این انقلاب از آغاز تا امروز نه بی رحم و خون ریز بوده و نه منفعل و مردّد. با صراحت و شجاعت در برابر زورگویان و گردنکشان ایستاده و از مظلومان و مستضعفان دفاع کرده است
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد رحیم شاهدی، از اساتید حوزه علمیه قم به بیان «مبانی قرآنی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی» پرداخت.
ویژگی های اساسی و بنیادی انقلاب اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
وی در بخش نخست این گفتگو، به بیان چند مورد از ویژگی های اساسی و بنیادی انقلاب اسلامی پرداخت که در بیانیه گام دوم انقلاب به آن اشاره شده است.
رهبر معظم انقلاب می فرماید: «انقلاب پُرشکوه ملّت ایران که بزرگ ترین و مردمی ترین انقلاب عصر جدید است، تنها انقلابی است که یک چلّه پُر افتخار را بدون خیانت به آرمانهایش پشت سر نهاده و در برابر همه وسوسه هایی که غیر قابل مقاومت به نظر می رسیدند، از کرامت خود و اصالت شعارهایش صیانت کرده و اینک وارد دوّمین مرحله خودسازی و جامعه پردازی و تمدّن سازی شده است».
رهبر معظم انقلاب می فرماید: «آن روز که جهان میان شرق و غرب مادّی تقسیم شده بود و کسی گمان یک نهضت بزرگ دینی را نمی بُرد، انقلاب اسلامی ایران، با قدرت و شکوه پا به میدان نهاد؛ چهارچوب ها را شکست؛ کهنگی کلیشه ها را به رخ دنیا کشید؛ دین و دنیا را در کنار هم مطرح کرد و آغاز عصر جدیدی را اعلام نمود».
3و4. جهانی بودن و فطری بودن انقلاب:
رهبر معظم انقلاب می فرماید: «برای همه چیز می توان طول عمر مفید و تاریخ مصرف فرض کرد، امّا شعارهای جهانی این انقلاب دینی از این قاعده مستثنا است؛ آنها هرگز بی مصرف و بی فایده نخواهند شد، زیرا فطرت بشر در همه عصرها با آن سرشته است».
5. جاودانی بودن انقلاب:
آیت الله العظمی خامنه ای می فرماید: «انقلاب اسلامی پس از نظام سازی، به رکود و خموشی دچار نشده و نمی شود و میان جوشش انقلابی و نظم سیاسی و اجتماعی تضاد و ناسازگاری نمی بیند، بلکه از نظریّه نظام انقلابی تا ابد دفاع می کند».
دلایل قرآنی بر ویژگی های بنیادی انقلاب اسلامی در بیانیه گام دوم:
استاد رحيم شاهدی در بخش دیگری از این گفتگو به دلایل قرآنی ویژگی های اساسی انقلاب اسلامی پرداخت؛ ویژگی هایی که در گام دوم به آن اشاره شده است:
وی در ابتدا به نقش مردم در انقلاب و تشکیل حکومت پرداخت و در این راستا به آیاتی در این زمینه اشاره نمود.
این استاد حوزه علمیه قم افزود: بر اساس آیات کثیری از قرآن کریم، با وجود معیّن بودن اراده تشریعی خداوند، مردم در تعیین نوع حکومت و چگونگی برخورد با انبیا و اولیای الهی، از آزادی عمل برخوردارند، اما سعادت ابدی نصیب کسانی خواهد شد که تابع مشیت الهی باشند.
«لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ» (در دين، هيچ اكراه و اجبارى نيست [كسى حق ندارد كسى را از روى اجبار وادار به پذيرفتن دين كند، بلكه هر كسى بايد آزادانه با به كارگيرى عقل و با تكيه بر مطالعه و تحقيق دين را بپذيرد]. مسلماً راه هدايت از گمراهى [به وسيله قرآن، پيامبر و امامان معصوم] روشن و آشكار شده است) (بقره/ 256).
«إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَ إمَّا كَفُورًا» (ما راه را به او نشان داديم يا سپاس گزار خواهد بود يا ناسپاس) (انسان/ 3).
«وَ شَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» (و در كارها با آنان مشورت كن، و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل كن) (آل عمران/ 159).
«إِنَّ اللَّهَ لَايُغَيِّرُ مَابِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ» (يقيناً خدا سرنوشت هيچ ملتى را [به سوى بلا، نكبت، شكست و شقاوت] تغيير نمى دهد تا آنكه آنان آنچه را [از صفات خوب و رفتار شايسته و پسنديده] در وجودشان قرار دارد به زشتى ها و گناه تغيير دهند و هنگامى كه خدا برای ملتى آسيب و گزند بخواهد [براى آن آسيب و گزند] هيچ راه بازگشتى نيست زيرا براى آنان جز خدا هيچ ياورى نخواهد بود.) (رعد/ 11).
«إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ» (و آنچه را خدا به پيوند آن فرمان داده پيوند، مى دهند و از [عظمت و جلال] پروردگارشان همواره در هراسند و از حساب سخت و دشوار بيم دارند) (آل عمران/ 21)
این استاد حوزه علمیه قم افزود: انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) و به پشتیبانی و همراهی ملت به پیروزی رسید و با ایثار و فداکاری آنها به مسیر خویش ادامه می دهد اما در صورت عدم همراهی مردم، شخصیتی همانند امام معصوم نیز خانه نشین خواهد شد.
استاد رحیم شاهدی در ادامه به آیاتی از قرآن اشاره کرد که به «ضرورت دینی بودن انقلاب و حکومت» می پردازد.
وی افزود: قرآن به صراحت حاکمیت را از آنِ خدا می داند و برای تحقق آن، انبیا و اوصیا را برگزیده و اطاعت آنان را در ردیف اطاعت از خدا قلمداد نموده است.
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا» (اى اهل ايمان! از خدا اطاعت كنيد و [نيز] از پيامبر و صاحبان امر خودتان [كه امامان از اهل بيت اند و چون پيامبر داراى مقام عصمت مى باشند] اطاعت كنيد. و اگر درباره چيزى [از احكام و امور مادى و معنوى و حكومت و جانشينى پس از پيامبر] نزاع داشتيد، آن را [براى فيصله يافتنش] اگر به خدا و روز قيامت ايمان داريد، به خدا و پيامبر ارجاع دهيد اين [ارجاع دادن] براى شما بهتر واز نظر عاقبت نيكوتر است) (نساء/ 59)
«مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا» (هر كه از پيامبر اطاعت كند، در حقيقت از خدا اطاعت كرده و هر كه روى برتابد [حسابش با ماست.] ما تو را بر آنان نگهبان [اعمالشان كه به طور اجبار از فسق و فجور حفظشان كنى] نفرستاديم.) (نساء/ 80)
«إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ» ( شما به جاى خدا نمى پرستيد جز نام هايى [بى اثر و بى معنى] كه شما و پدرانتان آنها را نامگذارى كرده ايد، و خدا هيچ دليلى بر [حقّانيّت وپرستش] آنها نازل نكرده است. حكم فقط ويژه خداست، او فرمان داده كه جز او را نپرستيد. دين درست و راست و آيين پابرجا و حق همين است، ولى بيشتر مردم [حقايق را] نمى دانند) (یوسف/ 40)
وی در ادامه خاطرنشان کرد: براساس تعالیم مکتب تشیع، فقهاءِ واجد شرایط در صورت حمایت مردم، مؤظف به برپایی حکومت بر طبق موازین اسلامی در عصر غیبت هستند و انقلاب اسلامی ایران مصداق بارز تحقق این فریضه دینی است.
استاد رحیم شاهدی در ادامه به بیان آیاتی پرداخت که به «فطری بودن دین و حکومت در اسلام» اشاره دارد. وی در این راستا افزود: خداوند متعال در معرفی دین اسلام و نوع ارتباط آن با انسان می فرماید: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ» (پس [با توجه به بىپايه بودن شرك] حقگرايانه و بدون انحراف با همه وجودت به سوى اين دين [توحيدى] روى آور، [پاىبند و استوار بر] سرشت خدا كه مردم را بر آن سرشته است باش براى آفرينش خدا هيچگونه تغيير و تبديلى نيست اين است دين درست و استوار ولى بيشتر مردم معرفت و دانش [به اين حقيقت اصيل] ندارند.) (روم/ 30).
وی اضافه نمود: به دیگر بیان، اگر انسان دارای ابعاد فردی، اجتماعی، ظاهری و باطنی، مادی و معنوی است، دین اسلام نیز همه این ابعاد را دارد و ارتباطات چهارگانه انسان؛ یعنی ارتباط انسان با خویشتن، خدا، همنوعان و طبیعت را در بردارد و ضمن ارج نهادن به فهم و شعور انسانی، عقل را در ردیف کتاب و سنت در جهت درک و استنباط معارف دین قرار می دهد.
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: انقلاب اسلامی براساس ارزش هایی همچون استقلال، آزادی، اخلاق، معنویت، عدالت، عقلانیت، عزت و همدلی شکل گرفته است و بدیهی است که این اصول ریشه در فطرت انسانی داشته و در هیچ شرایطی رنگ زوال به خود نخواهد دید.
استاد رحیم شاهدی به بیان آیاتی پرداخت که به جهانی بودن دین و شعارهای انقلاب» اشاره دارد؛ وی افزود: قرآن کریم دین اسلام را دین جهانی معرفی می کند: «قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» (بگو: اى مردم! يقيناً من فرستاده خدا به سوى همه شمايم خدايى كه مالكيّت و فرمانروايى آسمانها و زمين فقط در سيطره اوست) (اعراف/ 158)،
«تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا» (هميشه سودمند و با بركت است آنكه فرقان را [كه قرآن جدا كننده حق از باطل است] به تدريج بر بندهاش نازل كرد، تا براى جهانيان بيم دهنده باشد.) (فرقان/ 1)
«وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ» (و ما تو را براى همه مردم جز مژدهرسان و بيم دهنده نفرستاديم، ولى بيشتر مردم [به اين واقعيت] معرفت و آگاهى ندارند.) (سبأ/ 28)
وی خاطرنشان کرد: دلیل بر این ادعا، فطرتمندی انسان و فطرت نمونی دین است و انقلاب ایران که الهام گرفته از معارف اصیل اسلامی است، الگویی تمام عیار برای تأمین سعادت دنیوی و اخروی و مبارزه با همه موانع در ابعاد مختلف است؛ هم چنان که گرایش به معنویت، استکبارستیزی و دستگیری از مظلوم، ریشه در اعماق جان آدمی داشته و امری فرامرزی است.
این استاد حوزه علمیه قم در ادامه به بیان آیاتی پرداخت که به پنجمین ویژگی اساسی انقلاب اسلامی، یعنی «جاودانی بودن اسلام و دفاع ابدی از نظریه نظام انقلابی» اشاره دارد.
وی افزود: دین اسلام به عنوان آخرین دین آسمانی و کاملترین آنها، دینی زمان شمول و جهان شمول است. هم چنان که باری تعالی در وصف قرآن منزَل می فرماید: «وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْء...» (و اين كتاب را بر تو نازل كرديم كه بيانگر هر چيزى و هدايت و رحمت و مژده اى براى تسليم شدگان [به فرمان هاى خدا] ست.) (نحل/ 89).
استاد شاهدی ادامه داد: یعنی ممکن نیست که انسان در جمع بین سعادت دنیوی و اخروی خویش در هر ازمنه و امکنه ای نیاز به هدایت و راهنمایی پیدا کند اما پاسخی لازم از معارف اسلام برایش قابل دستیابی نباشد. پس، اسلام آئینی کامل، جامع و جاودانی است: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا» (امروز [با نصبِ على بن ابىطالب به ولايت، امامت، حكومت و فرمانروايى بر امت] دينتان را براى شما كامل، و نعمتم را بر شما تمام كردم، و اسلام را برايتان به عنوان دين پسنديدم.) (مائده /3)،
«وَ أُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ» ([به كافران و مشركان كه براى حق بودنِ نبوتت گواه مى طلبند، بگو:] و اين قرآن [كه گواهى خدا بر حقّانيّت نبوّت من است] به من وحى شده تا به وسيله آن شما وهر كس را كه اين قرآن به او مىرسد بيم دهم...) (انعام/ 19)
وی افزود: با در نظر گرفتن ادعای مزبور، این پرسش در اذهان تداعی می شود که ساختار معارف اسلام چگونه است که با احتساب گذشت چهارده قرن از ظهور آن و عدم ثبات زندگی دنیوی و تغییر مستمر نیازمندی های انسان، خدشه ای در توان پاسخگویی اسلام متصور نیست؟!
این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: پاسخ این است که دین متشکل از عقاید، اخلاق و مقررات فقهی و حقوقی است و سؤال یاد شده بیشتر متوجه بخش فروعات دین می باشد و در خصوص فروعات می توان گفت: نه آموزه های دین در این حوزه ثابت و در برابر متغیرات، ساکت است و نه نیازمندی های حیات دنیوی انسان یک سر، سیال و خالی از ثبات است. دین اسلام برای احتیاجات متغیر، وضع متغیری را در نظر گرفته و در عین حال آنها را به اصولی ثابت در دین مربوط کرده است.
علل و عوامل پویایی فقه تشیع
استاد رحیم شاهدی در بخش دیگری از این گفتگوی صمیمانه با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، که به مبانی قرآنی بیانیه گام دوم انقلاب اختصاص داشت، به علل و عوامل پویایی فقه تشیع اشاره نمود.
وی افزود: اصل اجتهاد موتور محرکه شریعت بوده و به واسطه آن و با تکیه بر قرآن، سنت، عقل و اجماع، حکم هر مسأله ای از جمله مسائل مستحدثه استنباط می گردد.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: احکام حکومتی در چارچوب قوانین شریعت و در جهت اداره جامعه اسلامی و به مقتضای مصالح وقت، توسط ولیّ امر اتخاذ و به مورد اجرا گذاشته می شود.
وی اضافه نمود: در اسلام قواعد حاکمه فقهی نظیر نفی حرج و ضرر، مقدم بر همه احکام شرعی است و از این رو، هر حکمی که سبب مشقت و زیان باشد، برداشته می شود.
استاد شاهدی افزود: در اسلام، عقل به عنوان پیامبر درونی و در کنار انبیا و اوصیای ظاهری قرار گرفته و در استنباط احکام شرعی به عنوان یکی از منابع فقه اسلامی معرفی شده است.
وی ادامه داد: احکام دینی تابع مصالح و مفاسد واقعی است و در صورت بروز مشکلات و پس از سنجش مصالح و مفاسد، مصلحت مهمتر مقدم بر مصلحت کم اهمیت تر می شود.
اوصاف سلبی نظریه نظام انقلاب اسلامی
استاد رحیم شاهدی در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به بیان اوصاف سلبی نظریه انقلاب اسلامی پرداخت.
وی افزود: انقلاب اسلامی همچون پدیده ای زنده و با اراده، همواره دارای انعطاف و آماده تصحیح خطاهای خویش است، امّا تجدید نظرپذیر و اهل انفعال نیست: «أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ» (آگاه باشيد! يقيناً دوستان خدا نه بيمى بر آنان است و نه اندوهگين مى شوند.) (یونس/ 62).
«إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِين» (در حقيقت اين شيطان است كه دوستانش را [با شايعه پراكنى و گفتار وحشت زا، از رفتن به جهاد] مى ترساند پس اگر مؤمن هستيد از آنان نترسيد و از من بترسيد.) (آل عمران/ 175).
«إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ ...» (بى ترديد توبه نزد خدا فقط براى كسانى است كه از روى نادانى مرتكب كار زشت مى شوند، سپس به زودى توبه مى كنند اينانند كه خدا توبه آنان را مى پذيرد، و خدا همواره دانا و حكيم است.) (نساء/ 17)
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی، متحجّر و در برابر پدیده ها و موقعیّت های نو به نو، فاقد احساس و ادراک نیست امّا به اصول خود بشدّت پایبند و به مرزبندی های خود با رقیبان و دشمنان بشدّت حسّاس است: «فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ» (پس چرا هنگامى كه عذاب ما به آنان رسيد، فروتنى و زارى نكردند؟ بلكه دل هايشان سخت شد و شيطان، اعمال ناپسندى كه همواره مرتكب مى شدند در نظرشان آراست.) (انعام/ 43).
«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُم » (محمّد، فرستاده خداست و كسانى كه با او هستند، بر كافران سرسخت و در ميان خودشان با يكديگر مهربانند.) (محمد/ 29)
وی اضافه نمود: انقلاب اسلامی ملّت ایران، قدرتمند امّا مهربان، باگذشت و حتّی مظلوم بوده است. مرتکب افراط ها و چپ روی هایی که مایه ننگ بسیاری از قیام ها و جنبش ها است، نشده است: «وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ» (و [هنگام جنگ از حدود الهى] تجاوز نكنيد، كه خدا تجاوزكاران را دوست ندارد) (بقره/ 190)
«وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ» (پاداش بدى [چون قتل و زخم زدن و اتلاف مال] مانند همان بدى است ولى هر كه بگذرد و [ميان خود و طرف مقابلش را] اصلاح نمايد. پاداشش بر عهده خداست يقيناً خدا ستمكاران را دوست ندارد) (شوری/ 40)
استاد شاهدی ادامه داد: این انقلاب از آغاز تا امروز نه بی رحم و خون ریز بوده و نه منفعل و مردّد. با صراحت و شجاعت در برابر زورگویان و گردنکشان ایستاده و از مظلومان و مستضعفان دفاع کرده است: «وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ» (پس آنان را [به سوى همان آيينى كه به تو وحى شده] دعوت كن، و همان گونه كه مأمورى [بر اين دعوت] استقامت كن، و از هواهاى نفسانى آنان پيروى مكن) (شوری/ 15)
«وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرا» (شما را چه شده كه در راه خدا و [رهايى] مردان و زنان و كودكان مستضعف [ى كه ستمكاران هر گونه راه چاره را بر آنان بسته اند] نمى جنگيد؟ آن مستضعفانى كه همواره مى گويند: پروردگارا! ما را از اين شهرى كه اهلش ستمكارند، بيرون ببر و از سوى خود، سرپرستى براى ما بگمار و از جانب خود براى ما ياورى قرار ده.) (نساء/ 75).
/270/260/43/