چهارمین ویژگی ای که در راهپیمایی اربعین مشاهده می کنیم ایثار و از خودگذشتگی در این مسیر است حتی برخی از میزبانان در حالی که خودشان دچار مشکل بودند پولی را قرض کردند تا بتوانند به زوار خدمت رسانی کنند و با عشقی که نسبت به اهل بیت علیهم السلام و مخصوصا امام حسین علیه السلام دارند از میهمان ها پذیرایی می کنند و این احیای روح از خودگذشتگی مخصوصا در این دورانی که دوران مادیت و عدم معنویت است امر بسیار مهمی است.

استاد احمد مرادخانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: یکی از مباحثی که در ماه صفر جایگاه خاصی را پیدا کرده است نقش اربعین و راهپیمایی بزرگ این روز است به نظر می رسد نقش اربعین در احیای عاشورا و احیای تفکر شیعه به عنوان اسلام ناب محمدی بسزا باشد.

وی افزود: عاشورا به عنوان عاملی مطرح است که توانسته است از باورهای غلطی که در مورد اسلام ایجاد شده بود آفت زدایی کند که مخصوصا توسط حاکمانی که با روح اسلام آشنا نبودند به وجود آمده است یکی از اشتباه ترین باورها تبدیل شدن حکومت و نظام اسلامی به سلطنت اسلامی بوده است و در واقع نقش اربعین به عنوان تجدید میثاق با امام و اهل بیت علیهم السلام از این جهت هم در بین مسلمین جایگاه خاصی پیدا کرده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: پیاده روی اربعین دارای ویژگی های متعددی است که به برخی از این ویژگی ها اشاره می کنم یکی از این ویژگی ها حضور افراد از مذاهب و ادیان مختلف و از کشورهای مختلف در این راهپیمایی است که حتی بعضی از افرادی که اطلاعات مختصری از اسلام و شیعیان دارند در این راهپیمایی حاضر می شوند و به این واسطه با تفکرات شیعیان آشنا می شوند.

وی اضافه کرد: دومین ویژگی راهپیمایی اربعین ایجاد بزرگترین اجتماع در تاریخ معاصر است که مذهب و مکتب خاصی توانسته است آن را به وجود آورد یک اجتماع مسالمت آمیز همراه با عشق و لطف که حتی آماری که در سال 94 داده شده است بیان می کند که نزدیک 27 میلیون طی ده روز وارد کربلا شدند و پس از زیارت از کربلا خارج شدند و این آمار نشان از عظمت واقعه اربعین است.

استاد مرادخانی اظهار داشت: سومین ویژگی ای که در راهپیمایی اربعین می یابیم معنویت فراوانی است که در این راهپیمایی قابل لمس است، مسیر ثابتی که بیشتر از سابق مرسوم بوده است مسیر ما بین نجف تا کربلا بوده است که حدودا یک مسیر 80 کیلومتری است که نوعا در ظرف سه روز طی می شود اما در حال حاضر این مسیر تبدیل به مسیرهای طولانی تری شده است و از اکثر کشورها مثل ایران و پاکستان و دیگر کشورها شروع به راهپیمایی می کنند چنان که امسال در خوزستان نزدیک به چهل هزار نفر به صورت دسته جمعی شروع به راهپیمایی اربعین کردند.

وی خاطرنشان کرد: چهارمین ویژگی ای که در راهپیمایی اربعین مشاهده می کنیم ایثار و از خودگذشتگی در این مسیر است حتی برخی از میزبانان در حالی که خودشان دچار مشکل بودند پولی را قرض کردند تا بتوانند به زوار خدمت رسانی کنند و با عشقی که نسبت به اهل بیت علیهم السلام و مخصوصا امام حسین علیه السلام دارند از میهمان ها پذیرایی می کنند و این احیای روح از خودگذشتگی مخصوصا در این دورانی که دوران مادیت و عدم معنویت است امر بسیار مهمی است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: پنجمین ویژگی حضور افراد برجسته به صورت عادی در این راهپیمایی است و هر ساله شاهد هستیم که افراد و مدیران مختلف در سمت های مختلف به صورت پنهانی در این راهپیمایی حضور پیدا می کنند و در واقع این راهپیمایی به کلاس تربیت و تهذیب نفسی عملی تبدیل شده است که شاید در جای دیگر نتوانیم مانند آن را پیدا کنیم.

وی تاکید کرد: ششمین ویژگی این است که اکثر شهدای مدافع حرم قبل از شهادتشان در این راهپیمایی حضور داشتند و انگار مجوز شهادت خودشان و این که بتوانند این شعار را برای خودشان احیا کنند که «کلنا عباسک یا زینب» در همین راهپیمایی به دست آوردند.

استاد مرادخانی اظهار داشت: هفتمین ویژگی این راهپیمایی که مربوط به جامعه بین المللی است ثبت پیاده روی اربعین در فهرست آثار معنوی یونسکو است که خود این مطلب نشان از قدرت مکتب و مذهب تشیع است.

وی اضافه کرد: هشتمین ویژگی مربوط به حضور قشرهای کم درآمد به نحو آزاد در این راهپیمایی و پیاده روی است افرادی که توان پرداخت هزینه های این سفر را نداشتند و نمی توانستند در سفر عتبات حضور پیدا کنند به واسطه فضایی که ایجاد شده است توفیق پیدا می کنند که در این راهپیمایی به زیارت امام حسین علیه السلام و دیگر مراکز زیارتی روند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: ویژگی نهم مربوط به لمس کردن بعضی از مسایل اهل بیت علیهم السلام در سفر مدینه به کربلا و بازگشت از شام به سمت کربلا و مدینه است گرچه اختلاف فاحشی بین این سفری که عزیزان در این ایام انجام می دهند با سفر پر مصیبت و رنجی که اهل بیت عصمت علیهم السلام در این ایام انجام دادند وجود دارد اما حضور در این راهپیمایی سبب ایجاد حس نزدیکی نسبت به مصایب اهل بیت علیهم السلام برای آنها می شود.

وی افزود: دهمین ویژگی مربوط به ایجاد وحدت اسلامی در این راهپیمایی است که حتی برادران اهل سنت هم در آن شرکت می کنند و به خاطر عشق به اهل بیت علیهم السلام که در میان اهل سنت وجود دارد به عنوان میزبانان انجام وظیفه می کنند.

استاد مرادخانی اظهار داشت: یازدهمین ویژگی در مورد ایجاد تسهیل نسبت به دریافت تفکرات شیعیان و خنثی نمودن تبلیغات دشمنان اسلام و تشیع است که به واسطه این سفر حاصل می شود. در این سال های اخیر با حضور داعش توسط وهابی ها و مبلغان سعودی و دیگر افراد غربی که در پشت آنها بودند چهره خشنی از اسلام و شیعیان به نمایش گذاشته شده است اما این راهپیمایی به صورت عملی و شفاف و با این ایثارگری ها و عشق فراوانی که در آن به نمایش گذاشته می شود می تواند این افکار جهانیان را قدری تعدیل و تصحیح کند و این مساله یکی از برکاتی است که این راهپیمایی ایجاد می کند.

وی تاکید کرد: ویژگی دوازدهم مربوط به حضور فراوان جوانان در این راهپیمایی است که از سراسر دنیا جوانان عاشق و جوانانی که شاید ارتباط چندانی با عقاید شیعی نداشتند از دانش آموزان و دانشجویان در این راهپیمایی پر از معنویت شرکت می کنند و به این واسطه مکانی بسیار خوبی جهت یادگیری مفاهیم اسلام و تشیع به وجود آمده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: ویژگی هایی سیزدهمی که می توانیم به آن اشاره کنیم افزایش ارتباط بین مدیران کشورهای متعدد به خصوص کشور ایران با کشور عراق است که این مدیریت ها و انتقال فناوری ها و تجارب برای کشورهای متعددی که در این قضیه دخیل هستند بسیار اهمیت دارد و مشاهده می کنیم که حتی شهرستان های مختلف ایران خودشان را درگیر این راهپیمایی می کنند و نظافت شهر کربلا و نجف را در این ایام شهرداری تهران انجام می دهد.

وی افزود: اربعین احیای تفکر عاشورایی و احیای تفکری است که اهل بیت علیهم السلام در ظلم ستیزی خودشان نسبت به آن اهتمام داشتند و این مساله یکی از ویژگی هایی است که اهل بیت علیهم السلام بعد از امام حسین علیه السلام بر آن تاکید داشتند لذا روایت های مختلفی را در این زمینه مشاهده می کنیم که قضیه اربعین به چه صورتی تحقق پیدا کرده است شاید ما بتوانیم با توجه به بررسی هایی تاریخی و روایی و قرائن این مساله را ادعا کنیم که در واقع موسس زیارت اربعین جابر بن عبدالله انصاری است شخصیتی که در بیستم صفر سال 61 به زیارت امام حسین علیه السلام می رود.

استاد مرادخانی اظهار داشت: برخی از روایت ها بیان می کند تاسیس اربعین توسط بازماندگان عاشورا و کربلا بوده است که در برخی از نقل ها است که آنها به جهت زیارت به کربلا برگشتند ولکن آن چیزی که با توجه به تحقیقات می توانیم بیان کنیم این است که شاید این نظریه چندان صحیح نباشد چنان چه «نزهة الزاهد» این نظریه را مطرح می کند که تاسیس اربعین توسط بازماندگان حادثه عاشورا بوده است اما اولا با توجه به بعد مسافت و مشکلات و مصایبی که اهل علیهم السلام در این سفر دیدند و در واقع لطمات فراوانی که خوردند بازگشت به کربلا با توجه به بعد مسافت طی شده حضور اهل بیت علیهم السلام در روز اربعین سال 61 هجری در کربلا را قدری بعید می کند.

وی اضافه کرد: نکته دیگری که در این باره مطرح است این است که تاسیس زیارت اربعین در واقع توسط جابربن عبدالله انصاری است نه بازماندگان کربلا که قول مرحوم شیخ مفید در «مثار الشیعه» است و همچنین مرحوم شیخ طوسی شاگرد شیخ مفید هم در کتاب مصباح المتهجد و هم در کتاب تهذیب الاحکام تاریخ بازگشت اهل بیت علیهم السلام را از شامات به مدینه در روز اربعین می دانند لذا موسس زیارت اربعین جابر بن عبدالله انصاری بوده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در رابطه با زیارت اربعین با سه دسته از روایات مواجه هستیم اول روایتی است که مرحوم شیخ طوسی در کتاب تهذیب الاحکام خودشان از صفوان جمال و او هم از امام صادق علیه السلام نقل می کند که آن حضرت فرمودند: پس از این که آفتاب بالا آمد و قدری از روز گذشت این زیارت را در روز اربعین نسبت به اباعبدالله الحسین علیه السلام قرائت کنید، در واقع متن زیارت همین متنی است که در اکثر مفاتیح ها وجود دارد «السلام علی ولی الله و حبیبه السلام علی خلیل الله و نجیبه الی آخر».

وی تاکید کرد: روایت دومی که بنیان اربعین و زیارت اربعین را می تواند تحکیم کند روایتی است که امام حسن عسکری علیه السلام در مورد نشانه های مومن بیان می کنند که مومن پنج نشانه دارد و اولین علامت مومن را خواندن پنجاه و یک رکعت نماز اعم از واجبات و مستحبات و نوافل در شبانه روز می دانند، دومین علامتی که امام علیه السلام مطرح فرمودند زیارت اربعین است که به عنوان نشانه ایمان تلقی شده است سومین مطلب در مورد انگشتر به دست راست کردن چهارم سجده بر خاک نمودن و پنجم بسم الله الرحمن الرحیم را بلند گفتن است که چهار مورد اخیر را می توانیم به عنوان قرینه ای قلمداد کنیم که نشان می دهد مراد از نشانه های مومن نشانه های شیعیان است اما با توجه به این که این روایت ظهور در ایمان دارد در واقع بیان می کند که ایمان کاملی که در اسلام پذیرفته شده است این خصوصیات را دارا است.

استاد مرادخانی اظهار داشت: روایت سومی که در این باب مطرح است روایت مرحوم علامه مجلسی در کتاب بحار الانوار جلد 98 باب 25 است که از مرحوم سید بن طاووس جریان زیارت جابر بن عبدالله انصاری را نقل می کند که یکی از همراهان جابر به نام «عطی» یا «عطیه» می گوید همراه جابر بن عبدالله بودیم تا به کربلا رسیدیم همین که به کربلا رسیدیم، مشاهده کردیم جابر داخل فرات شد و در فرات غسل کرد این روایت در صدد بیان آداب زیارت است یعنی افرادی که به کربلا وارد می شوند در صورتی که برای آنها مقدور باشد بهتر است غسل کنند، عطیه می گوید: جابر لباس خود را عوض کرد و لباس تمیزی را که به همراه خود داشت پوشید، سومین کاری که جابر انجام داد عطر زدن بود که از آداب زیارت است و اختصاصی به زیارت اربعین هم ندارد.

وی افزود: چهارمین نکته ای که در روایت وجود دارد این است که بیان می کند: جابر پابرهنه شد و به سمت مزار حضرت حرکت کرد که خوشبختانه اکنون هم کاروان های متعدد و افرادی که از راه می رسند نزدیک مزار که می شوند پابرهنه به سمت مزار حرکت می کنند و این آداب را رعایت می کنند، پنجم این که در کنار سر مبارک اباعبدالله الحسین علیه السلام ایستاد و سه مرتبه الله اکبر گفت و از هوش رفت و به زمین افتاد و زمانی که به هوش آمد زیارتنامه ای را قرائت کرد که همان زیارتنامه ای است که در مصباح المتهجد بیان شده است که معمولا در پانزده رجب خوانده می شود که به عنوان اصل زیارت اربعین مطرح است.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: زیارت اربعین را می توان از راه دور هم طبق آدابی که برای آن وارد شده است قرائت کرد، یکی از مسائل مهمی که در رابطه با زیارت اربعین باید به آن پرداخته شود آفات و آسیب شناسی های زیادی است که امکان دارد در این زیارت ایجاد شود. ان شاءالله کسانی که از این زیارت بازماندند و توفیق حضور در زیارت اربعین را ندارند از ثواب این زیارت را بهره مند گردند./20/43/260