روز عرفه از اعیاد بزرگ است اگر چه که به نام عید نامیده نشده است اما روزی است که خداوند تبارک و تعالی بندگان خودش را به عبادت و طاعت و راز و نیاز خوانده است و سفره های جود و احسان خودش را برای بندگانش گسترانده است و در این روز شیطان خوار و حقیرتر و رانده تر و خشمناک تر از اوقات دیگر است چون روز عرفه روزی است که درهای رحمت الهی باز است برای شیطانی که از درگاه خداوند رانده شده است، خیلی روز سختی است.

استاد سید مهدی موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: عرفات نام جایگاهی است که حاجیان در روز عرفه که همان نهم ذی الحجه است در آن جا توقف می کنند و به دعا و نیایش و راز و نیاز می پردازند و پس از برگزاری نماز ظهر و عصر به مکه بر می گردند و اعمال باقی مانده حج را انجام می دهند یکی از وجه تسمیه های عرفات این است که هنگامی که حضرت ابراهیم علیه السلام می خواستند مناسک حج را از طریق جبرییل بیاموزند به عرفه که رسیدند جبرییل به ایشان گفت: «عرفت» و حضرت ابراهیم در پاسخ گفتند: آری لذا است که عرفات به این نام خوانده شده است.

وی افزود: بعضی از افراد هم گفته اند علت نام گذاری این سرزمین به عرفات این است که مردم در آن جا به گناه خود اعتراف می کنند وجه دیگر این نامگذاری این است که چون انسان بخواهد به آن مراحل عالی و عرفانی دست پیدا کند باید متحمل سختی ها و رنج هایی شود تا به آن مرتبه اعلای معرفت رسد، چرا که یکی از معانی عرف به معنی صبر و شکیبایی و تحمل است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: روز عرفه از اعیاد بزرگ است اگر چه که به نام عید نامیده نشده است اما روزی است که خداوند تبارک و تعالی بندگان خودش را به عبادت و طاعت و راز و نیاز خوانده است و سفره های جود و احسان خودش را برای بندگانش گسترانده است و در این روز شیطان خوار و حقیرتر و رانده تر و خشمناک تر از اوقات دیگر است چون روز عرفه روزی است که درهای رحمت الهی باز است برای شیطانی که از درگاه خداوند رانده شده است، خیلی روز سختی است.

وی خاطرنشان کرد: در روایت دارد که امام زین العابدین علیه السلام در روز عرفه صدای سائلی را شنیدند که از مردم کمک می خواست حضرت به او فرمود: «وای بر تو آیا از غیر خدا در چنین روزی سوال می کنی و حال این که امید می رود در این روز خداوند بر بچه هایی که در شکم مادرها هستند فضل و رحمتش را جاری کند و آنها سعادتمند شوند.»

وی اضافه کرد: روز عرفه روز دعا و نیایش و تضرع به درگاه الهی است این که قرآن کریم می فرماید: «فتلقی آدم من ربه کلمات فتاب علیه إنه هو التواب الرحیم» معنای آیه این است که آدم از پروردگارش کلماتی را دریافت کرد و با آن کلمات به سوی خداوند توبه کرد و خداوند توبه او را پذیرفت چون او توبه پذیر و مهربان است.

استاد موسوی گفت: تنها روایتی که در ذیل این آیه نازل شده است این است که آدم پس از خروج از جوار خداوند و فرودش به دنیا چهل روز هر روز صبح بر فراز کوه صفا می رفت و با چشم گریان در حالت سجود دعا و راز و نیاز می کرد. جبرییل بر حضرت آدم فرود آمد و پرسید: «ای آدم چرا گریه می کنی؟ حضرت آدم فرمود: چگونه گریه نکنم در حالی که خداوند مرا از جوارش بیرون رانده و در دنیا فرود آورده است.» جبرییل گفت: «به درگاه خداوند توبه کن و به سوی او بازگرد» حضرت آدم فرمود: «چگونه توبه کنم؟» جبرییل گفت: «روز هشتم ذی الحجه با من به منا بیا» حضرت آدم شب را در آن جا بیتوته کردند اما صبح با جبرییل به صحرای عرفات رفتند.

وی افزود: جبرییل هنگام خروج از مکه احرام بستن را به حضرت آدم یاد داد و لبیک گفتن را به ایشان آموخت و چون بعد از ظهر روز عرفه فرارسید، حضرت آدم تلبیه را قطع کردند و به دستور جبرییل غسل کردند و پس از نماز عصر حضرت آدم را به وقوف در عرفات راهنمایی کردند و کلماتی که از پروردگار دریافت کرده بودند را به ایشان تعلیم داد و به واسطه این کلماتی که حضرت آدم به تعلیم جبرییل گفتند، خداوند تبارک و تعالی توبه حضرت آدم را قبول کرد.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: در روایات است که آن کلمات این است «سبحانک اللهم و بحمدک لا اله الا انت عملت سوءا و ظلمت نفسی و اعترفت بذنبی اغفر لی إنک أنت الغفور الرحیم» تا غروب آفتاب همچنان حضرت آدم با چشم گریان و دست های گشاده به سوی آسمان دعا می کردند و با تضرع اشک می ریختند چون زمان غروب آفتاب فرارسید حضرت جبرییل به مشعر رفتند و شب را در آن جا گذراندند و صبح که به مشعر آمدند با آن کلمات دعا کردند و خداوند توبه حضرت آدم را پذیرفت.

وی خاطرنشان کرد: روز عرفه روز توبه و انابه و تضرع است، هر کس هر مقدار گناه داشته باشد اگر در روز عرفه خالصانه به درگاه خداوند آید و از خداوند طلب مغفرت کند، خداوند او را خواهد بخشید چون در روایت دارد که اگر ماه مبارک رمضان بیاید و شب قدر بر بندگان بگذرد و آنها توفیق توبه پیدا نکنند و خداوند گناهانشان را نبخشد، باید امید به روز عرفه داشته باشند، چقدر خوب است که انسان این دعا کردن را از معصومین علیهم السلام یاد گیرد.

استاد موسوی بیان داشت: دعای عرفه امام حسین علیه السلام خیلی دعای عمیقی است یکی از اعمالی که در روز عرفه وارد است، دعای عرفه سید و سالار شهیدان و عارف عارفان امام حسین علیه السلام است چون این دعا خیلی عمیق است، در آن جا امام حسین علیه السلام بخشی از شناخت صاحب هستی را به صورت نمادین مطرح می کنند که انسان بعد از فهم چگونه باید با خالق هستی ارتباط برقرار کند و چطور این هیبت و عظمت خداوند را هضم کند.

وی افزود: اگر ما می خواستیم در روز عرفه از وجود خودمان آن شناخت واقعی را پیدا کنیم، باید به اندازه هستی عمر می کردیم و این مقدور نیست اما زیارت عرفه امام حسین علیه السلام به طور مختصر این فهم را در ما ایجاد می کند لذا خوب است که ما در روز عرفه از لحظه به لحظه این روز مبارک و عظیم استفاده کنیم یعنی بعد از نماز ظهر که خواندیم و مشغول نماز عصر شدیم به اعمال این روز با برکت بپردازیم.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: روز عرفه اعمالی دارد اول این که انسان غسل کند و همین که غسل می کند نیتش این باشد که با این غسل کردن تمامی رذایل اخلاقی خودش را بزداید یعنی وقتی سر و گردن و سمت راست و چپ بدنش را می شوید همه را با این نیت انجام دهد که خدایا به من توفیق ده که بعد از این غسل مثل فرزندی باشم که تازه از مادرش متولد شده است یعنی توبه واقعی کند.

وی اضافه کرد: دومین عملی که در این روز وارد شده است این است که زیارت امام حسین علیه السلام را در این روز چه از دور و چه از نزدیک انجام دهد که در روایت دارد که برابر هزار حج و عمره و هزار جهاد و بلکه بالاتر از آن است، سومین عملی که در این روز روایت شده است این است که بعد از نماز عصر دعاهایی که ماثور است و من جمله دعای عرفه امام حسین علیه السلام که خیلی نسبت به آن تاکید شده است را با حال و توجه و التفات بخواند و واقعا قصدش این باشد که در این روز خداوند تبارک و تعالی نظر رحمتی به این بندگانش و خود این فرد کند و گناهانش را ببخشد.

استاد موسوی در انتهای سخنانش بیان داشت: بسیار مناسب است که در این روز انسان یک مقدار از تعلقات دنیوی خودش را کم کند و مشغول راز و نیاز و تضرع و عبادت و طاعت شود و در این روز در زیر آسمان دستانش را بلند کند و نزد خداوند تعالی اعتراف و اقرار کند تا ان شاء الله سعادتمند شود و گناهانش آمرزیده شود و مشغول آن ادعیه و اعمالی که در این روز وارد شده است، شود چرا که روز عرفه روز عرفان است و انسان باید وجود خودش را بشناسد و بداند که از کجا آمده است و به کجا می رود و نهایت کارش چه چیزی است و سعادت ابدی در این است که پیرو معصومین علیهم السلام و من جمله حضرت سید الشهدا علیه السلام باشد، خداوند ان شاء الله توفیق دهد که از این روز به نحو احسنت استفاده کنیم./20/21/260