استاد فرج زاده از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «فاطمه، الگوی به روز زن ایرانی» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای این قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: اسوه پذیری از حضرت زهرا سلام الله علیها، می تواند به صورت مستقیم و هم غیر مستقیم باشد؛ چه اینکه در گفتگوی قبل بیان گردید که تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها بعد از هر نماز یکی از مصادیق آن است؛ اما الگوگیری غیر مستقیم آن است که روح و حقیقت گفتار یا کردار آن اسوه الهی را درک کنیم و با تحلیل و استنباط از سیره علمی و عملی آن بزرگوار در همه ابعاد فردی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی و ... الگو بگیریم. منظور از اسوه پذیری از آن رفتارها این نیست که همان شکل و قالب رفتاری خاص را الگوگیری کنیم.

وی افزود: حضرت زهرا سلام الله علیها و علی علیه السلام در یک چهار دیواری کوچک و گلیم زندگی می کنند. از یک پوست گوسفند به عنوان رو انداز استفاده می کنند. حضرت زهرا سلام الله علیها از لیف خرما وسایل می سازد. این قالب برای زندگی امروز قابل تأسی نیست. نمی گوییم که امروز هم باید در همان ظرف ها غذا بخوریم و .. اما مهم، آن حقیقت و محتوا و روح آن سیره است.

استاد فرج زاده در ادامه بیان کرد: اسوه پذیری آن است که روح آن رفتارها را درک کنیم و در زندگی خود اجرا کنیم. زمانی که می بینیم حضرت زهرا آن گونه زندگی داشته اند، به «روح بی اعتنایی به دنیا» و «حقیر شمردن مظاهر آن»، «روح ساده زیستی» و «پرهیز از تجمل گرایی» می رسیم. تجمل گرایی ها و چشم و هم چشمی ها بیداد می کند. الگوگیری از حضرت زهرا سلام الله علیها در این زمینه «قناعت» و «اکتفا به داشته ها» است.

الگوگیری حضرت زهرا در رفتار با همسر

این استاد حوزه علمیه قم افزود: حضرت زهرا سلام الله علیها با امیر مؤمنان علیه السلام 9 سال زندگی مشترک داشته اند؛ یعنی 9 سال از 10 سالی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به یثرب مهاجرت کرده بودند؛ و در طی این مدت، حدود 60 جنگ سپری گردید؛ جنگ هایی که در اغلب آنها علی علیه السلام حضور داشته است. حضرت زهرا بانویی است که در خانه نشسته و شوهرش مرتبا در جبهه است و اگر نباشد، جبهه لنگ می ماند؛ از لحاظ زندگی هم اوضاع رو به راهی ندارند؛ چقدر یک زن روحیه قوی داشته باشد که دل او را از وسوسه اهل و عیال و گرفتاری های زندگی خالی کند و به او دلگرمی بدهد و بچه هایش را به خوبی تربیت کند. آیا اینگونه شوهرداری نمی تواند برای یک خانم خانه دار امروز الگو باشد؟ نق زدن و شکایت پشت شکایت در زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها نبود.

الگوگیری از حضرت زهرا سلام الله علیها در رفتار با فرزند.

استاد مجید فرج زاده خاطرنشان کرد: یک بعد دیگر از زمینه هایی که می توان از آن بانوی گرامی الگوگیری کنیم، در رابطه با رفتار با فرزند است. امروز بعضی از مادرها برای فرزندشان وقت نمی گذارند. آن بانوی بزرگوار در ساختن روح و شخصیت فرزندانش از ابزار بسیار ظریف و دقیق استفاده می کرد؛ به گونه ای که بسیاری از آنها در حال حاضر میان روان شناسان تربیتی مورد بحث قرار می گیرد.

وی افزود: حضرت فرزندانشان را به بازی با هم تشویق می کردند و گاهی با آنها به بازی مشغول می شد. اما بعضی مادرها امروزه به سر کار می روند و بچه ها را به مهد کودک می سپارند. حضرت زهرا سلام الله علیها با بازی کردن با فرزندان خود آنها را از محبت سیراب می کردند. حضرت زهرا به امام حسن و امام حسین علیه السلام می فرمودند که به مسجد بروند و سخنرانی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را گوش بدهند و بیایند به او بگویند. به این ترتیب، زبان فرزندان، باز می شد. این سیره تربیتی است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: فاطمه سلام الله علیها خود نیز با فرزندانش هم بازی می شد و در حین بازی با استفاده از الفاظ و حملات مناسب سعی در ساختن شخصیت کودکانش و ارائه الگویی مناسب در زندگی برای آنها داشت. حضرت زهرا سلام الله علیها با فرزندش امام مجتبی علیه السلام بازی می کرد و او را بالا می انداخت و می فرمود:

إشبه أباک یا حسَن

واخلَع عن الحق الوسن

واعبُد الهاً ذا منن

ولاتوالِ ذالاحن

«پسرم حسن مانند پدرت باش؛ ریسمان ظلم را از حق بر کن. خدایی را بپرست که صاحب نعمت های متعدد است و هرگز با صاحبان ظلم و تعدی دوستی مکن.» آیا این رفتار برای مادران امروز برای تربیت فرزند الگو نیست؟

بالا بردن فرهنگ جامعه

استاد فرج زاده خاطرنشان کرد: یکی دیگر از آثار و فعالیت های حضرت زهرا سلام الله علیها در زمینه بالا بردن فرهنگ جامعه و تلاش برای رشد فکری آن، و حل مشکلات و پاسخ به شبهات بود. در روایت می خوانیم: امام حسن عسکرى علیه السلام فرمودند: روزى زنى نزد حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها وارد شد و گفت مادرى دارم ضعیف و ناتوان که براى انجام نماز، مسئله اى برایش پیش آمده و مرا فرستاده است تا پاسخ آن را از شما دریافت نمایم.

حضرت زهرا سلام الله علیها پس از گوش دادن به سخنان آن زن، جوابش را داد. سپس آن زن سؤال دیگری را مطرح کرد و حضرت دوباره جواب او را داد. و به طور مرتب آن زن سؤالات دیگری را مطرح کرد تا آن که به ده مرتبه رسید و حضرت زهرا سلام الله علیها بدون هیچ گونه احساس و اظهار ناراحتى و بلکه به عطوفت پاسخ او را بیان مى نمود.

پس از آن، زن خجالت زده شد و گفت شما را خسته و ناراحت کردم، بیش از این مزاحم شما نمى شوم. حضرت زهرا سلام الله علیها اظهار نمود خیر، براى من زحمتى نخواهد بود. سپس افزود چنانچه شخصى اجیر شده باشد تا بارى سنگین را به جایى ببرد و در ازاى آن مبلغ صد هزار دینار مزد بگیرد آیا ناراحت مى شود؟! آن زن در جواب حضرت گفت خیر. بعد از آن فرمود من براى هر سؤال که جوابش را بگویم، اجیر تو هستم و مزد و پاداش آن نزد خداوند متعال به ارزشى بیش از آنچه که در این جهان است مى باشد. پس اکنون آنچه مى خواهى سؤال کن و براى من ناراحت مباش که از پدرم رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که فرمود علما و دانشمندان، شیعیان و پیروان ما در روز قیامت در حالى محشور مى شوند که تاج کرامت بر سر نهاده اند. چون آنان در دنیا بر هدایت بندگان خدا تلاش و کوشش داشته اند، مورد لطف و رحمت خداوند قرار مى گیرند و هدایا و خلعت هاى فراوان و گرانبهاى بهشتى از جنس نور تقدیمشان مى شود. سپس منادی الهی ندا می دهد که: ای سرپرستان یتیمان آل محمد که: آنها را در روزگار یتیمی و محرومیت از وجود ائمه خود هدایت و راهنمایی کردید! اینها شاگردان و یتیمانی هستند که شما آنها را سرپرستی و هدایت نمودید، پس از خلعت هایی که به شما ارزانی شد، به آنها نیز بدهید. در این هنگام علما به اندازه علومی که مردم از آنها فراگرفته اند به آنها خلعت می دهند تا جایی که برخی از مردم صد هزار خلعت نصیب آنها می شود. و پس از آن خداوند از فضل خود خلعت های علما را فزون و مضاعف می گرداند.

پس از آن حضرت زهرا سلام الله علیها فرمود: اى بنده خدا، ارزش یکى از آن خلعت ها، هزار بار بیش از آنچه است که در این دنیا وجود دارد و خورشید بر آن مى تابد. چون که چیزهاى این دنیا، هر چند هم به ظاهر ارزش والایی داشته باشد، اما فاسدشدنى و فناپذیر است.

«قَالَ الإمام الحسن العسكري عليه السلام وَ حَضَرَتِ امْرَأَةٌ عِنْدَ الصِّدِّيقَةِ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ ع فَقَالَتْ: إِنَّ لِي وَالِدَةً ضَعِيفَةً- وَ قَدْ لُبِسَ عَلَيْهَا فِي أَمْرِ صَلَاتِهَا شَيْ‏ءٌ، وَ قَدْ بَعَثَتْنِي إِلَيْكِ أَسْأَلُكِ.

فَأَجَابَتْهَا فَاطِمَةُ ع عَنْ ذَلِكَ، ثُمَّ ثَنَّتْ، فَأَجَابَتْ، ثُمَّ ثَلَّثَتْ [فَأَجَابَتْ‏] إِلَى أَنْ عَشَّرَتْ فَأَجَابَتْ، ثُمَّ خَجِلَتْ مِنَ الْكَثْرَةِ، فَقَالَتْ: لَا أَشُقُّ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ.

قَالَتْ فَاطِمَةُ ع: هَاتِي وَ سَلِي عَمَّا بَدَا لَكِ، أَ رَأَيْتِ مَنِ اكْتُرِىَ يَوْماً يَصْعَدُ إِلَى سَطْحٍ بَحَمْلٍ ثَقِيلٍ، وَ كِرَاؤُهُ مِائَةُ أَلْفِ دِينَارٍ، أَ يَثْقُلُ عَلَيْهِ فَقَالَتْ: لَا.

فَقَالَتْ: اكْتُرِيتُ أَنَا لِكُلِّ مَسْأَلَةٍ- بِأَكْثَرَ مِنْ مِلْ‏ءِ مَا بَيْنَ الثَّرَى إِلَى الْعَرْشِ لُؤْلُؤاً فَأَحْرَى أَنْ لَا يَثْقُلَ عَلَيَّ، سَمِعْتُ أَبِي [رَسُولَ اللَّهِ‏] ص يَقُولُ: إِنَّ عُلَمَاءَ شِيعَتِنَا يُحْشَرُونَ، فَيُخْلَعُ عَلَيْهِمْ مِنْ خِلَعِ الْكَرَامَاتِ- عَلَى قَدْرِ كَثْرَةِ عُلُومِهِمْ، وَ جِدِّهِمْ فِي إِرْشَادِ عِبَادِ اللَّهِ، حَتَّى يُخْلَعَ عَلَى الْوَاحِدِ مِنْهُمْ- أَلْفُ أَلْفِ خِلْعَةٍ مِنْ نُورٍ.

ثُمَّ يُنَادِي مُنَادِي رَبِّنَا عَزَّ وَ جَلَّ: أَيُّهَا الْكَافِلُونَ لِأَيْتَامِ آلِ مُحَمَّدٍ، النَّاعِشُونَ لَهُمْ عِنْدَ انْقِطَاعِهِمْ عَنْ آبَائِهِمُ- الَّذِينَ هُمْ أَئِمَّتُهُمْ، هَؤُلَاءِ تَلَامِذَتُكُمْ- وَ الْأَيْتَامُ الَّذِينَ كَفَلْتُمُوهُمْ وَ نَعَشْتُمُوهُمْ- فَاخْلَعُوا عَلَيْهِمْ [كَمَا خَلَعْتُمُوهُمْ‏] خِلَعَ الْعُلُومِ فِي الدُّنْيَا.

فَيَخْلَعُونَ عَلَى كُلِّ وَاحِدٍ مِنْ أُولَئِكَ الْأَيْتَامِ- عَلَى قَدْرِ مَا أَخَذُوا عَنْهُمْ مِنَ الْعُلُومِ حَتَّى إِنَّ فِيهِمْ- يَعْنِي فِي الْأَيْتَامِ- لَمَنْ يُخْلَعُ عَلَيْهِ مِائَةُ أَلْفِ خِلْعَةٍ «5» وَ كَذَلِكَ يَخْلَعُ هَؤُلَاءِ الْأَيْتَامِ عَلَى مَنْ تَعَلَّمَ مِنْهُمْ.

ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ: أَعِيدُوا عَلَى هَؤُلَاءِ الْعُلَمَاءِ- الْكَافِلِينَ لِلْأَيْتَامِ حَتَّى تُتِمُّوا لَهُمْ خِلَعَهُمْ، وَ تُضَعِّفُوهَا.

فَيُتِمُّ لَهُمْ مَا كَانَ لَهُمْ قَبْلَ أَنْ يَخْلَعُوا عَلَيْهِمْ، وَ يُضَاعَفُ لَهُمْ، وَ كَذَلِكَ مَنْ بِمَرْتَبَتِهِمْ مِمَّنْ يُخْلَعُ عَلَيْهِ عَلَى مَرْتَبَتِهِمْ.

وَ قَالَتْ فَاطِمَةُ ع: يَا أَمَةَ اللَّهِ- إِنَّ سِلْكاً مِنْ تِلْكِ الْخِلَعِ- لَأَفْضَلُ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ أَلْفَ أَلْفِ مَرَّةٍ، وَ مَا فَضَلَ فَإِنَّهُ مَشُوبٌ بِالتَّنْغِيصِ وَ الْكَدَرِ» (بحارالانوار، جلد 2، صفحه 3؛ التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري عليه السلام، ص: 340و341  حدیث 216)

وی افزود: اینها شمه و خلاصه ای بود از سیره رفتاری حضرت زهرا سلام الله علیها که حضرت زهرا الگوی به روز زنان ایران است. امیدواریم بتوانیم با تأسی از آن بانوی بزرگوار در رشد و هدایت و تربیت نسل امروز مؤثر باشیم.