به مناسبت فرا رسیدن سالروز رحلت حضرت زینب (س) استاد احمد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به این موضوع پرداخت: «زینب (ع)، خواهر حسین (ع) را باید شناخت.»

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: پانزدهم رجب روز وفات بانوی قهرمان کربلا زینب کبری علیهالسلام سومین فرزند علی و فاطمه علیهماالسلام، دومین زن بزرگ اسلام از خاندان پیامبر صلی الله علیه وآله است.

وی افزود: زندگی حضرت زینب علیهالسلام آمیخته با فضایل و سرشار از عظمت است، هر صفحه‌ای از صفحات زندگی او شایسته مطالعه و پژوهش است، گشودن پرونده پر افتخار زندگی او از برترین عبادات و راه‌های تقرب به خداوند شمرده می‌شود، تدبر و اندیشیدن در زندگی او به انسان درس درست زیستن می‌دهد، چون او دختر شایسته علی و فاطمه علیهمالسلام است.

استاد باقریان اضافه نمود: زینب در پنجم جمادی الاول سال ششم هجری مطابق با ۶۲۸ میلادی به دنیا آمد (قزوینی، زینب کبری من المهد الی اللحد)، در آن روز خانه فاطمه علیهالسلام به شادمانی گرایید، از آنجا که سومین کودک خاندان وحی پا به عرصه هستی نهاده و چشمان خود را به دنیا گشوده بود.

نامگذاری زینب

وی در ادامه بیان کرد: پیامبر صلی الله علیه واله را خبر دادند، و او شادمان به خانه دختر خود فاطمه علیها السلام آمد، و زینب را در آغوش گرفت، و او را به سینه چسیانید، گونه خود را بر گونه او نهاده و با صدای بلند گریه سر داد و قطرات اشک بر گونه‌های او غلطید. فاطمه علیهالسلام پرسید: چرا گریه میکنی؟ حضرت فرمود: دخترم فاطمه! این دختر به زودی به بلاهایی سخت دچار خواهد شد. دخترم، پاره تنم! هر کس بر او اشک ببارد مانند آن است که بر مصیبت دو برادرش گریه کند. سپس نام او را زینب گذاشت. (قزوینی، زینب الکبری من المهد الی اللحد1: 31 و 35).

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: زینب علیهالسلام در دامن سرور زنان جهان و در مکتب محمدی و علوی و فاطمی پرورش یافت و رشد کرد، او بندگی خالصانه آنان در پیشگاه پروردگار جهان، نیایش و راز و نیاز شیانه در پیشگاه او، پیراستگی و زهد انان نسبت به دنیا، معلرف بلند آنان، ایثار جان و مال آنان را برای پیاده کردن اهداف خدای بزرگ و هدایت انسانها به راه درست را با چشمان خود می‌دید و با گوش‌های خود می‌شنید و با همه وجود خود احساس می‌کرد، و با همین روش و سیره و خوی پسندیده خدایی رشد کرد و به کمال رسید و از چشمه سار دانش گسترده آنان بهره‌ی فراوان برد.

راوی خطبه فدکیه

وی افزود: پس از رحلت جدش محمد مصطفی صلی الله علیه وآله و پدیده شوم کودتای سقیفه، در آن هنگام که حضرت زهرا سلام الله علیها در مسجد پیامبر خطبه فدکیه را با حضور غاصبان خلافت ایراد می‌کرد، رینب سلام الله علیها چهار ساله بود، ولی همه سخنان مادر را با حافظه سرشارش از بر شده و برای ثبت و ماندگاری در تاریخ برای دیگران نقل کرد و راوی خطبه فدکیه شد (فیض کاشانی، الوافی5: 1064).

ازدواج زینب

استاد باقریان خاطرنشان کرد: او پس از شهادت مادر در کنار پدر قرار گرفت و هرگز از او جدا نشد، هنگام بلوغ، مادر را در کنار خود نداشت و پدر بزرگوارش او را به همسری فرزند شهید بزرگ اسلام جعفر طیار به نام عبد الله در آورد، او از پسر عموی خود (عبد الله بن جعفر) فرزندانی به نام‌های علی، عون اکبر، محمد، عباس و ام کلثوم به دنیا آورد، محمد و عون در کربلا در یاری امام حسین علیه السلام به شهادت رسیدند. (قزوینی، زینب الکبری من المهد الی اللحد1: 31 و 35 نقل از سبط بن جوزی، تذکرة الخواس: 175).

با واقعه عاشورا

استاد درس خارج حوزه یادآور گردید مهمترین نقش حضرت زینب علیهالسلام را در واقعه کربلا و حرکت امام حسین علیه السلام تا رسیدن به کربلا و روز عاشورای سال 61 هجری و پس از آن باید مشاهده کرد. در این سفر زینب علیها السلام با دو پسرش از عبد الله جدا شد و همراه برادر به سوی کوفه حرکت کرد و گام به گام تا روز عاشورا همراه برادر و همرنج سفر دراز و دشوار او بود، تا اینکه در روز عاشورا در برابر دیدگان او پنج برادر و چند برادر زاده و دو پسر او و گروهی از یاران پاک و با وفای برادر او تا آخرین رمق قهرمانانه نبرد کرده و به خاک و خون غلطیدند و زینب، طبق فرمان برادر، به بردباری مامور بود (مُقرَّم، مقتل الحسین ع: 264). او با توجه به بیماری امام سجاد علیه السلام و پنهان بودن جانشینی او در امامت، با بردباری توانفرسا مدیریت بازماندگان حماسه عاشورا را آن‌گونه که برادر شهیدش از او خواسته بود، در اختیار گرفت و در کار انان به خوبی تدبیر کرد.

وی افزود: از شامگاه عاشورا رسالت بزرگ دختر علی علیه السلام آغاز شد، با گرد آوردن کودکان پراکنده شده در بیابانها و آرامش دادن به بازماندگان تا حرکت به سوی کوفه به عنوان ازادگان و سخنرانی در میان مردم کوفه و در دار الاماره با حضور ابن زیاد و سپس عزیمت به سوی شام و پیمودن منازل تا رسیدن به دمشق و سخنرانی حماسی و شجاعانه او در مسجد بزرگ دمشق و با حضور یزید و مهمانان خارجی او به گونه‌ای بود که تاریخ زنان حهان آن را جز برای او به ثبت نرسانده است، شرح و تفسیر کلمات و سخنرانیهای او در خور تنظیم و تالیف کتابی مستقل و بسیار درس آموز است.

مکان دفن زینب

استاد احمد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: در باره زمان وفات حضرت زینب اختلاف وجود دارد، مشهور این است که او در 15 رجب سال 62 هجری پس از تحمل رنح و مصیبت فراوان در 57 سالگی دار فانی را وداع گفته و در جوار حق ارام گرفت (زینب الکبری من المهد الی اللحد: 591).

وی اضافه نمود: در باره مکان دفن زینب علیها السلام اختلاف است که آیا در شام (دمشق) و یا در مصر (قاهره) است، معروف این است که در شام مدفون است (خوئی، طرق النجات1: 471).

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: سید محسن امین نوشته است: در روستای راویه، در یک فرسخی شرق دمشق قبری به عنوان «قبر ستّ [دختر پیامبر (ص)] وجود دارد، بر روی این قبر ستگی وجود دارد که من آن را دیدم و خواندم، نوشته شده بود: «أم کلثوم بنت علی»، بر روی آن تاریخ نوشته نشده بود... ابن جبیر در سفرنامه خود، یاقوت حموی در تاریخ خود و ابن عساکر در تاریخ دمشق آن را آورده‌اند، اینها بر وجود این قبر و اشتهار آن از زمان گذشته دلالت دارد.

وی افزود: ابن جبیر در سفرنامه‌اش نوشته است: یکی از مشاهد اهل بیت مشهد ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب (علیه السلام) و نام او زینب صغری و کنیه او ام کلثوم است که پیامبر خدا صلی الله علیه واله به خاطر شباهت او به دختر خود این لقب را به او داده بود (اعیان الشیعه7: 138).

استاد باقریان تصریح کرد: شاید لقب زینب صغری به این اعتبار بوده است که نام یکی از دختران پیامبر صلی الله علیه واله زینب بوده و ابن جُیَیر او را زینب کبری خوانده‌ است. هم اکنون هم در مصر و هم در شام برای آن بانوی قهرمان مرقدی وجود دارد، در قاهره مورد احترام و زیارت مردم مصر و در دمشق نیز زیارتگاه شیعیان و دیگر مسلمانان علاقمند به خاندان وحی و رسالت است.

وی افزود: درود خدا بر قهرمان کربلا، حماسه افرین کوفه و شام، ماندگار آفرین خون شهیدان عاشورا، زینب کبری دختر علی و فاطمه علیهما السلام. ماندگار باد نام و یاد او. پر رهرو باد سیره و روش او و دیگر خاندان پاک پیامبری.