به مناسبت فرا رسیدن سالروز شهادت امام سجاد علیه السلام استاد فرهاد فتحی از فعالان عرصه رسانه و از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «روایتی در روش امر به معروف امام سجاد علیه السلام» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو ضمن تسلیت به مناسبت ایام عزای آل الله و ایام شهادت امام سجاد علیه السلام خاطرنشان کرد: روایتی است که در (الکافي ج ۶، ص ۴۹۷ و  من لا يحضره الفقيه، ج ۱، ص ۱۱۸) می توانیم آن را ببینیم. روایتی که در آن، امام سجاد علیه السلام، روش صحیح امر به معروف و نهی از منکر را به ما آموزش می دهد.

«8- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ جَمِيعاً عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّاماً بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي بَيْتِ الْمَسْلَخِ فَقَالَ لَنَا مِمَّنِ الْقَوْمُ فَقُلْنَا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالَ‏ وَ أَيُّ الْعِرَاقِ قُلْنَا كُوفِيُّونَ فَقَالَ مَرْحَباً بِكُمْ يَا أَهْلَ الْكُوفَةِ أَنْتُمُ الشِّعَارُ دُونَ الدِّثَارِ ثُمَّ قَالَ مَا يَمْنَعُكُمْ مِنَ الْأُزُرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ عَوْرَةُ الْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ حَرَامٌ قَالَ فَبَعَثَ إِلَى أَبِي كِرْبَاسَةً فَشَقَّهَا بِأَرْبَعَةٍ ثُمَّ أَخَذَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَّا وَاحِداً ثُمَّ دَخَلْنَا فِيهَا فَلَمَّا كُنَّا فِي الْبَيْتِ الْحَارِّ صَمَدَ لِجَدِّي‏ فَقَالَ يَا كَهْلُ مَا يَمْنَعُكَ مِنَ الْخِضَابِ فَقَالَ لَهُ جَدِّي أَدْرَكْتُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي وَ مِنْكَ لَا يَخْتَضِبُ قَالَ فَغَضِبَ لِذَلِكَ حَتَّى عَرَفْنَا غَضَبَهُ فِي الْحَمَّامِ قَالَ وَ مَنْ ذَلِكَ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ مِنِّي فَقَالَ أَدْرَكْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ لَا يَخْتَضِبُ قَالَ فَنَكَسَ رَأْسَهُ وَ تَصَابَّ عَرَقاً فَقَالَ صَدَقْتَ وَ بَرِرْتَ ثُمَّ قَالَ يَا كَهْلُ إِنْ تَخْتَضِبْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ خَضَبَ وَ هُوَ خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ ع وَ إِنْ تَتْرُكْ فَلَكَ بِعَلِيٍّ سُنَّةٌ قَالَ فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ الرَّجُلِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع وَ مَعَهُ ابْنُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع.»

وی افزود: سدیر صیرفی به همراه پدر و پدربزرگ و عمویش به حمام می روند؛ در حالی که بدون شلوار و عریان بودند. از این روایت استفاده می شود که در آن زمان، برهنه وارد حمام می شدند. امام سجاد (علیه السلام) در رختکن حمام با آنها مواجه می شوند و با مقدمه چینی و طی چند مرحله آنها را از این منکر نهی می کنند.

مرحله اول: امام (علیه السلام) در مواجهه با پدیده ناپسند شروع به تحقیر نمی کند و ابتدا با آنها صمیمی می شود و از محل زندگی آنان سؤال می کنند.‌ پرسش از منطقه محل زندگی، نوعی ایجاد صمیمیت است. «عن حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّاماً بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي بَيْتِ الْمَسْلَخِ فَقَالَ لَنَا مِمَّنِ الْقَوْمُ فَقُلْنَا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالَ‌ وَ أَيُّ الْعِرَاقِ قُلْنَا كُوفِيُّونَ»

مرحله دوم: امام آنها را مدح می کنند. پس از آنکه می گویند: کوفی هستیم، امام (علیه السلام) از کوفیان و دین داری آنها مدح می کند. «فَقَالَ مَرْحَباً بِكُمْ يَا أَهْلَ الْكُوفَةِ أَنْتُمُ الشِّعَارُ دُونَ الدِّثَارِ»

مرحله سوم: امام درباره نوع پوشش آنان سؤال می کنند. پس از ایجاد صمیمیت و مدح آنان، امام (علیه السلام) امر به شلوار پوشیدن نمی کند و با لحن ملایمی سوال می کند: چرا شلوار نپوشیدید؟ «ثُمَّ قَالَ مَا يَمْنَعُكُمْ مِنَ الْأُزُرِ»

مرحله چهارم: نقل روایت از رسول خدا در خصوص منکر کشف عورت. امام (علیه السلام) برای تأثیرگذار بودن روایت پیامبر (صلی الله علیه وآله) مقدمات متعدّدی را بیان می کند و پس از آن ضربه نهایی را می زند و می گوید: «فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله) قَالَ عَوْرَةُ الْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ حَرَامٌ» (همانا رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود: ديدن عورت مؤمن بر مؤمن ديگر حرام است.)

مرحله پنجم: امام پارچه ای در اختیار آنها قرار می دهد. در انتها نیز خود امام (علیه السلام) عهده دار حل مشکل می شود و پارچه ای را در اختیار آنها قرار می دهد. «قَالَ فَبَعَثَ إِلَى أَبِي كِرْبَاسَةً فَشَقَّهَا بِأَرْبَعَةٍ ثُمَّ أَخَذَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَّا وَاحِداً ثُمَّ دَخَلْنَا فِيهَا»

استاد فرهاد فتحی در پایان گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید اظهار داشت: امام معصوم که هم علمش کامل است، هم زبانش گویا است، این مراحل را برای امر به معروف طی می کند؛ ما که هم علم ناقصی داریم و هم زبان گویا نداریم، باید چه مراحلی را طی کنیم؟! اصلا ما به این ظرافت ها توجه کردیم یا به اسم امربه معروف خرابکاری کردیم و دست پیش هم گرفتیم؟! به عنوان مثال خوب است تا دو تا روسری زیبا در کیف داشته باشیم و به ضریح متبرک کنیم و با این مراحل پیش برویم و در پایان بگوییم این روسری هدیه ای از امام رضا علیه السلام و معصومین علیهم السلام است. با زبان لیّن، آن بدحجاب را مخاطب قرار دهیم و بگوییم اگر احساس کردی این روسری به تو می آید، بر سر کن. به راستی از مذهبی ها چند بار چنین برخوردی دیدیدم. روش امام سجاد علیه السلام در امر به معروف را باید الگو قرار بدهیم؛ روشی که در مقابل کسی بود که بدتر از بدحجاب عمل کرده بود. آیا ما از روش امامان خود دوریم.