هر فردی که با ادبیات اهل بیت علیهم السلام و حدیث آشنا باشد و در حال و هوای کلام آن ذوات مقدسه قرار گرفته باشد، تردید نمی کند که این صحیفه منسوب به امام سجاد علیه السلام است.

استاد محمد هادی مفتح در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: بعد از فاجعه عاشورا و شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام و یارانشان فشار شدیدی از جانب بنی امیه و حکومت یزید متوجه جامعه شیعه می شود که در این زمان امام سجاد علیه السلام مسئولیت و امامت شیعیان را عهده دار هستند. ایشان همراه اسرای کربلا به مدینه بر می گردند و این وضعیت درایت و احاطه ای را از جانب امام می طلبد. استراتژی دیگر ایشان این است که خودشان در مدینه مستقر شوند و حضرت زینب علیها السلام و تعدادی از اهل بیت علیهم السلام به منطقه شامات مهاجرت کنند.

وی افزود: زمانی که شام فتح می شود معاویة ابن ابی سفیان و یزید بن معاویه خلافت را به عهده می گیرند بنابراین مردم منطقه شامات از ابتدای مسلمان شدنشان آشناییشان با اسلام اموی بوده است. منطقه شام مورد خوشایند اهل بیت علیهم السلام نبود چون فضای اسیری آن زمان در ذهنشان تداعی می شد اما اهل بیت علیهم السلام نسبت به مسلمانان رسالتی را بر عهده داشتند که آنها را نسبت به اسلام صحیح و راستین آشنا کنند به همین دلیل حضرت زینب علیها السلام و اهل بیت علیهم السلام با هماهنگی امام سجاد علیه السلام در منطقه شام مستقر می شوند.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: چون از جانب بنی امیه فشارهای زیادی بر امام علیه السلام و شیعیان وارد می شد و حکومت اجازه نشر معارف راستین اسلام را نمی داد، حضرت سجاد علیه السلام در قالب ادعیه، معارف راستین اسلام را به سمع و نظر جویندگان حقیقت و علاقه مندان می رساندند برای اینکه دعا و نیایش حساسیت کمتری را از جانب حکومت بر می انگیخت اما با توجه به فضای بهتری که در اختیار امام باقر و امام صادق علیهما السلام بود آنها در قالب کلاس درس معارف اسلامی را منتشر کردند.

وی اضافه کرد: برخی از متفکرین معتقدند که صحیفه سجادیه و انتشار معارف اسلامی در قالب دعا سلاح مبارزاتی امام سجاد علیه السلام علیه حاکمان طاغوت و بنی امیه بود و نباید این حرکت امام علیه السلام را صرفا این گونه دید که در خلوت و راحتی به فکر دعا کردن برای خودشان و ادعیه و مناجات با خداوند بوده اند.

استاد مفتح بیان داشت: برخی نسبت به اثر جاودان امام سجاد علیه السلام مناقشه ای را مطرح می کنند که صحیفه سجادیه از لحاظ بحث علم الحدیثی سند معتبری ندارد و علتش این است که ابتدای سندی که برای این کتاب ذکر شده است، مؤلف کتاب یا هر فرد دیگری که بوده است می گوید: «حدثنا» و سندش را نقل می کند تا به امام سجاد علیه السلام می رسد نکته مهم این جا است که فاعل «حدثنا» مشخص نیست که چه کسی است که با آن سند، ادعیه را از امام سجاد علیه السلام برای ما نقل می کند و کتاب را تدوین کرده است اما نورانیت ادعیه متن نشان می دهد که حتما صحیفه سجادیه از زبان مبارک امام معصوم علیه السلام صادر شده است و متنی معمولی و عادی نیست.

وی خاطرنشان کرد: معیار دیگری در علم الحدیث داریم که می توانیم با توجه به متن احادیث آنها را بررسی کنیم اما به دلیل این که حدود 1200 سال با زمان اهل بیت علیهم السلام فاصله داریم نمی توانیم به این مورد اکتفا کنیم اما در پاره ای احادیث می بینیم که نورانیتشان به نحوی است که حتی با فاصله 1200 سال هم آن متن جلوه، تلألو و نورانیت خود را دارد و می توان به متن اکتفا کرد و آنها را به اهل بیت علیهم السلام نسبت داد.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: به عنوان مثال در این زمینه می توان به صحیفه سجادیه و نهج البلاغه اشاره کرد البته امروزه با استفاده از رایانه هم توانسته اند در کتب روایی دیگر برای بیش از 90 درصد نهج البلاغه سند استخراج کنند اما این اتفاق برای صحیفه سجادیه محقق نشده است و سند معتبری برای این کتاب وجود ندارد.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: هر فردی که با ادبیات اهل بیت علیهم السلام و حدیث آشنا باشد و در حال و هوای کلام آن ذوات مقدسه قرار گرفته باشد، تردید نمی کند که این صحیفه منسوب به امام سجاد علیه السلام است و از اهل بیت علیهم السلام نشأت گرفته است بنابراین مناقشه سندی ای که گاهی اوقات راجع به صحیفه سجادیه صورت می گیرد، لطمه ای به ارزش و اعتبار این کتاب نمی زند./260/22/20