به مناسبت سالروز میلاد امام زمان علیه السلام، استاد مجتبی خندان از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «پیامبرانی که غیبت داشته اند» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در قسمت گذشته به ذکر پیامبرانی اشاره شد که مدتی را از قوم خود غیبت داشته اند و در بعضی از موارد به شباهت غیبت آنها با غیبت امام عصر علیه السلام پرداخته شد. در این قسمت هم به یعضی دیگر از انبیای الهی اشاره خواهد شد.

داستان غیبت حضرت الیاس علیه السلام

استاد خندان خاطرنشان کرد: حضرت الیاس علیه السلام یکی دیگر از انبیای الهی بوده است که به امر الهی مدتی را در غیبت از قوم خود بوده است؛ در بحارالانوار، جلد 13، صفحه 393 تا 397 به داستان حضرت الیاس علیه السلام پرداخته شده است.

وی افزود: حضرت الیاس علیه السلام مردی عابد، قوی و سخنور بود، برای هدایت قومی بت پرست مبعوث گردید؛ قومی که بعل را پرستش می کردند و او را تکذیب می نمودند و برای قتل حضرت علیه السلام دسیسه چیدند؛ حضرت علیه السلام نیز به دستور خداوند به کوه ها و بیابان ها پناه برد و 7 تا 10 سال از بین مردم غیبت کرد؛ کسانی که به حیله می خواستند حضرت علیه السلام را بیابند و به قتل برسانند، به نفرین حضرت علیه السلام آتش بر آنها بارید و نابود شدند.

استاد خندان خاطرنشان کرد: مدتی که گذشت، کاتب پادشاه که مردی مؤمن بود، کم کم مردم را متوجه مقام حضرت الیاس علیه السلام کرد و به این ترتیب، عده ای از مردم، به آن حضرت ایمان آوردند و با همراهی مرد کاتب، نزد حضرت الیاس علیه السلام آمدند. حضرت الیاس علیه السلام برای آنان دعا کرد و دوران غیبت پایان یافت.

وی افزود: حضرت الیاس علیه السلام میان مردم بازگشت. آنها برای مدتی به خدا ایمان آوردند؛ اما دوباره از دستورات او سرپیچی کردند و مشرک شدند؛ به همین دلیل خداوند حضرت الیاس علیه السلام را به آسمان ها برد. برخی می گویند روزی الیاس علیه السلام همراه دستیارش الیسع، رودخانه اردن را شکافت و به آن وارد شد و سپس سوار ابر گردید و غایب شد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: الیاس علیه السلام، جزو پیامبران الهی  است که سعادت همراهی دائمی با امام زمان علیه السلام را در دوران غیبت دارد. او همانند خضر یار امام علیه السلام است. در روایات آمده است که آن حضرت به همراه حضرت خضر علیه السلام هر ساله در مراسم حج شرکت می کنند و گمشدگان را راهنمایی می نمایند.

غیبت حضرت عزیر علیه السلام

استاد مجتبی خندان خاطرنشان کرد: حضرت عزیر علیه السلام یکی دیگر از پیامبرانی است که داستان آن در قرآن کریم و در سوره بقره آمده است؛ این پیامبر گرامی علیه السلام 100 سال خوابید و بعد از بیدار شدن، شک کرد که آیا نصف روز یا یک روز کامل خوابیده است. داستان عزیر نبی علیه السلام می تواند یکی از ادله شیعیان برای رجعت باشد.

وی افزود: در سوره بقره می خوانیم: «أَوْ كَالَّذي مَرَّ عَلى‏ قَرْيَةٍ وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى‏ عُرُوشِها قالَ أَنَّى يُحْيي‏ هذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِها فَأَماتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ كَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عامٍ فَانْظُرْ إِلى‏ طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَ انْظُرْ إِلى‏ حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَ انْظُرْ إِلَى الْعِظامِ كَيْفَ نُنْشِزُها ثُمَّ نَكْسُوها لَحْماً فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ» (259)

يا چون آن كسى كه به دهكده‏ اى گذر كرد، در حالى كه ديوارهاى آن بر روى سقف ‏هايش فرو ريخته بود [و اجساد ساكنانش پوسيده و متلاشى به نظر مى ‏آمد] گفت: خدا چگونه اينان را پس از مرگشان زنده مى‏ كند؟ پس خدا او را صد سال ميراند، سپس وى را برانگيخت، به او فرمود: چه مقدار [در اين منطقه‏] درنگ كرده ‏اى؟ گفت: يك روز يا بخشى از يك روز درنگ كرده‏ ام. [خدا] فرمود: بلكه صد سال درنگ كرده ‏اى! به خوراكى و نوشيدنى خود بنگر كه [پس از گذشت صد سال و رفت و آمد فصول چهارگانه‏] تغييرى نكرده، و به دراز گوش خود نظر كن [كه جسمش متلاشى شده، ما تو را زنده كرديم تا به پاسخ پرسشت برسى و به واقع شدن اين حقيقت مطمئن شوى‏]، و تا تو را نشانه ‏اى [از قدرت و ربوبيّت خود] براى مردم [در مورد زنده شدن مردگان‏] قرار دهيم، اكنون به استخوان ‏ها [ىِ دراز گوشت‏] بنگر كه چگونه آنها را برمى ‏داريم و به هم پيوند مى ‏دهيم، سپس بر آنها گوشت مى ‏پوشانيم. چون [كيفيتِ زنده شدنِ مردگان‏] بر او روشن شد، گفت: اكنون مى ‏دانم كه يقيناً خدا بر هر كارى تواناست

حضرت عیسی علیه السلام

استاد خندان خاطرنشان کرد: حضرت عیسی علیه السلام یکی دیگر از پیامبران الهی است که داستان غیبت او در قرآن کریم آمده است؛ به اعتقاد شیعیان و مسلمان ها حضرت عیسی مسیح عروج کرد و ظهور خواهد کرد و پشت سر امام زمان نماز خواهد خواند.

وی افزود: شیخ صدوق در کمال الدین آورده است: «عيسى عليه السّلام گفت: بار خدايا! طوبى چيست؟ فرمود: درختى در بهشت است كه من به قدرت خود آن را كاشته ‏ام و آن بر همه بهشت سايه دارد و ريشه ‏اش از رضوان و آبش از تسنيم است خنكى آن مانند كافور و طعمش طعم زنجبيل است‏ و هر كه از آن جرعه ‏اى نوشد هرگز تشنه نگردد.

عيسى عليه السّلام گفت: بار خدايا! مرا از آن چشمه سيراب كن. فرمود: اى عيسى! بر بشر حرام است كه از آن چشمه بنوشد تا آن كه آن پيامبر از آن بنوشد و بر امّت ها حرام است كه از آن بنوشند تا آنكه امّت آن پيامبر از آن بنوشد، اى عيسى من تو را به جانب خود بالا مى ‏برم و در آخر الزّمان به زمين فرو مى ‏فرستم تا شگفتي هاى امّت آن پيامبر را ببينى و آنها را بر دفع دجّال لعين كمك كنى، تو را در وقت صلاة فرو مى‏ فرستم تا با ايشان نماز بخوانى. به راستى كه آنها امّت مرحومه هستند.

و براى عيسى عليه السّلام چندين غيبت بود كه ناشناس در زمين گردش مى‏ كرد و قوم و شيعيانش خبرى از او نداشتند؛ بعد از آن ظهور كرد و شمعون بن حمون عليه السّلام را وصىّ خود ساخت و چون شمعون درگذشت، حجّت هاى پس از وى غايب بودند، و جستجوى آنها سخت شد و بلواى عظيم شد و دين مندرس و حقوق ضايع گرديد و واجبات و مستحبّات الهى از بين رفت و مردم به اين طرف و آن طرف مى‏ رفتند و هيچ چيز را نمى ‏شناختند و اين غيبت دويست و پنجاه سال بطول انجاميد.» (كمال الدين / ترجمه پهلوان، ج‏1، ص: 319)

علت غیبت امام زمان علیه السلام

علت اول: نباید بیعت حاکم جور بالای سر امام زمان بیاید

استاد مجتبی خندان از اساتید حوزه علمیه قم و از کارشناسان قرآنی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان برخی از علت های غیبت حضرت صاحب الامر علیه السلام پرداخت.

وی افزود: یکی از علت های غیبت آن است که امام زمان علیه السلام مانند ائمه قبلی شان نباید زیر یوق و بیعت مستکبرین و ظلام و حکام جور و طاغوت باشد. از وجود نازنین مولا علیه السلام تا امام حسن عسگری علیه السلام در زندگی شان در برهه ای در بیعث دیگری بودند؛ آخرین منجی و امام اینگونه نباید باشد و این، مقرر شده از جانب الهی است.

علت دوم: امتحان مردم

استاد خندان خاطرنشان کرد: خداوند متعال در آیات نخستین سوره مبارکه عنکبوت می فرماید:

«الم (1) أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ (2) وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبينَ (3)»

وی افزود: بر طبق این آیات شریفه خوبان عالم هم باید امتحان پس بدهند چه برسد به سایر مردم؛ قطعا غربال صورت می گیرد و سره از ناسره معین می شود؛ به فرموده آیت الله جوادی آملی حفظه الله که تنها نحوه امتحان مردم متفاوت است؛ گاه با حضور امام امتحان می شودند و گاه با غیبت امام امتحان می گردند.

علت سوم: مردم نیازشان به امام را درک کنند

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی دیگر از علت های غیبت امام عصر ارواحنا فداه آن است که مردم تشنه بشوند تا بفهمند به امام نیاز دارند. غیبت حضرت موسی علیه السلام نیز به همین دلیل طول کشید. مردم آخر الزمان باید به این نتیجه برسند که بدون حضور امام زمان علیه السلام، هیچ کاری چه به صورت کلی و چه جزئی به صورت کامل، درست انجام نمی شود؛ بلکه باید صاحب کار بیاید.

/270/260/21/