تا وقتی شکم ها سیر است، سفره ها رنگین است، جیب ها پر از پول است، اوضاع عادی است، همه دم از ایمان می زنند؛ وقتی شکم ها خالی شد، سفره ها رنگین نشد، جیب ها خالی شد، زمان صلح، به بحران تبدیل شد، حال باید دید که چه کسی مرد میدان است و چه کسی می ترسد؟

به مناسبت سالروز پر نور و سرور میلاد حضرت زینب سلام الله علیها استاد سید رحیم توکل از اساتید و اعاظم حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در مقامات الهیه سه مقام است که از آن به مقامات طولی تعبیر می کنند. اینها در طول همدیگر قرار دارند.

وی افزود: در مقام اول همه را وارد می کنند و همه را در این مقام مورد امتحانات این مرحله قرار می دهند. آنها که از این امتحان سربلند نشدند، در همین مقام اول می مانند و درجا می زنند و بالاتر نمی روند؛ اگر در این مقام اول سربلند بیرون آمدند، از امتحانات درست خارج شدند، اینها ترفیع مقام می دهند و وارد مقام دوم می شوند.

استاد توکل اضافه نمود: در مقام دوم، امتحانات مخصوص همین مقام از آنها به عمل می آید و اگر از این امتحانات سربلند بیرون نیایند، در همین مقام دوم می مانند و ترفیع مقام نمی گیرند؛ اما اگر در این مقام دوم سربلند بیرون آمدند و به امتحانات درست جواب دادند، ترفیع مقام می دهند به مقام سومی وارد می کنند.

وی در ادامه بیان کرد: تا انسان در مقام اول موفق نشود، به مقام دوم راه پیدا نمی کند و تا در مقام دوم موفق نشود، به مقام سوم راه پیدا نمی کند.

مقام نخست: صبر

استاد سید رحیم توکل در ادامه این گفتگو به بیان اجمالی شرح هر یک از این سه مقام پرداخت. نخستین مقام، مقام صبر است و تمام انسان ها، بلا استثناء وارد این مقام می شوند.

وی افزود: طبق روایات، صبر سه مصداق دارد: صبر در قبال طاعات، صبر در قبال محرمات، و صبر در مصیبت ها. در مقام طاعات واجب است که انسان امر الهی را به صورت تمام و کمال انجام بدهد؛ در مقام صبر در محرمات باید از محرمات و حرام الهی پرهیز کند و آنها را ترک نماید؛ در مقام صبر در مصیبات اگر خداوند عالم به لحاظ حکمت خویش صلاح را بر این دیدند که بنده را در بلایی قرار بدهند، باید در اخذ بلا صابر باشد و به خدا اعتراض نکند.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در قبال این مصداق صبر، سه مصداق جزع هم وجود دارد: اگر فرمان الهی بیاید اما انسان آن را انجام ندهد یا تمام و کمال انجام ندهد، برابر طاعات جزع کرده است. اگر حرام الهی بر او عرضه شود و انسان به حرام الهی داخل شود یا تمام و کمال آن را ترک نکند، جزع در قبال محرمات از او صادر شده است. اگر مصیبات جلو بیاید، خدا به مصلحت الهیه او را در منزل بلا قرار بدهد، به خدا اعتراض و جزع کند، به این امر، جزع در قبال مصیبات می گویند.

وی اضافه نمود: اگر آن سه مصداق صبر از او واقع شد و در انجام طاعات و پرهیز از محرمات و در مقام مصیبات جدّا صابر بود، «فبشّر الصابرین» به او برگه صابرین را می دهند و او را وارد مقام دوم که مقام «رضا» است داخل می کنند.

مقام دوم: رضا

استاد توکل در ادامه بیان کرد: یکی از تفاوت های مقام رضا با مقام صبر در این است که انسان در مقام صبر، بلا را نمی خواهد؛ اما به خدا اعتراض نمی کند و صبر می کند تا از این منجلاب بلا به سلامت عبور نماید اما اگر در مقام رضا به درون جان این انسان نگاه کنیم، به این بلا راضی است از این بلا گله مند نیست.

وی افزود: گاهی انسان ها بیمار می شوند و دکتر تشخیص می دهد که شفای این بیماری جراحی است؛ بیهوش کردن، بدن را شکافتن، عمل را انجام دادن، دوختن، ایام نقاحت و... اما وقتی به درون جان بیمار نگاه کنیم، می بینیم که بیمار راضی  است و از این رو وقتی عمل جراحی انجام شد، حتی دست دکتر را هم می بوسد و برای او هدیه می برد.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: از این بیمار بپرسید: شما را بیهوش کردند، بدنت را شکافتند، عمل جراحی انجامد داددند، بعد از آن بعدنت را دوختند، چرا از دکتر تشکر می کنی؟ بیمار پاسخ خواهد داد: این عمل جانِ من را نجات داد اگر عمل نبود، من به کامِ مرگ رفته بودم، از این رو اگر به جانش نگاه کنید می بینید که به این عمل راضی است.

وی اضافه نمود: در این مقام رضا، او را امتحان کنند؛ اگر سربلند بیرون آمد و به خدا معترض نشد در درون جانش راضی بود، او را وارد مقام سوم که «مقام محبت» است داخل می کنند.

مقام سوم: محبت

استاد سید رحیم توکل خاطرنشان کرد: مقام محبت با دو مقام قبل تفاوت دارد؛ انسان در مقام صبر، بلا را نمی خواهد؛ در مقام رضا به بلا راضی است؛ اما در مقام محبت، بلا را دوست دارد؛ زیرا بلا را ابراز محبت خدا می داند؛ «البلاء للولاء» ما برای محبت بلا را نازل می کنیم.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه به بیان روایتی از امام صادق علیه السلام اشاره نمود که می فرماید: اگر خداوند کسی را دوست بدارد، او را به بلا مبتلا می کند.

«عن الحسن بن محبوب عن زيد عن أبي عبد الله علیه السلام قال: (إن عظيم البلاء يكافأ به عظيم الجزاء) و إذا أحب‏ الله‏ عبدا ابتلاه‏ بعظيم البلاء فمن رضي فله عند الله الرضا و من سخط فله السخط» (ابن همام اسكافى، محمد بن همام بن سهيل، التمحيص - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1404ق. ص 33)

وی افزود: بحث سنگین بلاها به میان می آید که چند نوع بلا داریم؟ منشأ این بلاها چیست؟ اجماع الکلام این است: یک بعد، بلای ترفیعی است؛ بلا می دهد که مقام را بالا برد؛ این بلا از ابراز محبت خداوند است؛ خداوند برای ابراز محبت بلا را نازل می کند تا این بنده اوج معنوی پیدا کند و درجاتی را که دارد، هر چه هست، بالاتر برود.

استاد توکل به بیان مثالی کوتاه از داستان لیلی و مجنون اشاره نمود: در اینکه چنین شخصیت هایی در تاریخ بودند یا نبودند، محل حرف است؛ برخی می گویند لیلی و مجنون وجود داشتند و رابطه شان رابطه محبتی بود؛ در مقابل برخی قائل بر این هستند که خیر! خواسته بودند که رابطه محبتی را مثال  بزنند، به این دو نفر مثال زدند.

وی اضافه نمود: مجنون بیمار شد و به سراغ طبیب رفت. طبیب فهمید که بیماری مجنون بیماری از نوع محبت است و جسمانی نیست؛ از این رو گفت: باید شیر میل کنی؛ آن هم شیر شتر و آن هم شتر خانه لیلی. آمد در صف کسانی قرار گرفت که شیر می خریدند تا نوبت او شد؛ لیلی کاسه شیر مجنون را شکست، همه خندیدند که به همه شیر دادند؛ به تو شیر که نداد، هیچ! کاسه شیر تو را هم شکاند. با لبخند معنا داری گفت:

اگر با دیگرانش بود میلی

چرا ظرف مرا بشکست لیلی

و در واقع باید گفت: آنچه که همه بلا دیدند، او عین محبت دید.

استاد سید رحیم توکل در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: زینب کبری سلام الله علیها در مقام صبر آنچنان وارد شد که بعضی این تعبیر زیبا را دارند: «صبر در برابر کار زینب زانو زد»؛

وی افزود: در برابر آنچه که در کربلا نازل شد، آنچه که بر سرِ زینب و کاروان آوردند، انصافا باید فقط نگاه کنیم و چیزی نمی توانیم بگوییم؛ چرا که درک آن از توان ما خارج است. یک زن و این همه بلا و این گونه استقامت!

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: وقتی غروب عاشورا شد، زینب کبری سلام الله علیها وارد میدان کربلا شد و بدن بی سر برادر را پیدا کرد، بدن، پاره پاره؛ به گونه ای که حتی یک جای بوسه هم برایش باقی نمانده بود، خیلی محکم می فرماید: «رضا الله‏ رضانا اهل البيت، نصبر على بلائه، و يوفينا اجر الصابرين‏» آنچه خدا می خواهد، ما به همان راضی هستیم. خدا خواست حسین را اینگونه ببیند تا با خون حسین، بنی امیه از بن ریشه کن بشود، ما راضی به رضای خدا هستیم. این شعار نبود، این باور، اعتقاد و عقیده زینب بوده است. این مقام رضای زینب بوده است.

وی اضافه نمود: وقتی او را وارد مجلس یزید کردند، آن چنان با ابهت وارد شد، که یزید متعجب گردید! این زن کیست که چنین با ابهت می آید!

پاسخ دادند: زینب خواهر حسین است.

گفت: ما اینهمه ازعزیزان او را کشتیم؛ با این وجود چنین با ابهت می آید؟!
این ابهت زینب، عظمت و جلال زینب، یزید را در درون شکاند؛ خواست این شکست درونی را جبران کند.

گفت: زینب! دیدی که خدا چگونه حسین را کشت و ما را پیروز کرد؟

با یک کلام بسیار سنگینی فرمود: «ما رأیت الا جمیلا» ما این کار را بسیار زیبا می بینیم؛ تو نمی فهمی که خون حسین با شما چکار می کند. خون حسین احیای دین خدا و نابودی شما است.

استاد توکل خاطرنشان کرد: اینکه حضرت زینب سلام الله علیها می فرماید: ما جز زیبایی نمی بینیم، این از مقوله سوم است که زینب کبری این بلاها را جلوه محبت خدا و ابراز محبت خدا می بیند و از این رو تعبیر «جمیل» را می آورد. این سه مقام در حضرت زینب تجلی پیدا کرد و در هر سه مقام همراه با عظمت و بزرگواری این مقام ها را طی کرده است.

راه رسیدن به مقام صبر

استاد سید رحیم توکل در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در مورد «چگونگی ایجاد مقام صبر» بیان کرد: در آن هنگام که عجله هم داریم، با این وجود در پشت چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی صبر می کنیم، این صبر کردن، هم می تواند از باب احترام به قانون و هم از ترس جریمه شدن باشد. گناه ها چراغ قرمز خدای عالم است و باید در چراغ قرمز ایستاد و بر طبق قانون عمل کرد.

وی افزود: برای صبر کردن، یک بعد نگاه کردن به مقامات صابرین است؛ ببینید که خداوند چه پاداش های سنگینی به صابرین عطا می کند.

این استاد برجسته درس خارج حوزه در ادامه به آیاتی از سوره مبارکه بقره اشاره نمود: «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِين (155) الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُون (156)

و در ادامه بیان می کند: «أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ» (157) سه مقام سنگینِ «هدایت خاصه»، «رحمت خاصه» و «صلوات الهی».

وی اضافه نمود: هم نگاه کند به مقامات صابرین تا برای صبرکردن انگیزه پیدا کند؛ هم نگاه کند به عاقبت کسانی که صبر پیشه نکردند و حرمت خدا را نگاه نداشتند و دچار چه عذاب های سنگینی خواهند شد، به اینها نگاه می کند، نقاط ضعف را بررسی می کند تا بتواند محکم بایستد.

صبر اجتماعی

نکته اول:

استاد سید رحیم توکل خاطرنشان کرد: هر چه زمان به جلو می رود، سختی ها هم بیشتر می شود و امتحانات هم سخت تر می شود. در روایت داریم که قبل از ظهور امام زمان (عج) آنقدر امتحانات می آید که هر که هر چه در درون دارد، ظاهر بشود؛ اگر شقاوت دارد، ظاهر بشود و اگر سعادت دارد، ظاهر بشود؛ اینها همه از امتحانات الهی است.

وی افزود: تا وقتی شکم ها سیر است، سفره ها رنگین است، جیب ها پر از پول است، اوضاع عادی است، همه دم از ایمان می زنند؛ وقتی شکم ها خالی شد، سفره ها رنگین نشد، جیب ها خالی شد، زمان صلح، به بحران تبدیل شد، حال باید دید که چه کسی مرد میدان است و چه کسی می ترسد؟

نکته دوم

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: رهبری فرمودند که افرادی که اکنون هستند، بعضا از زمان اول انقلاب و زمان جنگ، اگر بالاتر نباشند، کمتر هم نیستند. چون یک عده در آن زمان درکی نداشتند که امریکا چه روحیه جنایتکاری دارد. اکنون مردم جنایات امریکا را می بینند و از این رو درکشان بیشتر و بیشتر شده است.

نکته سوم

وی اضافه نمود: من اعتقاد خودم را می گویم؛ کسانی که دم از ارتباط با امریکا می زنند، من اینها را یا انسان های احمق می بینم، یا انسان های مزدور می بینم.

هشت سال جنگ را چه کسی بر ما تحمیل می کرد؟

چند صد هزار جوان ما را چه کسی به شهادت رسانده است؟

دو هزار روستای ما را چه کسی با خاک یکسان کرده است؟

چند صد هزار معلول را چه کسی روی دست ما گذاشته است؟

چند هزار میلیارد به ما خسارت وارد شده است؟

در زمان ترامپ لعنتی اینها چقدر بر ما جنایت کرده اند؟

بر ما چقدر تحریم های ظالمانه را وارد کردند؟

همین چند روز قبل چه کسی دانشمند بزرگ هسته ای ما، شهید محسن فخری زاده را به شهادت رسانده است؟

باز هم دم از امریکا می زنند؟

باز هم صحبت از ارتباط با امریکا می کنند؟

اینها از حماقت است. چون خودشان ضعیف، ذلیل و حقیر هستند، در مشکلات طاقت ندارند که بایستند.

استاد توکل خاطرنشان کرد: آن کسی که خدا ندارد، باید هم به دنبال هر انسان نانجیبی بدود. آن کسی که با خدا است، «من کان لله کان الله له»

/270/260/20/