استاد خادم زاده گفت: نسبت به تکفیریهایی که در میدان افراط غوطه ور شده اند جنگ سخت حتما لازم است اما نسبت به کسانی که تماشاچی اند و یا کسانی که ممکن است نسبت به آنها تمایل داشته باشند باید از ابزار آگاهی و جنگ نرم استفاده کرد که این وظیفه خطیر به عهده حوزه های علمیه و مبلغان دینی است.

استاد علی خادم زاده در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید با اشاره به وظیفه خطیر حوزه های علمیه در قبال تفکر تکفیر خاطرنشان کرد: در عصر غیبت آگاهی دادن به مردم و جلوگیری از افراط و تفریط از وظایف مهم مراجع و علمای شیعه است.

متن این گفتگو که به صورت پرسش و پاسخ تدوین شده به شرح زیر است:

مدتی است که جریانات تکفیری در نقاط مختلفی از دنیا دست به جنایات هولناک می زنند، آیا این پدیده نوظهور فقط در اسلام است یا در سایر مذاهب و فرق و ادایان هم شاهد چنین جریانات افراطی بوده ایم؟

نکته مهمی که باید مد نظر باشد این است که جریانات تکفیری اختصاص به اسلام و مسلمین ندارد یعنی اگر کسی ادیان مختلف را در دنیا نگاه کند می بیند همه ادیان و مکاتب مختلف دچار افراط و تفریط شده اند و هم اکنون نیز ما شاهد برخی از این افراط و تفریط ها در سایر ادیان هستیم مثل قوم یهود الآن ما یهودیان افراطی داریم به نام صهیونیست ها که جنایاتی در طول تاریخ مرتکب شده اند که انسان گاهی از نقل آنها هم انصافا شرمنده می شود، همچنین قوم مسیحیت هم همینطور است مسیحیت هم انسانهای افراطی بنام صربها داشتند اینها هم جنایاتی مرتکب شدند که واقعا بشریت را به استهزاء کشید و اهانتی که اینها به بشریت  کردند قابل چشم پوشی نیست.

فلذا نباید در دنیا تلقی بشود که گروههای افراطی مخصوص اسلام و مسلمین است نخیر همه ادیان متأسفانه به این بلیه و مشکل مبتلا بوده و هستند و طبعا اسلام هم از این قائده مستثنی  نیست و حالا علل و عواملش بحث دیگری دارد بنابراین توجه داشته باشیم که این جریانات تکفیری اگر چه ممکن است در ادیان دیگر به این اسم نباشد اما ریشه افراطی گری در همه ادیان البته در پیروان ادیان نه در خود ادیان وجود دارد چرا که دین خودش افراطی نمی شود آنچه که افراطی می شود پیروان یک دین هستند.

به نظر شما ریشه این افراط و تفریطها به کجا برمی گردد؟

اصولا ریشه افراط و تفریط جهل است حالا فرق نمی کند در موضوع بحث ما هم که جریانهای تکفیری است به همین منوال است یعنی این که ما می بینیم عده ای از جاده اعتدال خارج می شوند منشأش حقیقتا جهل است لذا امیر المومنین علیه السلام در یکی از حکمت های نهج البلاغه می فرماید: «لاتری الجاهل الا مفرطا او مفرطا» یعنی جاهل را نمی بینی مگر در حال افراط یا در حال تفریط.

بنابراین ریشه افراط جهل است و اساسا یکی از مهمترین رسالتهای انبیاء و اوصیاء علیهم السلام هم همین بوده است بلکه می شود بگوییم هنر یک دین از اینجا معلوم می شود که افراد بشر را از ورود به جاده افراط یا تفریط مانع بشود و آنها را به سوی جاده اعتدال سوق بدهد و این وظیفه انبیاء و أوصیاء علیهم السلام بوده وحقیقتا هم این کار را کرده اند یعنی اگر شما تاریخ ادیان و مذاهب را بخوانید می بینید یکی از مهمترین برنامه های رهبران ادیان و مذاهب این بوده که پیروان خود را به جاده اعتدال سوق دهند.

در مذهب شیعه هم همین بوده لذا گاهی می بینیم امام صادق علیه السلام نسبت به کسانی که اهل غلو بودند و در حقیقت در مذهب افراط می کردند، از تعابیری مثل لعنت استفاده می کنند.

بنابراین ریشه مسائل افراطی که یکی از آنها هم همین جریانات تکفیری است به جهل افراد برمی گردد و رسالت انبیاء و أوصیاء علیهم السلام هم همین بوده که آنها را از ورود به جاده افراط و تفریط محافظت کنند.

به نظر حضرتعالی ریشه این جریانات تکفیری معاصر به کجا بر می گردد و آیا در اسلام سابقه چنین تفکری بوده است؟

ریشه جریانات تکفیری در اسلام  متأسفانه به همان صدراسلام و هنگامه ظهور و بروز بنی امیه برمی گردد ما می بینیم که معاویه از همین شیوه و ابزار تکفیر استفاده می کرده است وی والاترین و بالاترین اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم یعنی امیرالمومنین علیه السلا را متهم به خروج از اسلام و در حقیقت او را تکفیر کرد یعنی از شیوه برخورد و از نامه هایی که بینشان رد و بدل شده استفاده می شود که معاویه درحقیقت امیرالمومنین علیه السلام را تکفیر می کند.

به طور مثال در یکی ازنامه های معاویه به امیرالمومنین علیه السلام می بینیم که معاویه از یک موضع بالا و برتر امیرالمومنین علیهم السلام را توصیه به تقوی می کند و از ایجاد تفرقه بین مسلمین برحذر می دارد یعنی کسی که خودش منشأ تفرقه و کانون بی دینی است امیرالمومنین علیهم السلام را نصیحت می کند با اینکه از نظر ظاهری امیرالمومنین علیهم السلام - جدای از بحث انتصاب الهی حضرت - نه تنها جزء برترین اصحاب  بلکه جزء برترین و افضل اصحاب پیغمبر صلوات الله علیه و آله بوده است و معاویه سابقه بسیار ضعیفی در همراهی با پیغمبر و در گرایشات اسلام دارد بنابراین یکی از ریشه های تکفیر به شجره خبیثه بنی امیه منتهی می شود.

وظایف حوزه های علیمه را در رابطه باجریانات تکفیری بفرمایید ؟

همانطور که عرض کردم یکی از وظایف انبیاء و ائمه علیهم السلام همین بوده که پیروان خود را از ورود به جاده افراط و تفریط منع کنند و آنها را در واقع هدایت کنند همین وظیفه در عصر غیبت منتقل می شود به حوزه های علمیه و نهاد مقدس مرجعیت البته مرجعیت که می گوییم در کنارش اساتید و طلاب حوزه و مبلغین و گویندگان و نویسندگان همه را شامل می شود.

بنابراین من فکر می کنم که حوزه های علمیه وظیفه ای غیر از همان وظایف انبیاء و ائمه علیهم السلام نداشته و ندارند و به قطع یکی از وظایف انبیا و ائمه علیهم السلام همین حفاظت از دین بوده که به افراط و تفریط کشیده نشود این وظیفه در عصر غیبت متوجه حوزه های علمیه است.

البته الآن که جریانات تکفیری که متأسفانه به شکل خیلی بارز و روشنی به وجود آمدند حوزه های علمیه دو وظیفه مهم دارند: یکی اینکه در ابتدا پیروان خود را حفظ و حراست کنند که به این مسیر کشیده نشوند، دوم اینکه نسبت به دیگرانی که ممکن است پیرو مذهب ما نباشند و ارتباط خاصی با ما نداشته باشند برای آنها هم روشنگری کنند و به آنها آگاهی دهند، آگاهی طبعا فقط بر عهده حوزه های علمیه است و دیگران شرایط و زمینه این کار را ندارند.

به نظر حضرتعالی چه شیوه ها و راهکارهایی برای مقابله با جریان تکفیر وجود دارد؟

من فکرمی کنم شیوه های مبارزه با اینها در یک یا دو روش خلاصه نمی شود بلکه باید از روش های مختلف استفاده شود و از همه مهمتر این است که این آگاهی را به دنیا منتقل کنیم.

قطعا برخوردهای فیزکی و ظاهری و جنگ سخت لازم است چرا که آنهایی که این وضعیف را پذیرفته اند و افراطی محض شده اند غالبا دیگر موعظه پذیر نیستند و اگر به حال خود رها شوند همین می شود که می بینید این جنایاتی را که در عراق و سوریه و دیگر کشورها در حال انجام است.

بنابراین نسبت به آن افراد که در میدان افراط غوطه ور شده اند جنگ سخت حتما لازم است اما نسبت به دیگران یعنی کسانی هم که تماشاچی اند و کاری به آنها ندارند و هم کسانی که ممکن است نسبت به آنها تمایل داشته باشند باید از ابزار آگاهی و جنگ نرم استفاده کرد به این معنا که آن تمایل در آنها کشته شود که عرض کردم این وظیفه خطیر به عهده حوزه های علمیه و مبلغان دینی است البته در کنارش دیگران و هنرمندان هم می توانند در این عرصه کمک هایی را به نوبه خود داشته باشند./210/21/20