی که پی امام رفت، اهل نماز هم می شود؛ در روایت است که فرمود: وقتی خدا محبت اهل بیت من را به او بدهد، 10 صفت در دنیا و 10 صفت در آخرت به او می دهد.

«مَنْ رَزَقَهُ اللَّهُ حُبَّ الْأَئِمَّةِ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي فَقَدْ أَصَابَ خَيْرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ فَلَا يَشُكَّنَّ أَحَدٌ أَنَّهُ فِي الْجَنَّةِ فَإِنَّ فِي حُبِّ أَهْلِ بَيْتِي عشرون [عِشْرِينَ‏] خَصْلَةً عَشْرٌ مِنْهَا فِي الدُّنْيَا وَ عَشْرٌ مِنْهَا فِي الْآخِرَة أَمَّا الَّتِي فِي الدُّنْيَا فَالزُّهْدُ وَ الْحِرْصُ عَلَى الْعَمَلِ وَ الْوَرَعُ فِي الدِّينِ وَ الرَّغْبَةُ فِي الْعِبَادَةِ وَ التَّوْبَةُ قَبْلَ الْمَوْتِ وَ النَّشَاطُ فِي قِيَامِ اللَّيْلِ وَ الْيَأْسُ مِمَّا فِي أَيْدِي النَّاسِ وَ الْحِفْظُ لِأَمْرِ اللَّهِ وَ نَهْيِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ التَّاسِعَةُ بُغْضُ الدُّنْيَا وَ الْعَاشِرَةُ السَّخَاءُ وَ أَمَّا الَّتِي فِي الْآخِرَةِ فَلَا يُنْشَرُ لَهُ دِيوَانٌ وَ لَا يُنْصَبُ لَهُ مِيزَانٌ وَ يُعْطَى‏ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ‏ وَ يُكْتَبُ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ وَ يُكْسَى مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ وَ يَشْفَعُ فِي مِائَةٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ بِالرَّحْمَةِ وَ يُتَوَّجُ مِنْ تِيجَانِ الْجَنَّةِ وَ الْعَاشِرَةُ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَطُوبَى لِمُحِبِّي أَهْلِ بَيْتِي‏»

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: زیارت امام در اربعین یا در سایر روزها اگر به «معیت با امام» برسد، کفایت می کند؛ معیت برقرار شد، اشک هم جاری می شود و گناه هم نمی کند،  اگر معیت شد، خط قرمزها را به نحو احسن رعایت می کند. گاهی انسان خطا می رود، چون به معیت نرسیده است. امام عبد خلّص خدا است؛ او ما را می رساند؛ امام در دریای ظلمانی شیاطین جن و انس، معیت امام همانند کشتی، ما را با خود می برد و چون نوری به ما روشنایی می بخشد.

/270/260/20/