عید مباهله روز بزرگی است، علما، فضلا، حوزه های علمیه، بیوت مراجع، اساتید، اینها همه بایستی نسبت به روز مباهله اهتمام بیشتری نشان دهند.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد حسین رضوانی راد درباره واقعه مباهله ابراز داشت: یکی از اعیادی که در نظام اسلام مطرح است، روز مباهله است، مرحوم سید بن طاووس در اقبال که کتاب اعمال السنه است، وقتی به مباهله می رسد، عنوان بحث را عید مباهله قرار داده است که حقیقتا می توان گفت که از نظر اعتبار و ارزش عِدل و در عرض عید غدیر است و یا بعد از عید غدیر.

وی افزود: این عید از یک اهمیت بالایی برخوردار است به جهت اینکه پای اهل بیت در میان است، مثلا عید قربان، عید فطر و امثال اینها عید تمام مسلمان ها است اما در باب مباهله  و غدیر پای امیر المومنین و اهل بیت علیهم السلام در میان است در حقیقت یک عیدی است در مذهب تشیع.

استاد سطح عالی حوزه علمیه افزود: پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وقتی مبعوث به رسالت شدند و مکه را فتح کردند سران کفار مجبور شدند در برابر عظمت اسلام و پیامبر اسلام خضوع و خشوع کنند و به عبارت واضح تر بعد از فتح مکه کفار خار شدند، همانطور که خداوند متعال می خواست، مشرکین و کفار در چشم مردم خار شوند، خار شدند، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از این فرصت بهترین استفاده را کردند، نامه ای به کسری و قیصر نوشتند و این آیه را در نامه های خودشان به قیصر و کسری نوشتند که:«قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى‏ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُون‏»

وی ادامه داد: حضرت در نامه ای که برای کسری و قیصر نوشتند، آنها را دعوت به توحید و رد شرک کردند، به دنبال همین مساله در مدینه منوره، نصارای نجران یعنی مسیحیان و نصارایی که اهل نجران بودند، نجران منطقه ای است در حجاز، آنها هم آمدند خدمت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که ما هم می خواهیم زندگی آرامی داشته باشیم، اسلام را هم قبول نداشتند و قبول نکردند، وقتی آنها آمدند با پیغمبر مباحثه کردند و درباره اسلام و مسیحیت بحث کردند این آیه شریفه بعد از داستان احتجاج و مناظره نصارای نجران با پیغمبر اکرم در مدینه نازل شد آیه شصت و یک سوره آل عمران که خداوند خطاب به حضرت فرمود: «فَمَنْ حَاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبين‏»

استاد رضوانی راد افزود: این واژه مباهله از این آیه شصت و یک سوره آل عمران اقتباس شده است، مباهله یعنی بیایید با هم بحث کنیم و دعا کنیم حق طرف هر کدام بود، او مصون از عذاب می ماند و آن طایفه و کسانی که در طرف باطل هستند عذاب الهی برای آنها نازل می شود، خداوند به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دستور داد آنها را به مباهله دعوت کنند، یعنی دست ها را بالا ببرند و دعا کنند در حالتی که گریه هم می کنند.

وی خاطرنشان کرد: پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به آنها پیشنهاد کرد که بیایید، آنها یکی دو نفر از سرانشان را آوردند و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم ، امیرالمومنین علی علیه السلام، امام حسن و امام حسین و فاطمه زهرا سلام الله علیهم را دعوت کردند و زیر یک عبایی آنها را جمع کردند و بعد حرکت کردند به نقطه ای که مباهله در آنجا انجام می شد.

وی افزود: مباهله یک زمان دارد و یک مکان، مشهور از علمای اسلام مباهله را روز بیست و چهارم ذی الحجه اعلام کردند، گرچه در مقابل این مشهور، بعضی بیست و پنجم ذی الحجه را روز مباهله اعلام کردند، اما مشهور بین علمای شیعه و حتی اهل سنت روز بیست و چهارم است، مکان مباهله در مدینه واقع شده و الان به مسجد الاجابة معروف است، تقریبا می توان گفت فاصله مسجد الاجابه تا روضه منوره پیغمبر مکرم صلی الله علیه و آله و سلم کمتر از یک کیلومتر است.

استاد سطوح عالی افزود: نکات جالبی در روایات مباهله وارد شده است، مثلا روایتی است که خود این روایت پیام دارد و گویا است، وقتی پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم حرکت کردند، امام حسین علیه السلام از نظر سنی مثلا بچه سال بودند، امام حسین را بغل کرد، دست امام حسن علیه السلام را هم گرفتند، بعد فاطمه زهرا سلام الله علیها پشت پیغمبر اکرم و امیرالمومنین پشت فاطمه زهرا بودند که شاید از این روایت بتوان هم از نظر حجاب و عفاف استفاده تبلیغی کرد که حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را همه کس ندید و هم از نظر احترام و شخصیت که حضرت فاطمه زهرا آن قدر مقامشان بالا است که امیر المومنین ایشان را اسکورت می کند، این روایت حاوی نکاتی است، البته روایات دیگری هم وجود دارد.

وی ادامه داد: وقتی در نقطه مباهله جمع شدند، رئیس نصارای نجران دید پیغمبر جمعیتی را به همراه خودش نیاورده است، دو بچه کوچک و یک خانم و امیرالمومنین، با تعجب سوال کرد: «قالا بمن تباهلنا يا أبا القاسم» ببینید پیغمبر چه جور اهل بیت را معرفی کرده است،« قال بخير أهل الأرض و أكرمهم على الله عز و جل‏»بهترین انسان هایی که نزد خدا عزیز هستند و بهترین انسان هایی که روی  زمین زندگی می کنند یعنی اصحاب کسا یعنی امیر المومنین و فاطمه زهرا و حسن و حسین علیهم السلام.

وی گفت: رئیس نصارای نجران گفت: «أ فبهؤلاء تباهلنا» یا رسول الله به این افراد می خواهی با ما مباهله کنی؟ «قال نعم أ و لم أخبركم بذلك آنفا نعم بهؤلاء» بعد پیغمبر اکرم اضافه فرموند: «أمرت و الذي بعثني بالحق‏» قسم به ذات اقدس الهی خدا به من امر کرده است که با اینها به مباهله شما بیایم اشاره کردند به همان آیه شریفه شصت و یک سوره آل عمران «فَمَنْ حَاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ»

استاد رضوانی راد گفت: مباهله مقام اهل بیت علیهم السلام را می رساند و بعد هم سران نصارای نجران به اینها گفته بودند، ببینید، به اصطلاح خودشان، اگر محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) این افراد را همراه خودش آورده، بدانید عذاب بر شما نازل می شود، بدانید که دعای آنها مستجاب است، اساسا این یک اعترافی است به حقانیت اسلام و حقانیت تشیع.

وی خاطرنشان کرد: اگر پیغمبر اکرم با این چند نفر آمد، بدانید عذاب نازل می شود، معنایش حقانیت اسلام و اثبات تشیع و حقانیت مکتب اهل بیت علیهم السلام است، حالا گرچه قبول نمی کنند، لکن خود این تذکری که سران نصاری داده بودند، نشان دهنده اثبات حقانیت اسلام و تشیع است، در تاریخ داریم وقتی آنها نگاهشان به اهل بیت افتاد، «فاصفارّت حينئذ ألوانهما» رنگ دو نفر از سرانشان زرد شد، ترسیدند، پیشنهاد مصالحه دادند، گفتند ما مباهله نمی کنیم، مصالحه می کنیم، بنا شد مصالحه کنند، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هم پیشنهاد آنها را پذیرفتند که با آنها مصالحه کنند دارد که: «فإذا أبيتم المباهلة فأسلموا يكن لكم ما للمسلمين و عليكم ما عليهم‏»

استاد حوزه علمیه گفت: اگر چناچه آمدید برای مباهله و بنا ندارید مباهله کنید و می خواهید مصالحه کنید، آنچه که به نفع مسلمانان است بر شما جاری می شود و آنچه که به ضرر مسلمانان است درباره شما جاری می شود، یعنی اگر خلاف کردید قصاص و دیه و امثال ذلک که احیانا به ضرر شما است، احکام خدا، درباره شما جاری می شود.

وی ادامه داد: از جمله جهاد است «فقالوا: ما لنا بحرب العرب طاقة» گفتند یا رسول الله ما طاقت جنگ با عرب ها را نداریم، ما مصالحه می کنیم به این شرط که شما با ما جنگ نکنید و ما را نترسانید و ما را از دینمان برنگردانید، یعنی جزیه می دهیم و در پناه اسلام زندگی می کنیم، «و لكن نصالحك على أن لا تغزونا و لا تخيفنا و لا تردّنا عن ديننا» نصاری به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم عرض کردند ما با شما مصالحه می کنیم تا با ما جنگ نکنید و ما را نترسانید و ما را از دینمان برنگردانید، در قبالش به شما جزیه می دهیم.

هرسال دو هزار حله، مثلا زیور آلات و لباسی که از طلا باشد به عنوان جزیه می دهیم، هزار تا در ماه صفر، هزار تا در ماه رجب و امثال ذلک.

وی افزود: آنچه که در باب مباهله مهم است و به تعبیر مرحوم سید بن طاووس در اقبال که نوعی عید است، حقانیت مکتب اسلام و مکتب تشیع را اثبات می کند، وقتی علی بن موسی الرضا امام هشتم علیه السلام به طوس آمدند مامون بود و مناظرات و جلساتی که در محضر علی بن موسی الرضا علیه السلام برگزار می کرد، روزی از امام هشتم سوال کرد که بزرگترین فضیلتی که برای امیر المومنین در قرآن وارد شده و قرآن دلالت بر آن می کند چیست؟ امام هشتم به آیه مباهله استدلال کردند، آیه شریفه شصت و یک از سوره آل عمران که در آنجا دارد که «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ»

وی گفت: در این آیه جان امیرالمومنین جان پیغمبر شمرده شده است، یعنی آن قدر دارای عظمت است که قرآن کریم آن را فرموده است، امام هشتم در حضور مامون و جمعی از دانشمندان که آنجا نشسته بودند فرمود، «اکبر فضیلة لامیر المومنین»، که در قرآن آمده است آیه شریفه مباهله است، لکن باید اظهار تاسف کرد که این عید آنگونه که باید و شاید معرفی نشده است.

استاد رضوانی راد گفت: شما از هزار نفر از مردم بپرسید عید مباهله چه روزی است؟ اصلا مباهله یعنی چه؟ می توان گفت یک دهم از هزار نفر ممکن است بتوانند جواب دهند و این کلمه مباهله که مصدر باب مفاعله است  از واژه «نبتهل» که یعنی به درگاه خدا می رویم و دست هایمان را بلند می کنیم  و گریه می کنیم که « َنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبين‏» خدایا هر کسی دروغ می گوید او مورد عذاب و لعنت شما قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: روز مباهله روز بزرگی است، علما، فضلا، حوزه های علمیه، بیوت مراجع، اساتید، اینها همه بایستی نسبت به مساله عید مباهله اهتمام بیشتری را از خودشان نشان بدهند.

این استاد حوزه علمیه در خاتمه گفت: درباره مباهله ذیل این آیه عامه و خاصه مطالبی را ذکر کرده اند، مرحوم محدث قمی رحمة الله علیه در ماده «بهل – ابتهال – مباهله – بهلول» روایاتی را نقل می کند، سید بن طاووس در آخر کتاب اقبال وقتی به روز بیست و چهارم ذی الحجه می رسد، به طور مفصل، شاید در حدود ده صفحه روایات و داستان هایی را نقل کرده است و می توان به کتب تاریخ اسلام که در مورد مباهله بحث را آوردند و یا تاریخ تشیع مراجعه کرد. امیدواریم خداوند متعال ما را از محبین و علاقه مندان به اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام و مورد شفاعت ایشان قرار دهد./240/43/20 /210