استاد احمد فربهی از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «اهمیت محاسبه نفس و مراقبه در مسیر تهذیب» پرداخت.

/270/260/22/

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با اشاره به تعقیبات پرفضیلت نماز صبح افزود: بعد از نماز صبح، تعقیبی وارد شده است که اگر آن را بخوانیم، به حسب وعده‌های خدای متعال، زمینه برای نزول رحمت الهی فراهم می‌شود. این تعقیب چنین است: «الحمدلله الذی اذهب اللیل بقدرته و جاء بالنهار مبصرا برحمته، خلقا جدیدا و نحن فی عافیه، بمنه و جوده و کرمه». پس از آن، رو به سمت راست بگویید: «و حیاکما الله من کاتبین و شاهدین» و رو به چپ بگویید: «اکتبا رحمکما الله». این تحیت صبحگاهی به فرشتگانی است که مأمور ثبت اعمال ما در طول روز هستند.

وی در تبیین مفهوم معامله با خدا ابراز داشت: در پایان شب، هنگام محاسبه نفس، انسان بسیاری از اشتباهات خود را می‌بیند. گاهی لذتی زودگذر را برگزیده و در مقابل، عذاب جاودان را خریده است. این یک معامله سفیهانه و پرضرر است. در این هنگام رو به خدا می‌کنیم و می‌گوییم: خدایا بیا این معامله را اقاله کنیم و به هم بزنیم. لذت‌ها فانی هستند، اما تبعات گناهان باقی می‌ماند. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: هر کس معامله پرضرر مؤمنی را فسخ کند، خداوند در قیامت معاملات پرضرر او را فسخ می‌کند.

استاد فربهی با اشاره به حدیثی از امام باقر (ع) یادآور گردید: امام باقر (ع) می‌فرمایند: «مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ»؛ هر کس محاسبه نفس کند، سود می‌برد. کسی که نفس خود را محاسبه کند، بر عیوبش واقف می‌شود و از خداوند طلب اقاله و بخشش گناهان می‌کند. این محاسبه روزانه، انسان را به سمت اصلاح عیوب سوق می‌دهد.

وی تصریح کرد: وقتی انسان هر روز یک خطا را در خود ببیند، مثلاً دیر رسیدن به مباحثه، پس از چند بار تکرار، از خودش ناراحت و غضبناک می‌شود. امام علی (ع) می‌فرمایند: «المنقوص مستور عنه عیبه، لو عرف المنقوص نقصه لساءه ما یری من عیبه». انسان نقص‌دار از عیب خود غافل است و اگر آن عیب را ببیند، ناراحت می‌شود. همین ناراحتی و توبیخ نفس، سبب بازدارندگی از گناهان می‌شود.

این استاد حوزه با اشاره به روایتی دیگر تأکید کرد: در حدیث آمده است: «مَنْ وَبَّخَ نَفْسَهُ عَلَی الْعُیُوبِ ارْتَدَعَتْ عَنْ کَثِیرٍ مِنَ الذُّنُوبِ»؛ هر کس خود را بر عیب‌هایش توبیخ کند، از بسیاری از گناهان بازمی‌ایستد. یکی از بهترین راه‌های کنترل نفس، همین توبیخ و دعوا کردن با آن است. وقتی نفس را توبیخ کنی، فردا از انجام بسیاری از کارها می‌ترسد و دست می‌کشد.

استاد فربهی در ادامه به اهمیت اقرار به اصول دین در آغاز روز پرداخت و گفت: اول صبح، پس از نماز، به فرشتگان کاتب بگویید: «اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله. اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم. و اشهد ان الساعه آتیة لا ریب فیها و ان الله یبعث من فی القبور. علی ذلک احیا و علیه اموت و علیه ابعث ان‌شاءالله». این اقرار به توحید، نبوت و معاد، صدر نامه عمل ما را زینت می‌بخشد.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با اشاره به الگوگیری از سیره امیرالمؤمنین (ع) تأکید کرد: پس از این اعتراف، بگویید: «اللهم احینی علی ما احییت علیه علی بن ابی‌طالب. و امتنی علی ما مات علیه علی بن ابی‌طالب». خدایا مرا بر همان ایمانی زنده بدار که علی بن ابی‌طالب را بر آن زنده داشتی، و بر همان ایمان بمیران که او را بر آن میراندی. حضرت علی (ع) زمانی که پیامبر (ص) به ایشان فرمود در ماه رمضان به شهادت می‌رسی، پرسید: «بر ایمانم یا بر غیر ایمان؟» و در لیلة المبیت که به جای پیامبر خوابید، پرسید: «تو به سلامت می‌مانی یا نه؟» این است سیره علی (ع). خدای متعال علی را برای ما الگو قرار داده تا نگاه کنیم و بگوییم: خدایا من هم مثل او شوم.

کارشناس دینی در پایان گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید با قدردانی از زحمات امنیت‌آفرینان کشور خاطرنشان کرد: ما در شرایطی از امنیت و عافیت برخورداریم که عزیزانی برای آن زحمت کشیده‌اند. برای آن‌ها دعا می‌کنیم و از خدای متعال می‌خواهیم ما را قدردان این نعمت‌ها قرار دهد.