یکی از راهکارهایی که مساله اخلاق را در حوزه بهبود می بخشد این است که طلاب را با علمای با تقوا و صاحب نفس آشنا کنیم تا مجالست حضوریشان با آنها بیشتر شود و طلاب بیایند زانو به زانو با این علما تعامل داشته باشند که مجالست با این علما اثر وضعی عجیبی دارد در این که اخلاق و تقوای طلبه ها کمتر دچار لغزش شود.

استاد سید حسین منافی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: با توجه به مطالبی که در کتب تاریخی در مورد علما وجود دارد در مقایسه با طلبه های امروز، احساس می کنم در وضعیت اخلاقی حوزه افت کمی و کیفی ایجاد شده است. با توجه به داستان هایی که از وضعیت حوزه های علمیه در حدود صد سال قبل ثبت شده است، گمان بنده این است که در حوزه های سابق مشکلات اخلاقی در طلاب بسیار کمتر بوده است بی اخلاقی ها و بی تقوایی های بسیار کمی اتفاق می افتاد مانند جسارت هایی که در زمینه های مختلف نسبت به مراجع آن زمان می کردند.

وی افزود: امروزه احساس می کنم که از جهت کیفی و کمی بی اخلاقی و بی تقوایی در حوزه دارد رشد می کند. بی تقوایی در سطح ظاهری و حتی در سطح کلان تر علنی و رسانه ای می شود. در قدیم طلاب مقید بودند و زی طلبگی را در حالی که جزء واجبات نبود رعایت می کردند اما امروزه همین امر هم کم رنگ تر شده است، برخی طلبه ها حتی ظاهر طلبگی را هم حفظ نمی کنند مانند رعایت کردن پوشش ظاهری و متاسفانه از جهت کیفی همسر و فرزندانشان حجاب و پوشش خوبی ندارند در صورتی که در جامعه به عنوان نماد و الگو مطرح می باشند.

استاد حوزه علمیه قم گفت: طلاب قدیم در زندگی مادی خود را با مردم مقایسه نمی کردند. فردی که طلبه می شد خود را مهیا می کرد که دنبال مادیات نباشد ولو این که فامیل های نزدیکشان زندگی های مرفهی داشتند به مادیات چشم داشتی نداشتند و حاضر بودند سختی ها را تحمل کنند چون انگیزه و باورهای قوی تری داشتند.

وی افزود: در گذشته طلاب زندگی های بسیار مشقت بار و ساده زیستی های شدیدی داشتند. حتی مراجع که وجوهات در دستشان بود مثل بقیه طلاب به حداقل اکتفا می کردند. داستانی در مورد سید محمود شاهرودی مرجع نجف اشرف است که ایشان صاحب فرزندان زیادی بودند، این مرجع نجف می فرمود: «گاهی صبح ها چون صبحانه در خانه نداشتیم که به بچه ها دهیم از خانه بیرون می آمدم که گریه و زاری آنها را نشنوم.» حتی عالمان هم در گذشته این گونه زندگی می کردند.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: متاسفانه امروزه طلاب توقعشان این است که مثل دیگران زندگی کنند و هر امکانات جدید رفاهی که وارد جامعه می شود اینها هم باید آن امکانات رفاهی را داشته باشند و بیش از حد متعارف به تجملات پرداخته می شود که دلیل این مطلب هم ضعف انگیزه ها و باورها می باشد و از جهت کیفی طلبه های با تقوای زمان ما با طلبه های با تقوای زمان گذشته متفاوت هستند یعنی طلبه های آن موقع تقوایشان قوی تر بود.

استاد منافی گفت: احساس می کنم از لحاظ اجتماعی طلبه ها مشکلاتی دارند. طلبه ها در تعاملاتشان با مردم آن طور که باید و شاید مراعات نمی کنند. امر به معروف و نهی از منکر از این جهت که طلبه ها بتوانند با شیوه صحیحی مردم را جذب کنند و از بدی ها دورشان کنند اهمیت دارد و در روابط اجتماعی طلاب با مردم تاثیر گذار است، اما متاسفانه بسیار کم رنگ شده است.

وی افزود: یکی از مواردی که در طلاب بسیار دیده می شود زود قضاوت کردن و بدون مطالعه کافی در مسائل سیاسی و اجتماعی اظهار نظر کردن است. برای مثال روزنامه یا سایتی نسبتی به فردی یا جناحی می دهد، سریعا و بدون تحقیق و مطالعه آن را نقل می کنند و نظر می دهند و آن شخصیت را تخریب می کنند و از او اعلام برائت می کنند، در صورتی که جوانب آن مطلب را در نظر نگرفته اند و به اطمینان نرسیده اند.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: حتی نسبت به مراجع هم این گونه است برای مثال سایت یا روزنامه ای مرجعی را تخریب می کند و طلاب بدون این که تحقیق کنند که این مطلب صحت دارد و این که در چه شرایطی چنین حرفی زده شده است و مبنای فقهی آن چه بوده، راحت فلان مرجع را می کوبند غافل از این که بعضی از صاحبان جراید و سایت ها خودشان فاسق هستند و بدون تحقیق با زود باوری نظر می دهند. این یکی از آفت هایی است که زیاد در طلبه ها دیده می شود حتی با دغدغه هایی که ظاهرش دینی است ولی عملا این رفتار، رفتاری شیطانی است اما طلبه ها ظاهرا با دغدغه های دینی احساس وظیفه می کنند که جلوی فلان مرجع را بگیرند.

استاد حوزه علمیه قم گفت: یکی از راهکارهایی که مساله اخلاق را در حوزه بهبود می بخشد این است که طلاب را با علمای با تقوا و صاحب نفس آشنا کنیم تا مجالست حضوریشان با آنها بیشتر شود و طلاب بیایند زانو به زانو با این علما تعامل داشته باشند که مجالست با این علما اثر وضعی عجیبی دارد در این که اخلاق و تقوای طلبه ها کمتر دچار لغزش شود.

وی افزود: در روایت شریفی از رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم است که: «المتقون سادة و الفقهاء قادة و جلوس الیهم عبادة» افراد با تقوا از سروران هستند ولی فقها رهبر و قائد مملکت هستند و آن که با این فقها مجالست و نشست و برخاست کند تاثیر ویژه ای در او دارد و چون این زمینه برای طلاب وجود دارد که هر چه بیشتر با علما و اساتیدشان که اهل عمل و صاحب نفس هستند، تعامل داشته باشند بهتر می توانند از آنها بهره گیری کنند تا اخلاقشان کمال یابد و لغزششان کمتر شود.

وی ادامه داد: مورد دیگری که به ذهن می رسد ممارست در مطالعه داستان های فقها است. طلاب باید کتاب های معتبری که راجع به داستان های فقها نوشته شده است را مطالعه کنند و نسبت به این مطالعه هم ممارست داشته باشند و هر هفته تعدادی از قصص علما را مطالعه کنند. برای مثال انسان وقتی کتاب جرعه ای از دریای حضرت آیت الله شبیری زنجانی را با دقت مطالعه کند و در داستان هایی که نقل می شود، تامل کند بسیار تاثیرگذار است. وقتی طلاب منش فقهای سابق را مطالعه و تحقیق کنند در ناخودآگاهشان تاثیر می گذارد و باعث بهبود اخلاقشان می شود.

استاد حوزه علمیه قم گفت: و نکته دیگری در مورد انگیزه و باور طلاب وجود دارد که مشکل اصلی و ریشه ای امروز طلاب است این است که هر قدر انگیزه طلبه مقدس تر باشد و با بینش بهتر و بیشتری وارد این راه و مسیر شود و هر چه هدف طلبه از جهت علمی و اخلاقی مقدس تر باشد، کمتر دچار بی اخلاقی و بی تقوایی می شود فلذا اگر اساتید اخلاق بتوانند آن هدف مقدس را برای طلبه ها گوشزد کنند یا این که اساتید حوزه در ضمن درس هایی که می دهند فقط به مطالب علمی اکتفا نکنند و این مسائل را هم متذکر شوند بسیار مفید است.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: اگر این تذکرات از پایه اول تکرار شود، مخصوصا در مورد طلبه هایی که از سیکل وارد می شوند و برای پذیرش این مطالب مهیا هستند در ذهن طلبه ها به مرور این مطالب ملکه می شود و رفتارهایی که انجام می دهند متناسب با هدفشان جلو می رود و کمتر دچار لغزش می شوند به این دلیل که به آن باور مهم و سودمند می رسند و فراموش نمی کنند که برای چه هدفی در این مسیر قدم گذاشته اند./260/21/20