استاد علی محمدلو از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان برخی از ابعاد و فضایل بی شمار امیر مؤمنان، علی علیه السلام پرداخت.

این استاد سطوح عالی و درس خارج حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: درباره شخصیتی می خواهیم  صحبت کنیم که عصاره خلقت و عصاره تمام انبیای الهی است؛ و آن بزرگ، کسی نیست غیر از علی بن ابی طالب علیه الصلاة و السلام.

وی افزود: درباره عظمت امیرالمؤمنین علیه السلام، ابن ابی الحدید معتزلی می گوید: به قدری عظمت این مرد زیاد است و به  قدری شفاف است، که سخن گفتن در عظمت این مرد بزرگ، پایین آوردن مقام و منزلتش است. ابن ابی الحدید حق دارد که این مطلب را بگوید؛ و اصلا شؤون و فضایل مولایمان به قدری فراوان است، کأنه به توصیف خورشید می پردازیم. چیزی که عیان است، نیاز به توجیه ندارد؛ دوست و دشمن درباره ایشان به بیان مناقب پرداختند.

استاد محمدلو در ادامه بیان کرد: دراین گفتگو از سه زاویه، مناقب و فضایل مولایمان را مورد بحث قرار می دهیم:

الف: از نظر متون معتبر دینی خودمان

ب: از نگاه منابع دسته اول علمای اهل سنت

ج: از دیدگاه متدینین سایر ادیان

فضایل مولا از نظر متون معتبر شیعیان

استاد علی محمدلو افزود: مولا علی علیه السلام از ازل تا ابد، بزرگ آدمیان و عالمیان است. او در دنیا سرور عالمیان و در دم مرگ و عالم قبر فریادرس مؤمنان و در قیامت بر طبق روایت، قسیم النار و الجنة و ساقی کوثر است. این، منزلتی است که خدای سبحان به این شخصیت بزرگ اعطا نموده است؛ چنان که رسول خدا محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم در این باره فرمودند:

«1- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجُبَّائِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عِيسَى عَنْ مِسْعَرِ بْنِ يَحْيَى عَنْ شَرِيكٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص جَالِساً فِي جَمَاعَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذْ أَقْبَلَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى آدَمَ فِي عِلْمِهِ وَ إِلَى نُوحٍ فِي حِكْمَتِهِ وَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فِي حِلْمِهِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ‏.

2- لي، الأمالي للصدوق ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ ابْنِ مَتِّيلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنِ الثُّمَالِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص ذَاتَ يَوْمٍ إِلَى عَلِيٍّ ع قَدْ أَقْبَلَ وَ حَوْلَهُ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ مَنْ أَحَبَ‏ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى يُوسُفَ فِي جَمَالِهِ وَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فِي سَخَائِهِ وَ إِلَى سُلَيْمَانَ فِي بَهْجَتِهِ وَ إِلَى دَاوُدَ فِي حِكْمَتِهِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا.

3- ك، إكمال الدين ابْنُ الْمُتَوَكِّلِ عَنِ السَّعْدَآبَادِيِّ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ هَارُونَ بْنِ عَنْتَرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كُنَّا جُلُوساً عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى آدَمَ فِي عِلْمِهِ وَ إِلَى نُوحٍ فِي‏ سِلْمِهِ وَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فِي حِلْمِهِ وَ إِلَى مُوسَى فِي فِطْنَتِهِ‏ وَ إِلَى دَاوُدَ فِي زُهْدِهِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا فَنَظَرْنَا إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع‏ قَدْ أَقْبَلَ كَالْمَاءِ يَنْحَدِرُ مِنْ صَبَبٍ‏.

4- جا، المجالس للمفيد مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ‏ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى الْعِجْلِيِّ عَنْ مَسْعُودِ بْنِ يَحْيَى النَّهْدِيِّ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ ص جَالِسٌ فِي جَمَاعَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذْ أَقْبَلَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع نَحْوَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى آدَمَ فِي خَلْقِهِ وَ إِلَى نُوحٍ فِي حِكْمَتِهِ وَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فِي حِلْمِهِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع‏.» (بحار الانوار، جلد 39، باب 73، أن فيه علیه السلام خصال الأنبياء و اشتراكه مع نبينا في جميع الفضائل سوى النبوة)

القاب امیرالمؤمنین علیه السلام

 استاد محمدلو خاطرنشان کرد: علی مظلوم تاریخ و صدای عدالت بشری است. این مولود کعبه و شهید در محراب، القاب بسیاری دارد که به برخی از آنها اشاره می شود. «ابوالحسن»، «ابوالحسین»، «ابوالسبطین»، «ابوالریحانتین»، «ابوتراب»، «امیرالمؤمنین»، «سیدالاوصیا»، «سید المسلمین»، «امام المتقین»، «قائد غرّ المحجلین»، «سید الاوصیاء»، «سید العرب»، «یعسوب الدین»، «یعسوب المؤمنین» و ...

وی افزود: باید دانست که علی شهید عظمتش گردید. شهادت علی به خاطر عظمتش بود؛ نتوانستند تحملش کنند؛ از این رو حضرت را حذفش کردند.

داستان ولادت حضرت علی (ع(

استاد علی محمدلو خاطرنشان کرد: در سیزدهم رجب سال 30 عام الفیل، حادثه ای رخ داد که هرگز در تاریخ بشریت سابقه نداشته و بعد از آن نیز تکرار نشده است، و آن حادثه، به دنیا آمدن نوزادی است در درون خانه کعبه که به نام علی علیه السلام اسم گذاری شد.

سعید بن جبیر از یزید بن قعنب نقل نموده که من با عباس بن عبدالمطلب و گروهی از فرزندان عبدالعزّی در مقابل خانه خدا نشسته بودیم که ناگهان فاطمه دختر اسد مادر امیرالمؤمنین که نه ماهه باردار بود و درد زایمان او را گرفته بود، ظاهر شد.

فاطمه گفت: پروردگارا! به تو و پیامبران و کتاب‌ هایی که از طرف تو نازل شده‌ اند، ایمان دارم و سخن جدّم ابراهیم خلیل را تصدیق می ‌کنم؛ او که این خانه عتیق را بنا کرد. پس به حق آن کسی که این خانه را ساخت، و به حق کودکی که در رحم دارم، ولادت این کودک را بر من آسان فرما!

یزید بن قعنب می‌ گوید: ما دیدیم که خانه خدا از پشت شکافته شد (محل مستجار) و فاطمه داخل خانه شد و ما دیگر او را ندیدیم، و دیوار دوباره به حال اوّل برگشت، به ذهن ما رسید که قفل در خانه خدا را باز کنیم، ولی باز نشد؛ پس دانستیم که این مسئله کاری است از طرف خدای عزیز و جلیل»

خارج شدن فاطمه بنت اسد پس از چهار روز از کعبه

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: فاطمه پس از چهار روز بیرون آمد و در حالی که امیر المؤمنین علیه السلام را در روى دست داشت، گفت: من بر همه زن‌ های گذشته برترى دارم؛ زیرا آسیه خدا را به پنهانى پرستید، در آنجا که پرستش خدا جز از روى ناچارى خوب نبود، و مریم دختر عمران نخل خشک را بدست خود جنبانید تا از خرماى تازه چید و خورد (و هنگامی که در بیت المقدس او را درد مخاض گرفت، ندا رسید که از اینجا بیرون شو! اینجا عبادتگاه است و زایشگاه نیست) و من داخل خانه خدا شدم و از میوه‏‌ هاى بهشتى و بار و برگ آنها خوردم.

تکلم علی در نوزادی

استاد محمدلو خاطرنشان  کرد: مرحوم قطب الدین راوندی در کتاب خرائج، روایت کرده است: علی علیه السلام در آغوش مادرش بود، وقتی چشمان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به چشمان علی افتاد، علی علیه السلام خندید و به  پیامبر عرض کرد: السلام علیک یا رسول الله

علی، ایمان، قرآن

وی افزود: فرات بن ابراهیم بن فرات کوفی از علماء و مفسرین غیبت صغری است. در زمان اصحاب امام عسگری زندگی می کرده است؛ اعتبارکتاب تفسیرش از آنجا دیده می شود که چقدر بالاست. روایتی نقل می کند:

«قال حدثنی جعفر بن احمد معنعناً عن ابن عباس «قال ان لعلی بن ابی طالب علیه السلام فی کتاب الله اسماء لا یعرفها الناس؛ قلنا و ما هی؛ قال سمّاه الایمان؛ فقال مَن يَكْفُرْ بِالإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ» ابن عباس  می گوید: امیرالمومنین در قرآن اسمائی دارد که مردم آن اسماء را نمی شناسند. گفتیم آن اسماء چیست؟ یکی از آن اسماء را اشاره کرد، خدای متعال امیرالمومنین را در قرآن ایمان نامگذاری کرده است ایمان، یعنی علی بن ابی طالب. این اسمی است از اسماء قرآنی برای امیرالمومنین.

رد الشمس

استاد محمدلو خاطرنشان کرد: یکی دیگر از فضایل امیرالمؤمنین علیه السلام رد الشمس است. این اتفاق تقریبا از متواترات است؛ شیخ مفید در روایتی از اسماء بنت عمیس، ام سلمه همسر پیامبر، جابربن عبدالله انصاری، ابوسعید خدری و برخی دیگر از صحابه پیامبر نقل کرده است:

«روزی پیامبر، علی علیه السلام را در پی انجام کاری فرستاد. زمانی که وی بازگشت، وقت نماز عصر بود. پیامبر که اطلاع نداشت ایشان نماز عصر خود را نخوانده است، سر خود را بر روی پای وی قرار داد. در همان هنگام، وحی الهی نازل شد و پیامبر مشغول دریافت وحی شد. این امر تا زمانی که نزدیک بود خورشید غروب کند، ادامه داشت. زمانی که دریافت وحی به اتمام رسید، پیامبر از ایشان پرسید که آیا نماز عصر خوانده است؟ وقتی علی بن ابی ‌طالب در پاسخ گفت به خاطر اینکه سر شما بر روی پای من بود و من نتوانستم شما را بیدار کنم، پیامبر نیز از خداوند خواست که آفتاب را برگرداند تا علی علیه السلام نماز عصر خود را بخواند. در این هنگام، خورشید به ‌اندازه‌ای به عقب برگشت که وقت فضیلت نماز عصر شد و حضرت نماز خود را خواند.»

وی افزود: این واقعه در اکثر منابع روایی شیعی نقل شده است. در مکان این واقعه در شهر مدینه مسجدی بنا شد که به مسجد رد الشمس معروف است.

در منابع اهل سنت

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: علامه امینی در کتاب الغدیر نام بسیاری از علمای اهل سنت را آورده است که درباره حدیث رد الشمس کتاب مستقل نوشته یا آن را در کتاب‌های خود نقل کرده‌اند؛ از جمله:

ابوبکر ورّاق: کتابی درباره راویان حدیث ردالشمس دارد.

ابوالحسن شاذان فضلی: رساله‌ای در طُرُق حدیث دارد.

ابوالفتح محمد بن حسین موصلی: کتابی مختص به این حدیث دارد.

أبوالقاسم حاکم ابن حذّاء حسکانی نیشابوری: کتابی به نام «مسألة فی تصحیح ردّ الشمس و ترغیم النواصب الشُّمْس» دارد.

ابوعبدالله حسین بن علی البصریی: کتابی به نام «جواز ردّ الشمس» دارد.

أبوالمؤید موفّق بن أحمد: کتابی به نام «ردّ الشمس لأمیرالمؤمنین» دارد.

جلال الدین سیوطی: کتابی به نام «کشف اللبس عن حدیث ردّ الشمس» دارد و در در کتاب «اللآلی المصنوعة» نیز بخشی از طرق حدیث را بررسی و تصحیح کرده است.

همچنین مسعودی در کتاب «اثبات الوصیة» و ابن سعد در کتاب «الطبقات الکبری» این جریان را نقل کرده‌ اند.

کلامی از امیرالمؤمنین علیه السلام

استاد علی محمدلو در ادامه گفتگو به بیان کلامی از امیر مؤمنان علیه السلام در نامه 31 نهج البلاغه پرداخت:

«وَ أَلْجِئْ نَفْسَکَ فِی أُمُورِکَ کُلِّهَا إِلَى إِلَهِکَ، فَإِنَّکَ تُلْجِئُهَا إِلَى کَهْفٍ حَرِیزٍ، وَ مَانِعٍ عَزِیزٍ. وَ أَخْلِصْ فِی الْمَسْأَلَةِ لِرَبِّکَ فَإِنَّ بِیَدِهِ الْعَطَاءَ وَ الْحِرْمَانَ، وَ أَکْثِرِ الِاسْتِخَارَةَ، وَ تَفَهَّمْ وَصِیَّتِی، وَ لَا تَذْهَبَنَّ عَنْکَ صَفْحاً، فَإِنَّ خَیْرَ الْقَوْلِ مَا نَفَعَ، وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا خَیْرَ فِی عِلْمٍ لَا یَنْفَعُ، وَ لَا یُنْتَفَعُ بِعِلْمٍ لَا یَحِقُّ تَعَلُّمُهُ» خود را در همۀ کارها در پناه خدای خویش قرار ده، که اگر چنین کنی به پناهگاهی استوار و در پناه نگهبانی نیرومند درآمده ای. تنها از پروردگارت بخواه، که بخشیدن و نبخشیدن به دست اوست. از خدایت فراوان طلب خیر کن، و سفارشم را نیک دریاب، و از آن روی متاب، که بهترین گفته آن است که سودمند باشد. بدان دانشی که سودی نبخشد خیری در بر ندارد، و دانشی که فرا گرفتنش سزاوار نباشد، سودی نمی­‌بخشد.

/270/260/20/