استاد ناصر ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «وضو؛ پل ارتباط با خدا و کلید آرامش دل» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم به تبیین ابعاد مختلف معنوی و روانشناختی وضو پرداخت و خاطرنشان کرد: وضو یکی از مهم‌ترین اعمال عبادی است که متأسفانه گاهی تنها به عنوان یک مقدمه برای نماز به آن نگاه می‌شود، در حالی که خود وضو سرشار از اسرار و برکات است.

وی با استناد به آیات قرآن کریم و روایات معصومین(ع) اظهار داشت: یکی از افعالی که در دین مبین اسلام مورد تأکید فراوان قرار گرفته، مسئله وضو گرفتن است. شاید بسیاری از ما وضو را صرفاً یک عمل مقدماتی برای خواندن نماز بدانیم، اما حقیقت این است که وضو خود یک عبادت مستقل و باارزش است. وقتی انسان با نیت قربت و برای اطاعت از فرمان پروردگار وضو می‌گیرد، در حقیقت در محضر خدا ایستاده و این عمل کوچک، او را به منبع لایزال الهی متصل می‌کند. استاد حوزه علمیه قم در ادامه به تأثیرات عمیق معنوی و مادی این فریضه الهی اشاره کرد و افزود: وضو تنها پاک‌کننده ظاهری نیست؛ بلکه نور است. امامان معصوم ما بارها به این نکته اشاره کرده‌اند که انسان با وضو، به خدا نزدیک‌تر می‌شود و خداوند متعال بندگان با وضو را دوست دارد. این محبت الهی، ثمرات دنیوی و اخروی فراوانی دارد. از جمله این ثمرات، گشایش در رزق و روزی است. شاید برای برخی سوال باشد که وضو چه ربطی به روزی دارد؟ اما باید توجه داشت که روزی فقط پول و ثروت نیست؛ برکت در وقت، سلامتی بدن، آرامش خاطر و توفیق عبادت نیز از اقسام روزی هستند که با مداومت بر طهارت، در زندگی انسان جاری می‌شود.

کارشناس دینی با اشاره به مشکلات روحی و روانی رایج در دنیای مدرن، به یکی از معضلات جدی بشر امروز یعنی اضطراب و وسواس پرداخت و تصریح کرد: یکی از معجزات دین اسلام توجه به نیازهای فطری و روانی انسان است. در روایات ما برای رفع گرفتاری‌های روحی، راهکارهای ساده و در عین حال عمیقی ارائه شده است. امروزه بسیاری از مردم به ویژه جوانان از وسواس، به خصوص وسواس فکری رنج می‌برند. ذهنی که مدام درگیر افکار منفی و پریشان است و آرامش را از انسان سلب می‌کند. یکی از مؤثرترین نسخه‌هایی که اهل‌بیت(ع) برای این افراد تجویز کرده‌اند، توجه به وضو و مداومت بر آن است. آب وضو، نماد پاکی و طراوت است و وقتی با یاد خدا همراه می‌شود، آرامشی وصف‌ناپذیر را به قلب انسان هدیه می‌دهد.

استاد ابراهیمی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت ذکر گفتن در هنگام وضو اشاره کرد و ابراز داشت: درست است که خود عمل وضو دارای فضیلت فراوانی است، اما این عبادت نیز مانند هر عمل دیگری آدابی دارد که تکمیل‌کننده آن است. یکی از مهم‌ترین این آداب، گفتن ذکر «بسم الله الرحمن الرحیم» در شروع وضو است. در این زمینه روایت بسیار ارزشمندی از امام صادق (ع) به ما رسیده است. حضرت می‌فرمایند: «مَنْ تَوَضَّأَ وَ ذَکَرَ اسْمَ اللَّهِ کَانَ طَهُوراً لِجَسَدِهِ کُلِّهِ، وَ کَانَ الْوُضُوءُ بِالْوُضُوءِ کَفَّارَةً لِمَا بَیْنَهُمَا مِنَ الذُّنُوبِ»؛ یعنی کسی که وضو بگیرد و نام خدا را (با گفتن بسم الله) بر زبان جاری کند، تمام جسدش پاک و پاکیزه می‌گردد و همچنین وضویی که پشت سر وضوی دیگر گرفته شود، کفاره گناهانی است که در فاصله بین آن دو انجام شده است.

وی در ادامه به تفسیر این حدیث شریف پرداخت و یادآور گردید: امام (ع) می‌فرمایند که با گفتن بسم الله، تمام بدن انسان طهارت پیدا می‌کند. یعنی این ذکر، برکت و اثر وضو را از اعضای ظاهری وضو (صورت و دست‌ها) به سراسر وجود انسان تسری می‌دهد. این یک پاکیزگی فرامادی است که باعث می‌شود انسان از هرگونه آلودگی معنوی و پلیدی دور بماند. همچنین توصیه به تجدید وضو و گرفتن وضو بر وضو، نشان‌دهنده تأکید اسلام بر تداوم حالت طهارت در وجود مؤمن است. اگر کسی دائماً با وضو باشد، گناهان کوچک و روزمره‌اش بخشیده می‌شود و این حالت، او را برای پذیرش فیوضات الهی آماده‌تر می‌سازد."

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به روایت دیگری از معصومین (ع) درباره جایگاه ذکر در وضو، خاطرنشان کرد: در حدیث دیگری می‌خوانیم: «مَنْ تَوَضَّأَ وَ لَمْ یُسَمِّ لَمْ یَکَدْ یَطْهُرْ مِنْ جَسَدِهِ»؛ یعنی عجیب است که کسی وضو بگیرد اما نام خدا را بر زبان نیاورد، چنین شخصی آن طهارت کامل و حقیقی را که باید به دست آورد، کسب نکرده است.

وی افزود: البته بدن او ظاهراً پاک و نورانی می‌شود، اما از آن نورانیت باطنی و پاکی عمیق که با یاد خدا حاصل می‌شود، بی‌بهره خواهد ماند. این نشان می‌دهد که ظاهر اعمال بدون باطن و روح آنها، ارزش کامل را ندارد. روح وضو، یاد خدا و اخلاص برای اوست و این روح با ذکر بسم الله در وجود انسان دمیده می‌شود.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه به روایت سومی استناد جست و تأکید کرد: امام صادق (ع) می‌فرمایند: «مَنْ تَوَضَّأَ وَ ذَکَرَ اسْمَ اللَّهِ عَلَى وُضُوئِهِ فَکَأَنَّمَا اغْتَسَلَ»؛ یعنی کسی که وضو بگیرد و در هنگام وضو نام خدا را بر زبان جاری کند، مانند کسی است که غسل کرده است. این تشبیه بسیار عمیق و پرمعناست. غسل، طهارتی کامل و همه‌جانبه است که انسان را از همه آلودگی‌ها پاک می‌کند و او را برای حضور در محضر خدا آماده می‌سازد. وقتی کسی در وضوی خود بسم الله می‌گوید، گویا به همان درجه از طهارت و پاکی معنوی دست یافته است. یعنی ذکر خدا در هنگام وضو، آن چنان قدرتی به این عمل می‌بخشد که آن را به پای غسل می‌رساند.

وی خاطرنشان کرد: دائم الوضو بودند، دستورالعملی جامع برای زندگی سالم و بانشاط است. با وضو بودن، یعنی همیشه در حال عبادت بودن. انسان با وضو وقتی به سراغ کارهای روزمره خود می‌رود، در همان حال نیز مشغول ذکر و عبادت است. این حالت، برکت را در تمام لحظات زندگی جاری می‌سازد. چه بسیار افرادی که به خاطر وسواس یا تنبلی، از این نعمت بزرگ غافل می‌مانند، در حالی که وضو گرفتن و با یاد خدا بودن، ساده‌ترین و در دسترس‌ترین راه برای رسیدن به آرامش و قرب الهی است. بیایید با یک عمل کوچک اما پرمحتوا، یعنی وضو گرفتن و گفتن بسم الله الرحمن الرحیم، درهای رحمت الهی را به روی خود بگشاییم و زندگی خود را سرشار از نور و صفا کنیم.