به مناسبت فرا رسیدن اربعین حسینی، استاد حبیب‌الله احسانی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به تحلیل مفاهیم عمیق زیارت‌نامه اربعین و تبیین جایگاه معنوی این مراسم پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو با اشاره به حماسه پیاده‌روی اربعین خاطرنشان کرد: زیارت‌نامه اربعین،  که تعلیم امام صادق علیه السلام به صفوان جمال است، یک «سلوک معنوی و سیاسی» است.

وی تصریح نمود: این زیارت‌نامه برای زائرانی که رنج سفر را بر خود هموار کرده‌اند، نقش یک نقشه راه را دارد تا منزل به منزل، خود را به کربلا برسانند و در نهایت، زیر قبه امام حسین (ع)، با گوش جان پاسخ سلام ایشان را بشنوند و به "ابراهیم مجاب" دیگری تبدیل شوند.

استاد احسانی در ادامه، با اشاره به نقش ویژه «منازل هشت‌گانه» در این زیارت‌نامه، به تحلیل دو منزل نخست پرداخت:

منزل اول؛ تجلی اوصاف انبیا در امام حسین (ع)

استاد احسانی در تحلیل منزل اول که با پنج سلام آغاز و پایان می‌یابد، تأکید کرد: امام صادق (ع) در این بخش، زائر را با جایگاه رفیع امام حسین (ع) به عنوان مظهر تجلی و وارث اوصاف تمامی پیامبران سلف آشنا می‌کند. در این سلام‌های پنج‌گانه، امام (ع) با اوصافی چون ولی، حبیب، خلیل و صفی، که اوصاف پیامبران از حضرت آدم (ع) تا خاتم پیامبران (ص) است، مخاطب قرار می‌گیرند. این پیام روشن است که حسین بن علی (ع) وارث و تجلی تمام انبیاست و در راه دفاع از توحید خالص، تمامی کروبات و مصیبت‌ها را پذیرفت.

وی در تبیین این منزل، به عبارات روایی اشاره کرد:

۱. «السلام علی ولی الله و حبیبه» (سلام بر ولی خدا و دوست‌دارش)

۲. «السلام علی خلیل الله و نجیبه» (سلام بر خلیل خدا و محرم اسرارش)

۳. «السلام علی صفی الله و ابن صفیه» (سلام بر برگزیده خدا و فرزند برگزیده‌اش)

۴. «السلام علی الحسین المظلوم الشهید» (سلام بر حسین مظلوم شهید)

۵. «السلام علی اسیر الکربات و قتیل العبرات» (سلام بر اسیر دربند ناگواری‌ها و کشته‌ای که اشک فراوان بر او ریخته می‌شود)

منزل دوم؛ پیوند زائر با مقام ملکوتی و شهادت

استاد احسانی در تحلیل منزل دوم، به صفات دوازده‌گانه امام (ع) اشاره کرد که زائر را با جایگاه ملکوتی ایشان پیوند می‌دهد. وی تبیین کرد: در این منزل، زائر از طریق صفاتی چون ولی، صفی، سید، قائد و وارث، به این حقیقت می‌رسد که چگونه شخصیتی با چنین جایگاه آسمانی، در زمان خود دچار جفا و ستم شد و به شهادت رسید.

وی افزود: زائر در این بخش، باورهای قلبی خود را در برابر قبه ملکوتی امام (ع) عرضه می‌کند و با گواهی به مقام رستگاری و شهادت ایشان، به این حقیقت می‌رسد که امام حسین (ع) نه تنها حجت بر مخلوقات، بلکه وارث تمام میراث پیامبران است.

استاد حوزه علمیه قم در تبیین این منزل به عباراتی چون «اللهم انی اشهد انه ولیک و ابن ولیک» و «واعطیته مواریث الانبیاء»  اشاره کرد تا عمق پیوند میان امام (ع) و سلسله نبوت را به تصویر بکشد.

استاد احسانی در پایان تأکید نمود: درک این منازل، زیارت اربعین را از یک مراسم ساده به یک سفر تحول‌آفرین تبدیل می‌کند که در آن زائر، از طریق شناخت دقیق مقام امام (ع)، به کمال معنوی و سیاسی دست می‌یابد.