استاد علی اعلایی بنابی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی «نشست دوره‌ای اساتید»، به بررسی ویژگی‌های شخصیتی امام حسن مجتبی (ع) و جلوه‌های کرامت ایشان در برخورد با اقشار مختلف جامعه پرداخت.

/270/260/23/

تمایز میان «کرم» و «جود» در سیره امام مجتبی (ع)

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو با اشاره به منزلت والای امام حسن مجتبی (ع) به عنوان نخستین نوه پیامبر اکرم (ص) و اولین فرزند خاندان عصمت، به تحلیل ویژگی‌های اخلاقی ایشان پرداخت.

وی در تبیین تفاوت میان «کرم» و «جود» یادآور گردید: در منابع محدثین، ویژگی‌های متعددی برای حضرت ذکر شده است؛ اما نکته مهم، تمایز میان "جواد" و "کریم" است. اگر جود را به معنای بخشندگی بدانیم، "کرم" معنایی وسیع‌تر دارد؛ کریم کسی است که در کمال آقایی، بزرگواری و با روحی بلند می‌بخشد. کرم، برخاسته از همت، اراده قوی و روح بزرگواری است.

استاد اعلایی بنابی برای تبیین این مفهوم به نمونه‌ای از سیره حضرت اشاره نمود: زمانی که کنیزی (که لزوماً مسلمان نبود) گلی به ایشان هدیه داد، امام حسن (ع) در پاسخ به این محبت کوچک، آن کنیز را آزاد کردند. شاید از نگاه برخی میان یک گل و آزادی یک انسان تناسبی نباشد، اما این دقیقاً همان "بزرگواری روح" است که در سیره امام مجتبی (ع) تجلی یافته است. چه اینکه در آیه شریفه آمده است: «وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ حَسيبا» (نساء:  86)

اخلاق جامع؛ پذیرش انسان‌ها فراتر از پیش‌داورها

این استاد حوزه علمیه قم به بررسی برخورد امام حسن مجتبی (ع) با افرادی که با بغض و کینه به سراغ ایشان می‌آمدند پرداخت. وی با نقل خاطره‌ای از مردی شامی که با ناسزا به محضر امام آمد اما پس از سه روز پذیرایی و محبت، به محبوب‌ترین شخص برای وی تبدیل شد، تصریح کرد: روح بزرگوار امام مجتبی (ع) اجازه نمی‌داد کسی را به دلیل پیش‌داورها یا رفتارهای اولیه رد کند. ایشان با آقایی و بزرگواری خاص، حتی کسانی که ناصبی بودند یا تفکراتی غیرشیعی داشتند را با محبت خود جذب می‌نمودند.

وی با اشاره به داستان «عمر بن عثمان» و برده‌ای که غذا را با سگی تقسیم می‌کرد، افزود: امام (ع) از این رفتار انسانی خوششان آمد و نه تنها آن برده را خریدند و آزاد کردند، بلکه باغ محل کار او را نیز خریداری کرده و به وی بخشیدند تا صاحب مال و منال شود. این نشان‌دهنده نگاه جامع و انسان‌دوستانه امام (ع) به تمام موجودات و انسان‌هاست.

محبت؛ زیربنای هدایت و جذب جوانان

استاد اعلایی بنابی با پیوند دادن این سیره به مسائل روز، بر نقش محبت در جذب نسل جدید تأکید کرد. وی اظهار داشت: امروز اگر جوانانی با ظاهر متفاوت یا عقایدی دور از ما حضور دارند، تنها راه جذب آن‌ها، لمس محبت اهل‌بیت (ع) است. پایه و اساس دین، محبت است (الدین الحب). خداوند ابتدا محبت مردم را در دل کسی قرار می‌دهد که بخواهد او را به مقام پیامبری یا امامتی برساند. اگر جوانان امروز، محبت و دلسوزی واقعی را از سوی ما ببینند، جذب مسیر حق خواهند شد؛ زیرا دین، در درجه اول، فرهنگ محبت و پذیرش است.