امروزه با توجه به تغییرات و پیشرفت ‌هایی که در ابزارهای ارتباطی و رسانه‌ ای ایجاد شده و افزایش تأثیر این ابزارها، می‌ توان گفت یکی از راهکارهای عملی برای احیای حیا و عفت در جامعه، استفاده از ظرفیت همین رسانه‌ ها در قالبی ظریف و هنرمندانه است هر چند متأسفانه از این موضوع در رسانه‌ ها و صداوسیما غفلت شده و گاهی حتی الگوهای ضد ارزشی به مردم ارائه می ‌شود.

به مناسبت میلاد پر نور و سرور عقیله بنی هاشم زینب کبری سلام الله علیها استاد سید حسین پرهیزکاری از اساتید بزرگوار حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو به علت های لزوم بزرگداشت اولیای الهی و بزرگان دین پرداخت: لزوم تکریم و بزرگذاشت و احترام اهل علم، معرفت و تقوا، حکم عقل سلیم است و در رأس آنها انبیاء، اولیاء و معصومین سلام الله علیهم و بعد از آنها امام زادگان واجب التعظیم و علماء و بزرگان دینی هستند. یکی از مصادیق این بزرگواران نیز حضرت زینب سلام الله علیها است.

وی در ادامه بیان کرد: ادای حقّ هر ذی حقّی برای انسان به حکم عقل واجب است. نه تنها جمیع مسلمانان بلکه عالم بشریت و جمیع انسان‌ ها مدیون این بزرگواران بوده و ادای حق آنها به حکم عقل واجب است.

استاد پرهیزکاری اضافه نمود: یکی از راه های تکریم و ادای حق این عزیزان، برپایی مجالس جشن و سوگواری در ایام ولادت و وفات آنها است.

وی افزود: از عوامل مهمی که در تقویت ایمان و پایداری ارزش‌ ها و بنیادهای اخلاقی مؤثر است، یادآوری خاطره اولیاء، شهداء، صدیقین و بزرگان دین است و این یادآوری انگیزه نیرومندی است که انسان را در جهت اقتدا و الگوگیری از آنها و در مسیر تکامل یاری می ‌دهد. «أُوْلَئكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ  فَبِهُدَئهُمُ اقْتَدِهْ» (انعام/90) آنها کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرده پس به هدایت آنها اقتدا کن.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: قرآن کریم در آیات متعددی به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دستور می‌ دهد که همواره یاد انبیای گذشته و بندگان صالح خدا را زنده نگه دارد تا یادآوری آنها باعث قوت قلب او گردد. «وَ اذْكُرْ عِبَادَنَا إِبْرَاهِيمَ وَ إِسْحَاقَ وَ يَعْقُوبَ أُوْلىِ الْأَيْدِى وَ الْأَبْصَارِ» (ص/45)

وی اضافه نمود: در واقع زنده نگه داشتن یاد انبیاء و اولیای الهی، احترام به کرامت ‌های انسانی و ارزش ‌های معنوی است و بدین وسیله فضائل اخلاقی احیا می ‌شود؛ زیرا آنها پاسداران این ارزش‌ ها بودند بنابراین ما باید همیشه به یاد آنها باشیم و به خصوص در روزهای معینی که به نحوی با آنها مرتبط است مانند روز تولد و وفات آنها، با تشکیل مجالس ذکر مناقب و اوصافشان با آنها تجدید پیمان کنیم.

استاد سید حسین پرهیزکاری در ادامه بیان کرد: بسیاری معتقدند که بیشتر آیاتی که درباره مناسک حج در قرآن آمده به نوعی بزرگداشت یاد انبیاء و اولیاء است؛ به عنوان مثال در قرآن می ‌فرماید: «وَ اتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلى» (بقره/125) و برای تجدید خاطره از مقام ابراهیم عبادتگاهی برای خود انتخاب کنید.

وی افزود: در روایات اسلامی، از جمله منابع اهل سنت چنین آمده است که هنگامی که ابراهیم و اسماعیل خانه کعبه را بنا می‌ کردند حضرت اسماعیل سنگ می‌ آورد و ابراهیم علیه السلام بنا می ‌کرد تا اینکه دیوار بلندی یافت و حضرت ابراهیم از جابجایی سنگ‌ ها ناتوان شد. پس بر روی سنگ مقام ایستاد و اسماعیل سنگ‌ها را به دست او می داد و آن حضرت آن ها را بر دیوار کعبه می گذاشت. خداوند مردم را فرمان داده تا از قدمگاه ابراهیم و بیت الله الحرام تبرک جویند و در آنجا نماز بپا دارند تا یاد ابراهیم علیه السلام زنده و جاودان گردد بنابراین بزرگداشت یاد انبیا و بندگان شایسته خداوند مورد تاکید قرآن کریم است.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: قرآن مجید کسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را گرامی‌ می ‌دارند، مصلحان و رستگاران معرفی می ‌‌کند و می ‌فرماید: «فَالَّذِينَ ءَامَنُواْ بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُواْ النُّورَ الَّذِى أُنزِلَ مَعَهُ  أُوْلَئكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» (اعراف/157) آنان که به پیامبر(ص) ایمان آوردند و او را گرامی‌ داشتند و یاری‌اش کردند و از نوری (قرآن) که به او فرستاده شده است پیروی کنند رستگارانند.

وی در ادامه بیان کرد: عبارت «عَزَّرُوهُ» که به معنای تعظیم و تکریم است مانند جملات «ءَامَنُواْ بِهِ»، «نَصَرُوهُ» و «اتَّبَعُواْ...»، منحصر به زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نیست و آن بزرگوار باید همیشه مورد احترام و تکریم باشد. از این رو تشکیل مجالس و محافل در روزهایی که مربوط به آن بزرگوار است، مانند روزهای تولد یا بعثت می ‌تواند از مصادیق «عَزَّرُوهُ» در این آیه شریفه باشد.

استاد سید حسین پرهیزکاری در ادامه به یکی دیگر از آیات قرآن کریم اشاره نمود:

«وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ» (ابراهیم/5)  و ما موسی عمران را با آیات خود (با تورات و معجزات، بر فرعونیان) فرستادیم که قومت را از ظلمات (جهل و گمراهی) بیرون آور و به عالم نور رسان و روزهای خدا را به یاد آنها آور، که در این یادآوری بر هر شخصی که صبور و شکرگزار است دلایل روشنی نهفته است (ایّام اللّه را برخی به ایام عهد الست  و روزگار عالم ذر، و برخی به ایام ظهور پیغمبران و برخی حوادث عظیم لطف بر مؤمنان و قهر بر کافران تفسیر کرده ‌اند)

وی افزود: در این قسمت از آیه شریفه «وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ»، به یکی از مأموریت ‌های بزرگ موسی علیه السلام اشاره کرده و می ‌فرماید تو وظیفه‌ داری ایام الهی و روزهای خدا را به یاد قوم خود بیاوری.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: عنوان «ایام الله» اشاره به روزهای مخصوصی است که امتیاز خاصی دارد. گرچه مفسران در تفسیر آن احتمالات مختلفی ذکر کرده‌ اند که اینجا مجال ذکر آن نیست، لکن نمی ‌توان این عنوان را منحصر به آن موارد دانست بلکه ایام الله همه روزهایی است که در تاریخ بشر دارای عظمتی است بنابراین انعقاد مجالس بزرگداشت معصومین علیهم السلام می ‌تواند یکی از مصادیق یادآوری ایام الله باشد.

وی در ادامه به یکی دیگر از آیات قرآن کریم پرداخت: «ذَالِكَ وَ مَن يُعَظِّمْ شَعَائرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج/32) و هرکس شعائر الهی را بزرگ دارد این کار نشانه تقوای دلها است.

استاد پرهیزکاری خاطرنشان کرد: شعائر جمع «شعیره»، به معنای علامت و نشانه است، بنابراین شعائر الله به معنی نشانه‌ های پروردگار است. گرچه بدون شک مناسک حج از جمله شعائری است که در این آیه مقصود بوده است، ولی این هیچ ‌گونه منافاتی با عمومیت آیه نسبت به تمامی شعائر اسلامی ندارند.

وی افزود: بنابراین بزرگداشت انبیاء، اولیاء و ائمه معصومین علیهم السلام و امامزادگان هم می‌ تواند یکی از مصادیق شعائر الله باشد و از شعائر اسلام محسوب شود و امری مطلوب شرع مقدس باشد.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: روایاتی نیز در کتب روایی موجود است که می‌ توان از آنها چنین استفاده کرد که اجتماع مردم و شیعیان و یادآوری احادیث و فضائل اهل بیت علیهم السلام مطلوب و مورد پسند همه معصومین علیهم السلام است.

وی در ادامه به روایتی از امام صادق علیه السلام اشاره نمود:

«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: تَجْلِسُونَ وَ تُحَدِّثُونَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ تِلْكَ الْمَجَالِسُ أُحِبُّهَا فَأَحْيُوا أَمْرَنَا رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَنَا يَا فُضَيْلُ- مَنْ ذَكَرَنَا أَوْ ذُكِرْنَا عِنْدَهُ فَخَرَجَ عَنْ عَيْنَيْهِ مِثْلُ جَنَاحِ الذُّبَابِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ كَانَتْ أَكْثَرَ مِنْ زَبَدِ الْبَحْرِ.» (وسائل الشیعه، ج۱۲، بَابُ اسْتِحْبَابِ اجْتِمَاعِ الْإِخْوَانِ وَ مُحَادَثَتِهِم‏، ص20، ح 15532)

امام صادق علیه السلام به یکی از شیعیان خود به نام فضیل فرمود: آیا در مجالسی که تشکیل می‌ دهید، از ما یاد می ‌کنید؟

فضیل گفت: آری.

امام علیه السلام فرمودند: این نوع مجالس را دوست دارم. پس امر ما را احیا کنید. خداوند رحمت کند کسی را که امر ما را احیا کند. ای فضیل هر کس که ما را یاد کند یا نزد او از ما یاد شود پس اشکی به اندازه بال مگسی از چشم او فرو ریزد، خداوند گناهان او را خواهد بخشید اگر چه از کف‌ های دریا بیشتر باشد

استاد سید حسین پرهیزکاری خاطرنشان کرد: در دیگر سخنان اهل بیت علیهم السلام، این مضمون رسیده است که شیعیان ما «یحزنون بحزننا و یفرحون  بفرحنا» (در اندوه ما اندوهناک و در شادی ما شادمانند).

وی افزود: بنابراین از این نوع روایات هم می‌ توان مطلوب و محبوب بودن تشکیل مجالس جشن و عزا و یادآوری فضائل و اوصاف اهل بیت علیهم السلام را استفاده کرد.

این استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در ادامه بیان کرد: با توجه به اینکه تاریخ اعیاد و وفیات ائمه معصومین علیهم السلام و امامزادگان واجب التعظیم اکثراً به صورت قطعی در تاریخ وارد نشده است و به صورت احتمال بیان می ‌گردد، لکن بر این اختلاف، چندان اثر مهمی مترتب نمی‌ شود. بدین دلیل که آنچه مهم به نظر می‌ رسد، بزرگداشت، تعظیم و الگوسازی از این بزرگواران است و خصوص ایام معین و مشخص نقش چندانی در هدف از بزرگداشت ندارد.

استاد سید حسین پرهیزکاری در ادامه به بررسی این روایت پرداخت:«عن یحیى المازنی قال کنت فی جوار علی علیه السلام فی المدینة مدة مدیدة بالقرب من البیت الذی یسکنه زینب ابنته فلا و اللّه ما رأیت لها شخصا و لا سمعت لها صوتا و کانت إذا أرادت الخروج لزیارة جدها رسول اللّه یخرج لیلا و الحسن عن یمینها و الحسین عن شمالها و أمیر المؤمنین أمامها فإذا قربت من القبر الشریف سبقها أبوها فأخمد ضوء القنادیل فسأله الحسن مرّة عن ذلک فقال علیه السلام أخشى أن ینظر أحد إلى شخص أختک زینب»‏.

 «یحیى مازنى روایت کرده است: مدّت ‌ها در شهر مدینه همسایه حضرت على علیه السلام بودم و خانه ‌ام نزدیک محل سکونت زینب دختر امیرالمؤمنین علی علیه السلام بود. به خدا سوگند! هیچ ‌گاه چشمم به او نیفتاد و صدایى از او به گوشم نرسید. هنگامى که می‌ خواست به زیارت جدّ بزرگوارش رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برود، شبانه از خانه بیرون می‌ رفت، در حالی ‌که برادرش حسن علیه السلام در سمت راست و برادر دیگرش حسین علیه السلام در سمت چپ و پدرش امیر المؤمنین علیه السلام پیش رویش راه می ‌رفتند و هنگامی که به مقصد نزدیک می ‌شدند، امام على علیه السلام پیش افتاده و نور چراغ‌ ها را کم می ‌کردند. یک ‌بار حسن علیه السلام از پدر درباره دلیل این کار پرسید؟ و حضرت فرمود: می ‌ترسم کسى به خواهرت زینب نگاه کند».

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: ظاهراً این مطلب در منابع کهن بیان نشده و اولین بار در آثار متأخرین آمده، همچون کتاب عوامل العلوم، تألیف مرحوم بحرانی اصفهانی که در قرن ۱۲ هجری می‌ زیسته است و پس از آن در دیگر منابع متأخر تکرار شده است.

وی افزود: البته با توجه به میزان حیا و عفت حضرت زینب سلام الله علیها که در خاندان وحی پرورش یافته و جدّ بزرگوار او رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بوده و پدری همچون امیرالمومنین علیه السلام و مادری مانند حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها دارند، آنچه که در سؤال طرح شده بُعدی ندارد؛ کما اینکه از حضرت زهرا سلام الله علیها چنین نقل شده است:

«خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ» (كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة)، ج‏1، ص466) بهترین چیز برای زنان آن است که مردان را نبینند و مردان نیز آنان را نبینند و حضرت زینب سلام الله علیها در چنین خانواده ‌ای با این اندیشه والا تربیت یافته است.

استاد پرهیزکاری در ادامه بیان آیه شریفه به این سؤال پرداخت: آیا خانم های این عصر می توانند چنین امری را بپذیرند و عامل به آن شوند؟

وی در مورد این سؤال خاطرنشان کرد: حیا و عفت هم همانند ایمان دارای سلسله مراتب است. این بزرگواران در بالاترین درجه از این فضیلت اخلاقی قرار داشتند و وظیفه بانوان آزاده و به ویژه مسلمانان است که از ایشان الگو گرفته و تلاش نمایند بیشترین میزان از این فضیلت اخلاقی را کسب نمایند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در زمینه راهکارهای افزایش حیا در میان جامعه بیان کرد: امروزه با توجه به تغییرات و پیشرفت ‌هایی که در ابزارهای ارتباطی و رسانه‌ ای ایجاد شده و افزایش تأثیر این ابزارها، می‌ توان گفت یکی از راهکارهای عملی برای احیای حیا و عفت در جامعه، استفاده از ظرفیت همین رسانه‌ ها در قالبی ظریف و هنرمندانه است هر چند متأسفانه از این موضوع در رسانه‌ ها و صداوسیما غفلت شده و گاهی حتی الگوهای ضد ارزشی به مردم ارائه می ‌شود.

/270/260/20/