حوزه علمیه می تواند و باید در این سه محور، یعنی محور اخلاق و تهذیب، محور آموزش و پژوهش و همچنین محور نظارت بر اقتصاد طلاب و حوزه نقش آفرینی کند و آنها را سامان دهد.

استاد عبد الرحمن نجفی عمران، از اساتید حوزه های علمیه در زمینه نحوه اداره حوزه های علمیه و همچنین اوضاع زندگی طلاب با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به گفتگو پرداخت.

وی مطالب خود را در سه محور اساسی «اخلاق و تهذیب»، «تحصیل و آموزش»، «اقتصاد و نظارت بر وضعیت اقتصادی طلاب» مطرح کرد.

استاد نجفی عمران دیدگاه های خود در محور اول بحث، یعنی «محور اخلاق و تهذیب در حوزه های علمیه» را مطرح کرد و افزود: چند چیز به عنوان رسم بین طلاب در زمان قدیم مرسوم بوده است که امروزه کم رنگ شده است که نمازهای نافله و مخصوصا نماز شب، نماز خواندن در اول وقت، دعا و توسل و همچنین حضور دائم استاد اخلاق در بین طلاب از جمله آن موارد است.

وی در زمینه تاکید علمای قدیم حوزه بر نماز شب و نافله به بیان چند خاطره پرداخت که نشان از تأکید فراوان بزرگان حوزه بر این امر بوده است.

این استاد حوزه علمیه به مرحوم آیت الله کوهستانی اشاره کرد و گفت: وقتی این بزرگوار حوزه علمیه خود را در بهشهر بنا کرد، در سر در آن مطلبی را با این مضمون نوشت: «من این مدرسه را با اموال شخصی خودم ساختم، بنابراین راضی نیستم که طلبه ای در آن باشد که درس بخواند اما نماز شب نخواند.»

وی به خاطره ای از مرحوم آیت الله فاضل و تأکید ایشان به نماز نافله طلاب اشاره کرد و گفت: روزی پس از اینکه نماز ظهر و عصر خود را خواندم، حاج آقا فاضل مرا صدا زد و پرسید: تو نماز نافله را نمی خوانی؟ گفتم: خیر، گفت: اگر به مهمانی رفتی، دوست داری که میزبان، تنها برنج بیاورد و خورشت در کنار برنج نباشد؟ گفتم: مگر برنج بدون خورشت می شود؟ گفت: نماز خواندن بدون نافله مانند آن است که تنها برنج بر سر سفره ببری و خورشت نیاوری.

استاد نجفی عمران در ادامه تشریح دیدگاه های خود در این بخش سخنانش به ضرورت حضور استاد اخلاق در بین طلاب به خصوص در پایه های نخست ورود به حوزه اشاره کرد و گفت: امروزه شاهد آن هستیم که حوزه های علمیه به صورت اداری در آمده است و مدیر و سایر اساتید، صبح در ساعت اداری مشخص وارد حوزه می شوند و ظهر در ساعت اداری مشخص خارج می شوند، در حالی که می دانیم مخصوصا طلبه های پایه های نخست در حوزه علمیه باید سیر و سلوک خود را به همراه اساتید اخلاق پی گیری کنند و این دشوار است مگر با حضور همیشگی و در دسترس بودن اساتید این فن در میان طلاب.

وی افزود: حاج آقا فاضل در اداره مدرسه فیضیه به این نکته توجه داشت، وی تعدادی خانه های مسکونی را بنا کرد و با اساتید شرط می کرد که اگر بناست تا در آن مدرسه تدریس داشته باشند، باید خود و خانواده شان در این خانه های مسکونی زندگی کنند؛ بدین ترتیب این اساتید همیشه در دسترس طلبه ها بودند.

استاد عبد الرحمن نجفی عمران، در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به محور دوم از انتقادات خود بر ساختار حوزه علمیه، یعنی بخش «تحصیل و آموزش» پرداخت و خاطرنشان کرد: انتقاداتی در دو بخش «نحوه آموزش» و «پژوهش» به حوزه علمیه وارد است.

وی در بخش آموزش گفت: چند چیز لازم است که در حوزه علمیه امروزی باشد، ولی نیست: «بخش زبان»، «آشنایی طلاب با مسائل کلامی و شبهات روز» و «آشنا نمودن طلاب با ولایت فقیه».

استاد نجفی عمران در تشریح دیدگاه خود در مورد «لزوم بخش زبان در حوزه های علمیه» گفت: این امر ضروری است و نقصان آن کاملا احساس می شود که حتی برخی از اساتید، ولو نسبت به زبان عربی معاصر کم اطلاع هستند.

وی افزود: البته نباید اساتید را به یادگیری یک زبان خاص اجبار کرد بلکه باید برای طلبه روشن ساخت که به اختیار خود نسبت به یادگیری یک زبان بپردازد تا وقتی به پایه خاصی رسید، دیگر نسبت به آن زبان مورد علاقه خود تبحر داشته باشد البته می دانیم که اختصاص دادن زمان طولانی برای این امر می تواند مضرّ هم باشد لذا باید مدتی محدود و مشخص به این امر اختصاص داده شود تا نیاز حوزه نسبت به این جنبه تأمین گردد.

این استاد حوزه علمیه در بخش دوم از محور دوم سخنان خود به مبحث «پژوهش» و جایگاه کم رنگ آن در حوزه های علمیه پرداخت.

وی در این زمینه به تفاوت سبک تحصیل در کارشناسی ارشد دانشگاه ها و حوزه های علمیه اشاره کرد و اینکه درخواست مقاله و پژوهش محور بودن از کارهای معمول دانشگاه در آن سطح می باشد که البته در حوزه این امر کم رنگ شده است.

استاد نجفی عمران به جنبه دیگری از لزوم توجه بیشتر به امر «پژوهش» در حوزه علمیه پرداخت و گفت: بسیاری از طلبه ها به این امر ایراد می گیرند که چرا باید کتاب هایی تدریس شود که سال های متمادی از تألیف آن گذشته است. می توان با پر رنگ کردن نقش پژوهش بین طلاب و درخواست حل سوال های روز با استفاده از این کتب، علاوه بر افزایش قوه اجتهاد در آنها، اهمیت این کتاب ها را برای آنها بهتر تبیین کرد و آنها را به مطالعه دقیق تر آنها ترغیب کرد.

وی به نقص طلبه ها و ناتوانی آنها در امر پژوهش پرداخت و خاطرنشان کرد: برخی از طلبه ها حتی در کپی کردن مطالب از اینترنت هم مشکل دارند مثلا کلام مؤلف را از اینترنت کپی می کند که نوشته است: «همانطور که در مباحث قبل گفتم» در حالی که در مطلب خود این طلبه اشاره ای به این مورد نشده است!

استاد عبد الرحمن نجفی عمران از اساتید حوزه های علمیه به محور سوم از انتقادات خود بر ساختار حوزه علمیه، یعنی «اقتصاد حوزه و طلاب» پرداخت و در تبیین دیدگاه خود به چند بخش اشاره کرد.

وی به «ضرورت رفع اختلاف طبقاتی» اشاره کرد و گفت: شاهد هستیم که برخی از طلاب وابسته به برخی اشخاص حقیقی یا حقوقی در حوزه علمیه، ماشین های گرانقیمت دارند در حالی که غالب طلبه ها از سطح معاش پایینی برخوردار هستند.

وی افزود: به نظر می رسد که برخی از مکان ها در حوزه، موروثی شده است؛ در حالی که می دانیم که اغلب حوزه های علمیه در قم و شهرستان ها با کمک وجوهات است که ساخته می شود.

این استاد حوزه های علمیه افزود: لازم است بر این نکته تأکید شود که ما برای رفع نیازهای اقتصادی طلاب و حوزه علمیه نیازی نداریم تا از نظام و دولت کمک بگیریم بلکه خود می توانیم این نیازها را رفع کنیم.

وی در این رابطه به بیان چند راه حل پرداخت و گفت: یکی از راه ها برای سامان دادن به این امر و کاهش این بخش از نیاز حوزه آن است که تصمیم گرفته شود تا این گونه نباشد که همه طلبه ها بتوانند شهریه بگیرند.

وی در این راستا به بسیاری از طلبه هایی اشاره کرد که به شغل دوم مشغول هستند و طبیعتا می توان گفت نیازی به شهریه ندارند اما با وجود این مطلب به خاطر سیستم حوزه، آنها نیز می توانند به گرفتنِ شهریه اقدام نمایند.

استاد نجفی عمران ضمن اشاره به اینکه وجوهات حق آقا امام زمان (عج) می باشد، گفت: چه ضرورتی به وجود این تعداد بالا از دفاتر کسانی است که وجوهات دریافت می کنند؟

وی افزود: حدود 300 دفتر در قم وجود دارد که وجوهات دریافت می کنند و تعدادی از آنها به علت اینکه نمی توانند جایی را بخرند، هر سال جابجا می شوند و نقل مکان می کنند. پول چای که در دفاترشان داده می شود، علاوه بر پول چاپ رساله و همین طور حقوق کارکنان دفاتر و... غالبا از طریق همین وجوهات پرداخت می شود.

این استاد حوزه های علمیه در ادامه انتقادات خود در محور سوم، ضمن اشاره به سیاست کاهش جمعیت از سال 72 تا 91 افزود: این کاهش جمعیت باعث شده است تا در جذب طلبه ها تساهل صورت گیرد، چرا که طلبه به اندازه کافی نداریم؛ با این تفاسیر چه ضرورتی به تأسیس بسیاری از مؤسسات گوناگون در حوزه های علمیه است؟

وی افزود: همه این ساخت و سازهای جدید در صورتی است که برخی از این موسسات تخصصی به اندازه کافی طلبه نیز ندارند. این بودجه ها چرا باید به این اندازه در این امور خرج شود؟ در حالی که طلبه هایی هستند که بعد از 7 سال نتوانستند برای خانه خود موکت تهیه کنند و کار آنها به جدایی و طلاق کشیده است.

استاد عبد الرحمن نجفی عمران از اساتید حوزه علمیه در پایان این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در یک جمع بندی یادآور شد: حوزه علمیه می تواند و باید در این سه محور، یعنی محور اخلاق و تهذیب، محور آموزش و پژوهش و همچنین محور نظارت بر اقتصاد طلاب و حوزه نقش آفرینی کند و آنها را سامان دهد./270/260/20/