به مناسبت هفدهم ربیع الاول، سالروز میلاد پرنور رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امام الحقائق ابا عبدالله جعفر بن محمد الصادق علیهما السلام، استاد سید محمد موسوی حجازی، از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در موضوع: «مشقِ اخلاق با قلمِ ایمان» گفتگو پراخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم گفتگو را با اشاره به آیات نخست سوره «قلم» آغاز نمود: چه ترکیبِ زیبایی! چه چینشِ افسونگری! بعد از نام خدای رحمان و رحیم، می شنویم "ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ".

 پرده اول: "ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ".

استاد سید محمد موسوی حجازی خاطرنشان کرد: این "ن" چیست؟ نمی دانیم؛ اما می دانیم که سرّی است الهی. بعد از آن سرِّ مگو، خداوند به چه چیزی سوگند می خورد؟ پول و ثروت؟ قدرت و شهرت؟ آسمان ها و زمین؟ شب و روز و ماه و خورشید و کهکشان ها؟ خیر. خداوند به "قلم" قسم می خورد، و آنچه بدان نوشته می شود.

وی افزود: چه عظمتی است در قلم و در فکری که با آن قلم، سطر به سطر بر کاغذ نقش می بندد، که پروردگار سوره را با این سوگند آغاز می کند؟ این قلم است که گام های عقل آدمی را مکتوب می سازد و نسل به نسل بشریت را رشد می دهد تا روزگار، بالیدنِ "انسان کامل" را به تماشا بنشیند.

 پرده دوم: "ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ‏"

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: پس از آن ‌خداوند پیامبرش را دلداری می دهد که "ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ‏"؛ تو به لطف پروردگارت مجنون نیستی؛ او کرور کرور به تو نعمت داده، عقل کل هستی، خیر البشری، پیامبر خاتم هستی و صاحب شریعت کامل اسلام، مگر می شود این همه نعمت داشت و مجنون بود؟! قطعا نه.

وی در ادامه بیان کرد: مگر کسی او را دیوانه می پنداشت؟ بله، سرانِ بت پرستان مکه. چرا؟ بستگی دارد به چه کسی بخواهند پاسخ دهند؛ اگر می خواستند به مردم عادی پاسخ دهند، همان هایی که با شنیدن سخنان محمد امین صلی الله علیه و آله و سلم مجذوبش می شدند، می گفتند "او دیوانه است چون حرف های عجیب می زند، بت ها را منکر است، لات و هبل و عزی را هیچ می پندارد، و آیا دیوانگی جز این است؟"

استاد حجازی خاطرنشان کرد: اگر می خواستند بین خودشان پاسخ این سؤال را بدهند می گفتند "به او ثروت و قدرت و موقعیت و مقام پیشنهاد دادیم تا از دعوتش دست بکشد، اما نمی پذیرد. این ‌پشت پا زدن به مال و جاه، اگر جنون‌ نیست پس چیست؟"

وی افزود: واقعا اگر همین یک دلیل بود، کافی بود برای اثبات ‌حقانیت و رسالت خاتمِ پیامبران. اگر نبیّ اکرم به وحی الهی متصل نبود و اگر چنان که بعضی شبهه افکنان می گویند، به طمع قدرت و مقام دعوت به دینی جدید کرد و نه بر اساس وحی خداوند، چرا باید نقد را به نسیه ای نامعلوم می فروخت و پیشنهاد بزرگان مکه را رد می کرد؟

 پرده سوم: "إِنَّ لَكَ لَأَجْراً غَيْرَ مَمْنُونٍ‏"

استاد سید محمد موسوی حجازی خاطرنشان کرد: آنگاه خداوند زحمات "احمد"ش را ارزش گذاری می کند، با بیانِ پاداشِ زحماتش: اجر تو بزرگ و همیشگی است. فقط قدرتِ نامتناهی خداست که می تواند ابعاد پاداشی که پیامبرش لایق آن است را تعیین و اعلام کند، چه اجری که خود عهده دارش بوده و خواهد بود، و چه اجری که مردم  بابت زحمات پیامبرِ مهربانی باید ادا کنند، آنجا که به پیامبرش وحی فرمود که: "قل لا أسئلكم عليه أجرا إلا المودة في القربى‏".

 پرده چهارم: "وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظِيم‏"

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: زبان از توضیح و تشریح این آیه، عاجز است. خداوند پیامبری که عقل کل است، پیامبری که نور محض است، رسولی که خاتم الانبیاء است، فرستاده ای که عصاره خلقت است، ستوده است، اما او را نه به علمش ستایش کرده، نه به عقلش تمجید نموده، نه به نور خلقتش توصیف کرده، بلکه او را به "اخلاق"ش ستوده، حقّا که او "محمد" است و "ستوده شده"! یعنی ای مردمان، حرف حق، حق است اما مادامی که با عمل و اخلاق همراه نشود، بی اثر است. یعنی ای بشر، عقل و استدلال عقلی نیکوست، اما تا زمانی که با "خلق عظیم" همگام نشود، بی فایده است.

 "مشق اخلاق"، سطر به سطر، با "قلم ایمان"

استاد سید محمد موسوی حجازی خاطرنشان کرد: این آیات نورانی، حرف ها و گفته ها و ناگفته های فراوانی دارد. این ‌چند آیه با سوگندی فرهنگی شروع می شود "قسم به قلم"؛ و با محوریت اخلاق پایان می یابد: "وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظِيم‏" یعنی ای انسان، ای مسلمان، ای شیعه محمد صلی الله علیه و آله و سلم و علی علیه السلام، اگر می خواهی قلمت و فکرت نفوذ داشته باشد، اگر دوست داری دینت و مذهبت خریدار داشته باشد، اگر علاقه داری حرفت و سخنت شنیده شود، باید ریاضت بکشی و خود را از کژی ها دور کنی و به اخلاق آراسته نمایی.

وی افزود: متخلق بودن به اخلاق نیکو، بسیار مشکل است. گاهی بردباری کردن، چند باری صبوری ورزیدن، در مواردی سعه صدر داشتن، هر از چندی بر خشم و غضب غلبه کردن، یکی دو باری با جاهل و نادان سر و کله زدن چندان سخت نیست، اما یک عمر بردباری کردن و صبوری نمودن و حلیم بودن، پشتوانه الهی می خواهد، همان ‌پشتوانه وحیانی ای که "محمد امین صلی الله علیه و آله و سلم" را، امانتدار وحی الهی و امینِ اعتماد مردم کرد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اینک در تمام طول تاریخ، به خصوص زمانه حاضر، هر کس ادعای مسلمانی دارد، هر کسی محمد مصطفایِ سید الانبیاء و علی مرتضایِ سید الاوصیاء را پدر معنوی خود می داند، باید دفتری در دیوان خلقیاتش بگشاید و سطر به سطر، خط به خط تمرین کند و در روحش بنویسد، تمرین اخلاق و مشق فضیلت با "قلمِ ایمان به محمد صلی الله علیه و آله و سلم".

وی اضافه نمود: آن بی رحم ِ‌داعشی که به اسم پیامبر رحمت، سر می بُرَد، خود سر در پیکر اسلام و ایمانش ندارد که اگر داشت به آیه "لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ، لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ، وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً" عمل می کرد و با اخلاقش، عطر اسلام محمدی را می پراکند.

استاد سید محمد موسوی حجازی خاطرنشان کرد: اینک ای مسلمانان، باید اول از همه به اصلاح خود بپردازیم. از درون خود شروع کنیم. آیه "أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَك‏" را در برابرِ چشمِ مغزمان بیاویزیم. ما بیش از هر دورانی، در این زمانه نیازمند "سعه صدر" هستیم.

وی افزود: ۱۷ ربیع الاول ولادت پیامبری است که خدایش او را به صاحب خلق عظیم ستوده است و نیز ولادت فرزند معصومش، امام‌ جعفر بن ‌محمد الصادق علیهما السلام است، همان که وقتی با دهری مسلک ها و خدا ناباوران گفتگو و مناظره می کرد، متحیر می ماندند که علمش را تمجید کنند یا اخلاقش را تحسین نمایند! دانایی و استدلالش را بستایند، یا صبوری و دلسوزی و مهربانی اش را ارج بگذارند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اینک ما را چه می شود؟ نه اخلاق مان‌محمدی است، نه رفتارمان جعفری، آن وقت خود را متدین به دین اسلام، و متمسک به مذهب حقه جعفری می دانیم! به خود بیاییم، صبوری و سعه صدر با غیر مسلمان را از پیامبر اسلام بیاموزیم. مهربانی و دلسوزی نسبت به غیر شیعیان را از رییس مذهب جعفری فرا بگیریم. به امید متصل شدن مان به دریای رحمت و اخلاق در این زمانه یعنی امام حجت بن الحسن المهدی علیه السلام.

/270/260/21/