از جمله پاداش های الهی که به نوح به عنوان یکی از محسنین عطا شده است این است که دعای حضرت نوح علیه السلام را اجابت نموده است و پیروانش را از گرفتاری و بلای بزرگ رهایی بخشیده است و نسلش را بعد از او از نابود شدن نگاه داشته است و همچنین آثار زحمات او را حفظ نموده است.

استاد سید قربان حسینی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «حضرت نوح علیه السلام در قرآن» اشاره نمود.

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: این گفتگو در سه بخش، تحت عناوین «همسر و فرزندان حضرت نوح علیه السلام»، «صفات مربوط به حضرت نوح علیه السلام» و «صفات قوم حضرت نوح علیه السلام» بیان می گردد.

بخش نخست: همسر و فرزندان حضرت نوح علیه السلام

استاد سید قربان حسینی در این زمینه بیان کرد: خداوند متعال در آیه 77 از سوره مبارکه صافات می فرماید: «وَ جَعَلْنا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْباقِينَ» (صافات: 77)؛ اما اسمی از همسرش یا تعداد فرزندان حضرت نبرده شده است؛ چون جنبه هدایت نداشته است.

همسر حضرت نوح علیه السلام

وی افزود: بیان قرآن کریم راجع به همسر این پیامبر اولواالعزم این است:

«ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَ امْرَأَتَ لُوطٍ كانَتا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَيْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ يُغْنِيا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ قِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ»  (تحریم:  10) خدا براى كافران، زن نوح و زن لوط را مثل زده كه تحت سرپرستى و زوجيت دو بنده شايسته از بندگان ما بودند، ولى [در امر دين و دين‏ دارى‏] به آن دو [بنده شايسته ما] خيانت ورزيدند و آن دو [پيامبر] چيزى از عذاب خدا را از آن دو زن دفع نكردند و [هنگام مرگ‏] به آن دو گفته شد: با وارد شوندگان وارد آتش شويد.

فرزندان حضرت نوح علیه السلام

این استاد حوزه علمیه قم در بیان از آیات مربوط به فرزندان حضرت نوح علیه السلام به آیه 45 از سوره مبارکه هود اشاره نمود:

«وَ نادى‏ نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ» (هود: 45) و نوح [پيش از توفان‏] پروردگارش را ندا داد و گفت: پروردگارا! به راستى كه پسرم از خاندان من است و يقيناً وعده‏ات [به نجات خاندانم‏] حق است و تو بهترين داورانى.

وی در ادامه افزود: در آیه 46 سوره مبارکه هود، در پاسخ به این درخواست حضرت نوح علیه السلام، خدای تعالی فرموده است:

«قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ فَلا تَسْئَلْنِ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ» (هود: 46) خدا فرمود: اى نوح! به يقين او از خاندان تو نيست، او [داراى‏] كردارى ناشايسته است، پس چيزى را كه به آن علم ندارى از من مخواه، همانا من تو را اندرز مى‏دهم كه مبادا از ناآگاهان باشى.

بخش دوم: صفات اخلاقی حضرت نوح علیه السلام

استاد سید قربان حسینی در بخش دوم از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید با استناد به آیات قرآن و بعضا روایات معصومین علیهم السلام به بیان برخی از صفات اخلاقی نوح علیه السلام پرداخت.

نوح علیه السلام از بندگان صالح خداوند

«ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَ امْرَأَتَ لُوطٍ كانَتا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَيْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ يُغْنِيا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ قِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ» (تحریم: 10) خدا براى كافران، زن نوح و زن لوط را مثل زده كه تحت سرپرستى و زوجيت دو بنده شايسته از بندگان ما بودند، ولى [در امر دين و دين‏ دارى‏] به آن دو [بنده شايسته ما] خيانت ورزيدند و آن دو [پيامبر] چيزى از عذاب خدا را از آن دو زن دفع نكردند و [هنگام مرگ‏] به آن دو گفته شد: با وارد شوندگان وارد آتش شويد.

نوح علیه السلام شکرگزار نعمت های الهی، هم به زبان و هم به عمل

«ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كانَ عَبْداً شَكُوراً» (اسراء: 3) [اى‏] نسل كسانى كه با نوح [در كشتى‏] سوار كرديم! مسلماً او بنده ‏اى بسيار سپاس گزار بود [پس شما هم چون او با عمل به فرمان‏هاى حق سپاس گزار باشيد.]

وی در همین راستا به نقل روایتی از امام باقر علیه السلام پرداخت.

«حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: إِنَّ نُوحاً إِنَّمَا سُمِّيَ‏ «عَبْداً شَكُوراً» لِأَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا أَمْسَى وَ أَصْبَحَ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّهُ مَا أَمْسَى وَ أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عَافِيَةٍ فِي دِينٍ أَوْ دُنْيَا فَمِنْكَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَكَ الْحَمْدُ وَ لَكَ الشُّكْرُ بِهَا عَلَيَّ حَتَّى تَرْضَى وَ بَعْدَ الرِّضَا إِلَهَنَا.» پدرم رضى اللَّه عنه فرمود: سعد بن عبد اللَّه، از احمد بن محمّد بن عيسى‏، از احمد بن محمّد بن ابى نصر بزنطى‏، از ابان بن عثمان‏، از محمّد بن مسلم، از حضرت ابى جعفر عليه السّلام، منقول است كه فرمودند: به اين جهت حضرت نوح عليه السّلام را عبد شكور ناميدند كه هر گاه شب و صبح مى‏ نمود به درگاه خداوند عزّ و جلّ عرض مى‏ كرد: بار خدايا تو را شاهد قرار مى ‏دهم كه هر نعمت يا عافيتى در دين يا دنيا شب و روز به من مى‏ رسد فقط از ناحيه تو است كه شريكى ندارى، و در مقابل اين نعمت و عافيت كه به من داده‏ اى سپاس و شكرت را بجا آورده تا از من راضى شوى و بعد از رضا نيز پروردگارا باز تو را مى‏ ستايم و شكر مى‏ نمايم.

نوح علیه السلام در زمره برگزیده شدگان بر جهانیان

«إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِين» (آل عمران 33) بى ‏ترديد خدا آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را [به خاطر شايستگى ‏هاى ويژه ‏اى كه در آنان بود] بر جهانيان برگزيد.

نوح علیه السلام از بندگان مؤمن به خداوند

«إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ‏» (صافات: 81) بى ‏ترديد او از بندگان مؤمن ما بود.

نوح علیه السلام صاحب شریعت و از پیامبر اولواالعزم

«شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى‏ وَ عِيسى‏ أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ» (شوری: 13) از دين آنچه را به نوح سفارش كرده بود، براى شما تشريع كرد و آنچه را به تو وحى كرديم و آنچه را به ابراهيم و موسى و عيسى به آن توصيه نموديم [اين است‏] كه: دين را برپا داريد و در آن فرقه فرقه و گروه گروه نشويد. بر مشركان دينى كه آنان را به آن مى‏ خوانى گران است. خدا هر كس را بخواهد به سوى [اين‏] دين جلب مى ‏كند، و هر كس را كه به سوى او باز گردد به آن هدايت مى ‏كند.

نوح علیه السلام عالم به اسرار عالم

«عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى‏ غَيْبِهِ أَحَداً (26) إِلَّا مَنِ ارْتَضى‏ مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَدا (27)» [او] داناى غيب است و هيچ كس را بر غيب خود آگاه نمى‏كند (26) مگر پيامبرانى را كه [براى آگاه شدن از غيب‏] برگزيده است، پس نگهبانانى [براى محافظت از آنان‏] از پيش رو و پشت سرشان مى ‏گمارد (27)

نوح علیه السلام آگاه از غیب

«وَ يَصْنَعُ الْفُلْكَ وَ كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِنْ قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ قَالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَمَا تَسْخَرُونَ ﴿38﴾ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ وَ يَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُقِيمٌ ﴿39﴾» و [نوح‏] كشتى را مى‏ساخت و هرگاه گروهى از [اشراف و سرانِ‏] قومش بر او عبور مى‏ كردند، او را به مسخره مى ‏گرفتند. گفت: اگر شما ما را مسخره مى ‏كنيد، مسلماً ما هم شما را [به هنگام پديد آمدن توفان‏] همان گونه كه ما را مسخره مى‏ كنيد، مسخره خواهيم كرد. (38)

به زودى خواهيد دانست كه چه كسى را [در دنيا] عذابى خوار كننده و [در آخرت عذابى‏] پايدار خواهد رسيد. (39)

سلام خداوند بر نوح علیه السلام

«سَلامٌ عَلى‏ نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ» (صافات: 79) سلام بر نوح در ميان جهانيان.

مستجاب الدعوه بودن حضرت نوح علیه السلام

«وَ لَقَدْ نادانا نُوحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ» (صافات: 75) و نوح ما را ندا كرد [و ما ندايش را اجابت كرديم‏] پس ما به راستى نيكو اجابت كننده‏ اى هستيم.

«وَ قالَ نُوحٌ رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً »  (نوح: 26 و 27) و نوح گفت: پروردگارا! هيچ يك از كافران را بر روى زمين باقى مگذار (26) كه اگر آنان را باقى گذارى، بندگانت را گمراه مى‏ كنند و جز نسلى بدكار و ناسپاس زاد و ولد نمى‏ كنند. (27)

نوح علیه السلام از محسنین و شامل پاداش الهی

«إِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ» (صافات: 80) ما نيكوكاران را اين‏گونه پاداش مى‏دهيم

وی افزود: از جمله پاداش های الهی که به نوح به عنوان یکی از محسنین عطا شده است این است که دعای حضرت نوح علیه السلام را اجابت نموده است و پیروانش را از گرفتاری و بلای بزرگ رهایی بخشیده است و نسلش را بعد از او از نابود شدن نگاه داشته است و همچنین آثار زحمات او را حفظ نموده است.

نوح علیه السلام دارای پیروانی همچون ابراهیم خلیل الله

«وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْراهِيم» (صافات: 83) و به راستى ابراهيم از پيروان نوح بود

نوح علیه السلام دارای نام نیک تا ابد

«وَ تَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ» (صافات: 78) و در ميان آيندگان براى او نام نيك به جا گذاشتيم

  بقای ذریه نوح علیه السلام

«وَ جَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْبَاقِينَ» (صافات 77) و تنها ذريه او را [در زمين‏] باقى گذاشتيم

بخش سوم: ویژگی های قوم حضرت نوح علیه السلام

استاد سید قربان حسینی از اساتید حوزه علمیه قم در بخش سوم و پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید با استناد به آیات قرآن کریم به بیان ویژگی های قوم حضرت نوح علیه السلام پرداخت.

کوردل

«فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَ أَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْماً عَمِينَ» ﴿اعراف: 64﴾ پس او را تكذيب كردند، ما هم او و كسانى كه در كشتى همراهش بودند، نجات داديم و كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، غرق نموديم زيرا آنان گروهى كوردل بودند.

جاهل

«قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَ أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ ادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ» ﴿هود: 29﴾ بگو: پروردگارم به ميانه ‏روى [در همه امور و به اجتناب از افراط و تفريط] فرمان داده، و [امر فرموده‏]: در هر مسجدى [به هنگام عبادت‏] روى [دل‏] خود را [آن گونه‏] متوجه خدا كنيد [كه از هر چيزى غير او مُنقطع شود]، و او را در حالى كه ايمان و عبادت را براى وى از هر گونه شركى خالص مى ‏كنيد بخوانيد همان گونه كه شما را آفريد، [پس از مرگ به او] بازمى‏ گرديد

استاد حسینی در این رابطه افزود: البته درباره تجهلون سه معنا گفته اند:

جهل نسبت به حق و اهلش

جهل نسبت به مؤمنان، مؤمنان را به سفاهت و ساده لوحی نسبت می دهید.

جهل نسبت به ملاقات با پروردگار

عجول

«قالُوا يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدالَنا فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ» (هود: 32) گفتند: اى نوح! با ما جدال و ستيزه كردى و بسيار هم جدال و ستيزه كردى، نهايتاً اگر از راستگويانى آنچه را [از عذاب‏] به ما وعده مى‏دهى، برايمان بياور.

متکبر

«وَ إِنِّي كُلَّما دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ وَ اسْتَغْشَوْا ثِيابَهُمْ وَ أَصَرُّوا وَ اسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبارا»  (نوح: 7) و من هرگاه آنان را دعوت كردم تا آنان را بيامرزى، انگشتان خود را در گوش‏هايشان كردند و جامه‏ هايشان را به سر كشيدند و بر انكار خود پافشارى ورزيدند و به شدت تكبّر كردند.

تکذیب کننده

«وَ نَصَرْناهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُمْ كانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ» (انبیاء: 77) و او را در برابر گروهى كه آيات ما را تكذيب كردند، يارى داديم قطعاً آنان گروه بدى بودند پس همه آنان را غرق كرديم.

آزار دهنده

«وَ ما لَنا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَ قَدْ هَدانا سُبُلَنا وَ لَنَصْبِرَنَّ عَلى‏ ما آذَيْتُمُونا وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ» (ابراهیم: 12) و ما را چه عذر و بهانه ‏اى است كه بر خدا توكل نكنيم، در حالى كه ما را به راه‏ هاىِ [خوشبختى و سعادت‏] مان هدايت كرد، و قطعاً بر آزارى كه [در راه دعوت به توحيد] از ناحيه شما به ما مى ‏رسد، شكيبايى مى‏ ورزيم، پس بايد توكل‏ كنندگان فقط بر خدا توكل كنند.

/270/260/20/