به مناسبت سالگرد رحلت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها استاد مصطفی احدی نسب از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع قطره ای از دریای فضایل این بانوی مکرمه پرداخت.

/270/260/20/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در سال 201 هجری کاروانی متشکل از بیست نفر، به زیارت امام رضا علیه السلام از شهر مدینه حرکت می کنند تا به ساوه می رسند. در مسیر ساوه به آنها حمله می شوند و در این بین، عده ای به شهادت می رسند و حضرت معصومه سلام الله علیها دچار بیماری می شود. ایشان را به شهر مقدس قم می آورند. در روز بیست و سوم ربیع الاول، حضرت معصومه سلام الله علیها وارد شهر قم می شوند. ایشان به مدت هفده روز، بیمار بودند و در تاریخ دهم ربیع الثانی آن سال از دنیا می روند و وفات می کنند. جناب موسی بن خزرج ایشان را به باغ بابلان که کنار رودخانه آن زمان بود، می برند و در همین مکان فعلی به خاک می سپارند.

وی افزود: حضرت معصومه سلام الله علیها مصداق این آیه از سوره مبارکه نساء هستند که می فرماید: «وَ مَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً ۚ وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ ۗ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا»  و هر کس در راه خدا (از وطن خویش) هجرت کند، در زمین برای آسایش و گشایش امورش جایگاه بسیار خواهد یافت، و هر گاه کسی از خانه خویش برای هجرت به سوی خدا و رسول بیرون آید و در سفر، مرگ وی فرا رسد، اجر و ثواب چنین کسی بر خداست و خدا پیوسته آمرزنده و مهربان است. (نساء: 100) این کاروان هم به عشق دیدار امام رضا علیه السلام از شهر مدینه حرکت کردند و عده ای به شهادت رسیدند و حضرت معصومه سلام الله علیها در این راه رحلت می کنند.

استاد احدی نسب در ادامه بیان کرد: در مورد حضرت معصومه سلام الله علیها باید گفت برخی از امامزادگان هیچ جلالتی ندارند؛ بلکه ممکن است مذمت هم شده باشند؛ چنانچه جعفر کذاب، به خاطر ادعای امامتش مذمت شد؛ و یا زید النار که در کوفه بعضی از خانه ها را آتش می زد و امام رضا علیه السلام به او فرمود: فکر نکن سیادت مهم است و کسی که از سادات باشد، وارد بهشت می شود. پدر ما موسی بن جعفر علیه السلام اهل عبادت بود و بندگی می کرد. و آن حدیث نبوی که می فرماید: آتش فرزندان من را نمی سوزاند، منظور، فرزندان بلافصل هستند. بنابراین صرف اینکه کسی از سادات باشد، کافی نیست.

وی افزود: برخی از امامان هستند که دارای جلالت هستند؛ اما مرقد آنها برای ما مشخص نیست؛ به عنوان مثال، اسماعیل فرزند امام صادق علیه السلام در بقیع به خاک سپرده شده است؛ اما دقیقا قبر او مشخص نیست. آن هنگام که نقل کردند در خاک برداری جلوی بقیع، جنازه ایشان سالم بود و به قسمت میانه قبرستان بقیع منتقل کردند. اگر چه حوالی آن معلوم است؛ اما دقیقا مشخص نیست. اسماعیل در زمان حیات امام صادق علیه السلام از دنیا رفت و این فرزند عزیز امام صادق علیه السلام اگر چه با جلالت بود، اما امام نبود. علی بن جعفر علیه السلام هم فرزند امام صادق علیه السلام است که در قبرستان غریز در مدینه مدفون بودند؛ که وهابی ها جنازه مطهر ایشان را هم از قبر بیرون آوردند و به بقیع منتقل کردند؛ اما نشانی دقیق آن مشخص نیست. اینها امامزادگان با جلالتی هستند که مزار پاک آنها دقیقا مشخص نیست.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: بعضی از امامزادگان، اگر چه با جلالت هستند؛ اما زیارت مأثوری برای آنها نیامده است؛ به عنوان مثال، امامزاده محمد فرزند امام هادی علیه السلام بسیار معتبر است و خیلی از افراد، به نام ایشان قسم می خورند و برای عرب ها مانند حضرت عباس علیه السلام است و در نزدیکی سامرا به خاک سپرده شده است؛ اما زیارتنامه مأثوری برای ایشان نقل نشده است. یا امام زاده حمزه فرزند امام سجاد علیه السلام که در ری مدفون هستند، زیارتنامه خاصّ ندارد. اگر چه قبر ایشان مشخص است.

وی اضافه نمود: بعضی از امامزادگان هستند که دارای جلالت هستند و زیارتنامه هم دارند؛ زیارت عبدالعظیم حسنی برابر با زیارت امام حسین علیه السلام است. حضرت معصومه سلام الله علیها امامزاده با جلالتی هستند که هم مرقد مشخص دارند و هم زیارتنامه دارند و هم تصریح شده است که اگر کسی به زیارت ایشان برود، بهشت، برایش واجب می شود.

استاد احدی نسب خاطرنشان کرد: این روایت، از امام صادق علیه السلام شنیدنی است؛ حضرت علیه السلام قبل از آنکه حضرت معصومه سلام الله علیها به دنیا بیایند تا در زمان حیاتشان به قم بیایند، فرمود:

«41- وَ رُوِيَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَهْلِ الرَّيِ‏ أَنَّهُمْ دَخَلُوا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَ قَالُوا نَحْنُ مِنْ أَهْلِ الرَّيِّ فَقَالَ مَرْحَباً بِإِخْوَانِنَا مِنْ أَهْلِ قُمَّ فَقَالُوا نَحْنُ مِنْ أَهْلِ الرَّيِّ فَأَعَادَ الْكَلَامَ قَالُوا ذَلِكَ مِرَاراً وَ أَجَابَهُمْ بِمِثْلِ مَا أَجَابَ بِهِ أَوَّلًا فَقَالَ إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَكَّةُ وَ إِنَّ لِلرَّسُولِ حَرَماً وَ هُوَ الْمَدِينَةُ وَ إِنَّ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ حَرَماً وَ هُوَ الْكُوفَةُ وَ إِنَّ لَنَا حَرَماً وَ هُوَ بَلْدَةُ قُمَّ وَ سَتُدْفَنُ فِيهَا امْرَأَةٌ مِنْ أَوْلَادِي تُسَمَّى فَاطِمَةَ فَمَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ قَالَ الرَّاوِي وَ كَانَ هَذَا الْكَلَامُ مِنْهُ قَبْلَ أَنْ يُولَدَ الْكَاظِمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ» (بحار الأنوار (ط - بيروت)؛ ج‏ 57؛ ص 216)

وی افزود: این روایت، عظمت بانوی مکرمه قم را می رساند که حضرت صادق علیه السلام به آن خبر دادند؛ چنانچه امام رضا علیه السلام برای زائر حضرت معصومه سلام الله علیها نیز وعده بهشت می دهند و می فرمایند: کسى که حضرت فاطمه معصومه را زیارت کند پاداش او بهشت است.

«عن سعد عن الرضا علیه السلام قال: «یا سعد من زار‌ها فله الجنة ثواب الأعمال»؛ و عیون اخبار الرضا علیه السلام: عن سعد بن سعد قال: سالت اباالحسن الرضا علیه السلام عن فاطمه بنت موسى بن جعفر علیه السلام فقال: من زار‌ها فله الجنة»
 

استاد احدی نسب خاطرنشان کرد: در بین بانوان برتر، به نام های حضرت مریم سلام الله علیها، حضرت آسیه سلام الله علیها، حضرت ام المؤمنین خدیجه سلام الله علیها، و صدیقه طاهره زهرای مرضیه سلام الله علیها بر می خوریم؛ اما نسبت به زائران آنها اشاره ای نشده است؛ با این حال، نسبت به زائران حضرت معصومه سلام الله علیها بیان شده است که بهشت، پاداش زائران این بانوی مکرمه است؛ بانویی که به مقام عصمت شده است.

وی افزود: در زیارتنامه ایشان می خوانیم: «يَا بِنْتَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا أُخْتَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا عَمَّةَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُه‏» به عبارت دیگر حضرت مستقیما می تواند از سه طریق با امام در ارتباط باشد؛ از این جهت است که در زیارتنامه ایشان می خوانیم: «يَا فَاطِمَةُ اشْفَعِي لِي فِي الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَكِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْن» (بحار الأنوار (ط - بيروت)؛ ج‏ 99؛ ص 267)؛ دقت لازم است که نمی فرماید صرفا به شفاعت حضرت وارد بهشت بشویم؛ بلکه تقاضا می کنیم که حتی در بهشت ما را شفاعت کند. چرا که بهشت نیز دارای درجات است که به واسطه شفاعت، این درجات بالاتر می رود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: سخن از فضایل حضرت معصومه سلام الله علیها فراوان است؛ چه اینکه امام جواد علیه السلام در باب زیارت این بانوی عظیم الشأن فرمود: «من زار عمتی بقم فله الجنة»

استاد مصطفی احدی نسب در ادامه گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: در حوزه علمیه قم مراجع بزرگی در آنجا پرورش یافته است؛ آیت الله بروجردی، امام خمینی، آیت الله گلپایگانی، آیت الله مرعشی نجفی رضوان الله تعالی علیهم قطره ای از دریای برکت حضرت معصومه سلام الله علیها بوده است.

وی افزود: پدر آیت الله مرعشی نجفی رضوان الله علیه در شهر نجف ساکن بود و به دنبال دستیابی مرقد حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بود. در این رابطه چله نشینی می کرد تا به این خواسته دست یابد. به ایشان بیان شد که قرار نیست تا مرقد مطهر آن بانوی مکرمه پیدا شود. اگر می خواهید از آن وجود مطهره بهره ببرید، به قم بیایید و از محضر مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها بهره مند بشوید. از این رو ایشان به قم رحل اقامت می گزینند و به قم می آیند و ساکن می شوند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: به حقیقت باید گفت که حضرت معصومه سلام الله علیها برای علمای ما از جایگاه ویژه ای برخوردار است. آیت الله بروجردی رحمت الله علیه دیدار سعود بن عبدالعزیز، پسر اول عبدالعزیز را نمی پذیرد؛ او که به ایران آمده بود و اجازه ملاقات با آیت الله بروجردی را می خواست، با مخالفت این عالم بزرگوار روبرو شد. وقتی علت را از ایشان پرسیدند، گفتند: «این شخص، وهابی است و اعتقاد به زیارت اهل قبور و زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها ندارد. من دوست ندارم کسی به ملاقات من بیاید که به زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها نرود؛ این ملاقات را قبول ندارم؛ چرا که بی احترامی به حضرت معصومه سلام الله علیها می شود.»

وی اضافه نمود: آیت الله العظمی بروجردی رضوان الله علیه محل دفن خودشان را هم در همین محل فعلی که بیرون محدوده حرم است، قرار می دهند و می فرمایند: «من دوست دارم وقتی زائران حرم حضرت معصومه سلام الله علیها به حرم مشرف می شوند، خاک پای زائران بر قبر من برسد.»

استاد احدی نسب خاطرنشان کرد: در مورد احترام آیت الله بهجت رضوان الله علیه نسبت به این بانوی مکرمه سخن ها بسیار است. شاگردشان، علامه مصباح یزدی رحمت الله علیه به نقل از یکی از کفش داران حرم، بیان می کردند در آن زمان که ایشان شهرت کمتری داشتند، خادمان می دیدند که شیخی پیرمرد هر بار می آید و خاک کفش زائران را بر چشم می کشد. بعدها فهمیدم که آیت الله بهجت است که تا این مقدار برای خاک پای زائران حضرت معصومه سلام الله علیها اعتبار قائل بود.

وی افزود: آیت الله علامه طباطبایی رضوان الله علیه در ماه رمضان افطار خود را با بوسه بر ضریح این بانوی مکرمه سلام الله علیها باز می کردند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: علمای ما از مقام ویژه این بانوی مکرمه آگاه بودند. آیت الله سید احمد زنجانی نقل می کند که در سال 1315 تا 1320 برای حوزه های علمیه ایام سختی بود. بعد از آیت الله حائری رضوان الله علیه، حوزه به دستان آیت الله سید صدرالدین صدر پدر امام موسی صدر و همینطور مرحوم حجت کوه کمره ای و آیت الله خوانساری رضوان الله علیهم اداره می شد. در آن زمان، آیت الله صدر چند ماهی را قرض می گیرد و شهریه طلاب را پرداخت می کند. به حرم حضرت معصومه سلام الله علیها می رود و بابت این قضیه تضرع می کند و به خانه برمی گردد. صبح روز بعد، خادم در می زند و می گوید تاجری از اصفهان آمده است و با شما کار دارد. تاجر می گوید من از اصفهان آمدم و می خواستم به تهران بروم. به دل من افتاد شاید در مسیر، فوت کنم. برگشتم و می خواهم حساب خودم را تصفیه کنم. با تصفیه این تاجر، شهریه چند ماه آینده طلاب تأمین و بدهی تا آن مدت هم پرداخت گردید. ایشان هم به حرم می آیند و به عبادت و تضرع می پردازند و از آن بانوی مکرمه تشکر می کنند.

وی افزود: این عظمت حضرت معصومه سلام الله علیها است که ما مردم قم باید احترام ایشان را داشته باشیم. از نظر معنوی و علمی این بانو بسیار مهم است. هم معصوم هستند و هم گامی در زمان امام هفتم پاسخ سؤالات شرعی را ایشان می دادند. به گونه ای که امام کاظم علیه السلام می فرماید: «فداها ابوها». ما باید قدر این بانو را در شهر قم بدانیم و سعی کنیم بیش از پیش به زیارت مرقد ایشان برویم و از ایشان بخواهیم در مسیری که طی می کنیم، موفق باشیم.