استاد نادعلی علی نیا خطیرکلایی از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه قم، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به تبیین خطبه ۵۰ نهج‌ البلاغه با تمرکز بر روایت امامزاده ناصرالحق پرداخت.

/270/260/22/

تأکید بر معرفی عالم جلیل‌القدر امامزاده ناصرالحق

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در آغاز با ابراز شگفتی از گمنامی امامزاده ناصرالحق، تصریح کرد: این امامزاده واجب التعظیم شخصیتی هم طراز حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) است که به صورت مستقیم با اهل ‌بیت (ع) ارتباط داشت و از نوادگان امام سجاد (ع) و از شاگردان امام هادی (ع) و امام حسن عسکری (ع) می باشد؛ با این وجود، متأسفانه حتی بسیاری از هم‌لباسان ما نیز ممکن است به طور کامل با عظمت این چهره آشنا نباشند.

وی با اشاره به جایگاه ویژه این امامزاده در منابع رجالی و تاریخی، افزود: با وجود اینکه برخی به دلیل فعالیت‌ های سیاسی ایشان در یمن و ایران، او را زیدی می ‌دانند، اما علمای بزرگی مانند شیخ طوسی، نجاشی، شیخ صدوق، علامه مجلسی، شیخ بهایی، شیخ عباس قمی، علامه امینی، آیت ‌الله العظمی خویی، آیت‌الله جوادی آملی و آیت‌الله سبحانی، وی را به عظمت یاد کرده و به عنوان یک راوی و عالم امامی اثنی‌عشری جلیل‌ القدر معرفی نموده‌اند. جا دارد حداقل با برگزاری جلسات و انتشار مقالات، این عالم نامدار بیشتر معرفی شود.

سند روایی خطبه 50 نهج البلاغه؛ به روایت امامزاده ناصر الحق

استاد علی‌ نیا با قرائت سند خطبه از کتاب «تیسیر المطالب فی أمالی ابی طالب آملی»  خاطرنشان کرد: سید رضی (گردآورنده نهج‌البلاغه) خود از نوادگان این امامزاده بزرگوار است و این خطبه را از طریق ایشان نقل کرده است. این نشان ‌دهنده اعتبار و اهمیت ویژه این روایت است.

استاد فلاح مبارکه خاطرنشان کرد: در کتاب تيسير المطالب سید ابوطالب آملی صفحه 271 روایتی از امامزاده  ناصرالحق می خوانیم که خطبه 50 نهج البلاغه می باشد. «وَ بِهِ قَالَ: أَخْبَرَنَا أبو عَبْدِ الله مُحَمَّدُ بن زَيْد الْحُسَيْنِي رحمه الله تعالى، قَالَ: أَخْبَرَنَا النَّاصِرُ لِلْحَقِّ الْحَسَنُ بن عَلِيٍّ رَضِيَ الله تَعَالَى عَنْهُ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَخِي الْحُسَيْنُ بن عَلِيٍّ، عَنْ مُحَمَّدِ بن الوَلِيدِ، عَنْ مُحَمَّدِ ابْنِ أبي عُمَيْرٍ، عَنْ هِشَامٍ. عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْجَعْفِي، قَالَ: قَالَ لِي أبو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بن عَلِيّ (عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ): خَطَبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٌّ عليه السلام النَّاسَ بَعْدَ أَنِ اسْتَخْلَفَ بِسِتَّةِ أَيَّامٍ، فَحَمِدَ الله وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَأَفَاضَ فِي الصَّلاةِ عَلَى رَسُولِ الله صلى الله عليه وآله وسلم، ثُمَّ قَالَ:

 أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا مَبْدَأُ وُقُوعِ الفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَأَحْكَامٌ تُبْتَدَعُ، يُخَالَفُ فِيهَا كِتَابُ الله تَعَالَى يَتَوَلَّى فِيهِ رِجَالاٌ فَلَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلُصَ لَمْ يَكُنِ اخْتِلافٌ وَلَوْ أَنَّ البَاطِلَ خَلُصَ لَمْ يَخَفْ عَلَى ذِي حِجَى، وَلَكِنْ يُؤْخَذُ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ وَمِنْ هَذَا ضِغْثٌ فَيُمْزَجَانِ فَيَمْتَزِجَانِ هُنَالِكَ، اسْتَحْوَذَ الشَّيْطَانُ عَلَى أَوْلِيَائِهِ دُونَ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ الله الْحُسْنَى، اليَوْمَ عَمَلٌ وَلاَ ثَوَابٌ، وَغَدًا ثَوَابٌ وَلاَ عَمَلٌ، كُونُوا مَفَاتَيْح الهُدَى؛ بِنَا نَفَى الله رَبَقَ الذُّلِّ عَنْ أَعْنَاقِكُمْ، وَبِنَا يَفْتَحُ وَيَخْتِمُ لا بِكُمْ.

وَاللهِ أَيُّهَا النَّاسُ لَقَدْ أَدْرَكْتُ أَقْوَاماً كَانُوا يَبِيتُونَ سُجَّداً لِلَّهِ وَقِيَاماً كَانَ صَرِيرُ النَّارِ فِي آذَانِهِمْ، إِذَا ذَكَرُوا الله مَادُوا كَمَا تَمِيدُ الشَّجَرَةُ فِي يَوْمِ الرِّيحِ العَاصِفِ.

أَيُّهَا النَّاسُ إنَّ الله حَدَّ حُدُوداً فَلا تَعْتَدُوهَا، وَفَرَضَ فُرُوضاً فَلا تَنْقُصُوهَا، وَأَمْسَكَ عَنْ أَشْيَاءَ لَمْ يُمْسَكْ عَنْهَا نِسْيَاناً بِلْ رَحْمَةً مِنَ الله لَكُمْ فَاقْبَلُوهَا وَلاَ تَكْلَّفُوهَا، حَلالٌ بَيِّنٌ وَحَرَامٌ بَيِّنٌ وَشُبُهَاتٌ بَيْنَ ذَلِكَ، فَمَنْ تَرَكَ مَا اشْتَبَهَ عَلَيْهِ فَهُوَ لِمَا اسْتَبَانَ لَهُ أَتْرَكَ، وَالْمَعَاصِي حِمَى الله فَمَنْ رَتَعَ حَوْلَهَا يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهَا.» (تيسير المطالب في أمالي أبي طالب، ص: 271)

محتوای خطبه ۵۰: ریشه‌های فتنه در جامعه اسلامی

وی در تشریح محتوای این خطبه، دو عامل اصلی پیدایش فتنه را برشمرد: امیرالمؤمنین (ع) فرموده ‌اند: "إِنَّمَا بَدءُ وُقُوعِ الفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْكَامٌ تُبْتَدَعُ". یعنی آغاز فتنه‌ها، پیروی از هواهای نفسانی و وضع قوانین و احکام بدعت‌آمیز است. هنگامی که بزرگان جامعه دنبال هوای نفس بروند و قوانینی غیرالهی وضع کنند، گروهی سبک‌سر و جاه‌طلب نیز از آنان پیروی خواهند کرد.

این استاد حوزه با اشاره به آمیختگی حق و باطل در دوران فتنه، توضیح داد: حضرت می‌فرمایند اگر باطل با حق آمیخته نبود، بر جویندگان حق پنهان نمی‌ماند و اگر حق از لباس باطل خالص می‌شد، زبان معاندان بسته می‌شد. اما مشکل اینجاست که امروز باطل را در لباس حق می‌پوشانند؛ با ظاهری آراسته، سخنان زیبا و مراسمی باشکوه، اما محتوایی غیرالهی. اینجاست که شیطان بر پیروان سست‌عنصر و هواداران دنیاطلب خود مسلط می‌شود.

نتیجه‌گیری و پیشنهاد عملی

استاد علی نیا خطیرکلایی بر لزوم عمق ‌بخشی به بینش دینی و پرهیز از سطحی‌ نگری در مواجهه با جریان‌های اجتماعی تأکید کرد و پیشنهاد داد: به همه عزیزان محقق پیشنهاد می ‌کنم روایات منقول از امامزاده ناصرالحق را در مجموعه‌ ای مستقل جمع‌ آوری و منتشر کنند. این کار گامی مهم در شناساندن این چهره علمی و همچنین بهره‌گیری از میراث روایی غنی ایشان خواهد بود.