اگر در موضوعاتی که اختلاف است وارد شویم و بحث کنیم هر چقدر هم که طول می کشد به ثمرات مثبتی می رسیم قهرا این نحوه درس گفتن هم از جهت ساعت بیشتر طول می کشد و نمی شود در یک ساعت آن را اجرا کرد و هم از جهت کمیت پیشروی تفاوت می کند ولکن از جهت نتیجه به واسطه این که بیش از 25 سال درس خارج رفته ام این مساله را مطرح می کنم که اگر طلبه ای لااقل چهار سال بدین نحوه درس بخواند به اندازه بیست سال ثمر می بیند.

استاد احمد راغبی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: درس های خارج چه فقه و چه اصول اگر از آن حالت عمومیش خارج شود و به گونه ای شود که شاگردان هم فعال شوند ثمرات بهتری خواهد داشت. شیوه معمول درس های حوزه بدین شکل است که که استاد خودش هر چه مطالعه و تحقیق کرده است را بازگو می کند و شاگردان هم یا می نویسند و یا ضبط می کنند و بعد هم درس تمام می شود.

وی افزود: به نظر من این گونه کلاس رفتن اثر این را ندارد که ما بتوانیم شاگردان را فعال کنیم و این مساله رسم شود که شاگردان در همه درس ها مثل درس خارج فعال شوند که خودشان هم در نظرات دخالت کنند و این مساله احتیاج به مطالعه طلبه ها قبل از درس و بعد از آن دارد و احتیاج دارد به تحقیقات خود طلبه ها، حوزه در این مساله موفق نبوده است علت این مساله هم این است که نوعا طلبه ها از درس خسته می شوند و البته اگر بخواهیم بدین شکل عمل کنیم درسی که در یک هفته تمام می شود قطعا بیشتر طول می کشد و چون میزان پیشرفت مطالب در درس ها کمتر می شود و درس های دیگر هم این شیوه را عمل نمی کنند طلبه ها هم از آن استقبال نمی کنند اما از جهت کیفیت اگر طلبه ای خودش یک سال بدین شیوه کار کند و چند موضوع را به صورت تحقیقی دنبال کند قطعا ثمرات بهتری می برد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در مورد درس های فقهی بهتر می شود این شیوه را پیاده کرد مثلا درس ها را موضوع بندی کنیم نه این که از اول طهارت یا صلوة یا حج شروع کنیم و همین طور ادامه دهیم اگر در موضوعاتی که اختلاف است وارد شویم و بحث کنیم هر چقدر هم که طول می کشد به ثمرات مثبتی می رسیم قهرا این نحوه درس گفتن هم از جهت ساعت بیشتر طول می کشد و نمی شود در یک ساعت آن را اجرا کرد و هم از جهت کمیت پیشروی تفاوت می کند ولکن از جهت نتیجه به واسطه این که بیش از 25 سال درس خارج رفته ام این مساله را مطرح می کنم که اگر طلبه ای لااقل چهار سال بدین نحوه درس بخواند به اندازه بیست سال ثمر می بیند.

وی اضافه کرد: درس هایی که اساتید می دهند بیشتر نتیجه تحقیقاتی است که انجام داده اند و بیشتر به نفع استاد است تا شاگرد اما اگر درس ها موضوع بندی شوند و همه شاگردان و اساتید اهل تحقیق و کار کردن باشند در مباحث ثمرات بیشتری حاصل می شود خدا رحمت کند آیت الله بهشتی را که می فرمودند: «من یک درس فقه آیت الله بروجردی را می رفتم و در 24 ساعت بر روی همان درس کار می کردم.»

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: در حال حاضر طلبه ها در روز چند درس می روند و بعد از ظهرها هم به موسسات می روند برخی از آنها هم مشکلات مادی دارند که قهرا آن نتیجه لازم را از تحصیلشان نمی گیرند اگر انسان شنونده باشد فرقی نمی کند که ده سال شنونده باشد یا بیست سال اما اگر خودش به همین صورتی که بیان شد اهل کوشش باشد به این شیوه ای که به اصطلاح طریقه سامرایی است که مرحوم میرزای شیرازی به آن عمل می کنند ثمرات بهتری را می بینند. در کلاس ها نباید محور استاد باشد باید شاگردان هم فعالیت کنند اما متاسفانه الان درس ها به گونه ای است که اتلاف وقت زیادی در آنها ایجاد می شود./20/22/260