استاد احمد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «آگاهان و صالحان» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: امام صادِقُ (علیه السلام) فرمود: «مَنْ رَعَى قَلْبَهُ عَنِ الْغَفْلَةِ وَ نَفْسَهُ عَنِ الشَّهْوَةِ وَ عَقْلَهُ عَنِ الْجَهْلِ فَقَدْ دَخَلَ فِي دِيوَانِ الْمُتَنَبِّهِين ثم من رعى علمه عن الهوى و دينه عن البدعة و ماله عن الحرام، فهو من جملة الصالحين‏».‏ کسی که دل خود را از غفلت و نفس خود را از شهوت و عقل خود را از نادانی باز دارد در دیوان آگاه شدگان قرار می‌ گیرد، سپس کسی که دانش خود را از هوای نفس و دین خود را از بدعت و مال خود را از حرام بازدارد خدا او را از صالحان قرار می ‌دهد».  (مصباح الشریعه، ص 22، باب 9 فی الرعایه).

وی افزود: این حدیث دو دسته پیام و هر دسته ‌ای یک اثر دارد: دسته اول: انسان باید تلاش کند تا:

1.  دل خود را از غفلت بیرون بیاورد.

2.  گرفتار شهوت نفس نشود.

3.  از جهل و نادانی بیرون بیاید.

اثر این سه تلاش این است که آن انسان در زمره متنبهان و آگاه شدگان قرار می‌گیرد.

استاد باقریان ساروی در ادامه بیان کرد: دسته دوم: که با توجه به دسته اول و در راستای تکمیل آن است این است که:

1.  دانش خود را با هوای نفس آلوده نگرداند.

2.  در دین خود از بدعت دوری نماید.

3.  مال خود را [در تولید و مصرف] با حرام در نیامیزد.

اثر این سه تلاش این است که آن انسان در زمره صالحان و نیکان قرار می‌ گیرد.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: هر یک از موارد دو دسته نیازمند شرح است که البته تنها به سه مورد اشاره می شود.

اول: آمیخته نشدن علم با هوای نفس بسیار مهم است، زیرا دانش ارزشمند در پیشگاه خدا آن است که برای رضای خدا فرا گرفته شود، نه با انگیزه های نادرست مانند برتری جویی یا تحصیل مال دنیا و مانند آن؛ البته بعضی از دانش ها برای دنیای انسان مفید است و چه بسا جوینده آن تنها قصد دنیا و مرار معاش با آن را داشته باشد، اگر انگیزه به این اندازه باشد چندان اشکالی به نظر نمی رسد؛ ولی ممکن است افرادی در این نوع دانش ها نیز فراتر از کسب معاش و گذران زندگی مانند خیانت و ثروت اندوزی و ستم به دیگران را قصد کنند، در این صورت انگیزه درستی نخواهد و از مصادیق دانش آموختن با هوای نفس است.

دوم: بدعت در اینجا به معنای نو و تازه و استفاده از ابزار نوین نیست؛ بلکه بدعت چیزی را گویند که در دین نیامده و انسان آن را به دین خدا نسبت بدهد، مانند اینکه نماز مستحبی را با جماعت بخواند، در حالی که خواندن آن با جماعت جایز نیست و یا مانند بتپرستان بتها را عبادت کند و آنها را نماد خدا و یا وسیله قرب به خدا بداند.

سوم: در مورد صالحان شایسته یادآوری است که مقام رفیعی است که خداوند پیامبران خود را به آن وصف نموده است.

وی افزود: درباره حضرت زکریا، یحیی، عیسی و الیاس علیهم السلام فرمود: (وَ زَكَرِيَّا وَ يَحْيى‏ وَ عيسى‏ وَ إِلْياسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحين‏) [سوره انعام: 85].

و درباره حضرت ابراهیم علیه السلام فرمود: (ًوَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحين‏) [سوره ابراهیم: 122 و سوره عنکبوت: 27].

و مؤمنان دارای عمل صالح را وعده داده است که درروز رستاخیز با صالحان محشور نماید: (وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفيقا)، (سوره نساء:69). «و هر كه خدا و پيامبر را فرمان برد پس ايشان با كسانى‏اند كه خدا به آنان نعمت داده: از پيامبران و راستگويان و شهيدان و صالحان، و نيكان رفيقان كه اينانند».

استاد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: سعدی در باره ترک شهوت و خواسته های نفسانی دنیا سروده است:

پاکیزه روی را که بود پاکدامنی

تاریکی از وجود بشوید به روشنی

گر شهوت از خیال دماغت به در رود

شاهد بود هر آنچه نظر بر وی افکنی

ذوق سماع مجلس انست به گوش دل

وقتی رسد که گوش طبیعت بیاکنی

بسیار بر نیاید شهوت‌پرست را

کش دوستی شود متبدل به دشمنی