استاد توکل اکبرنژاد از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به شرح حکمت هایی از نهج البلاغه پرداخت.

/270/260/21/

حکمت 36 نهج البلاغه

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: حضرت امیر علیه السلام می فرماید: «أعظم الناس خطرا من لم یر الدنیا» دنیای با خدا، دنیا نیست؛ آن امر است و آن دنیا، آخرت است. حضرت امیر علیه السلام می فرماید: «وَ اللَّهِ لَدُنْيَاكُمْ هَذِهِ أَهْوَنُ فِي عَيْنِي مِنْ عِرَاقِ [عُرَاقِ] خِنْزِيرٍ فِي يَدِ مَجْذُومٍ.» به خدا سوگند، كه دنياى شما در چشم من بى ارج تر از پاره استخوان خوكى است در دست شخصى جذامى.

وی افزود: امام زین العابدین می فرماید: «اِنَّ اللّهَ يُحِبُّ كُلَّ قَلْبٍ حَزينٍ وَ يُحِبُّ كُلَّ عَبْدٍ شَكورٍ» خداوند قلب حزین را دوست دارد؛ خداوند عبد شکور را دوست دارد؛ در هر حالی، چه پیری و چه گرفتاری شاکر باشد. قلب حزین انسان را از نشاط حیوانی دور می کند؛ اینکه آیا برای رد شدن از پل صراط، برای پاسخ به نکیر و منکر و برای حق الناس ها و قبر و قیامت خود، آیا پاسخی دارد یا خیر. این نعمتی بزرگ است. خداوند قلب حزین و عبد شکور را دوست دارد. عبد شکور بودن نعمتی است؛ چه اینکه امام حسین علیه السلام اینگونه بود؛ هر چه بلا بیشتر می شد، صورتش شکوفاتر می شد و می فرمود: «یا غیاث المستغیثین»

استاد توکل اکبرنژاد خاطرنشان کرد: امام سجاد علیه السلام می فرماید: «مَنِ اشْتاقَ إلی الْجَنَّةِ سارَعَ إلی الْحَسَناتِ وَ سَلا عَنِ الشَّهَواتِ، وَ مَنْ أشْفَقَ مِنَ النارِ ‏بادَرَ بِالتَّوْبَةِ إلی اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِهِ وَ راجَعَ عَنِ الْمَحارِمِ.» كسی كه مشتاق بهشت باشد در انجام كارهای نیك، سرعت می‌ نماید و شهوات را زیر پا می‌ گذارد و ‏هركس از آتش جهنم هراسناك باشد به درگاه خداوند از گناهانش توبه می‌ كند و از گناهان و چیزهای حرام روی برمی ‌گرداند.‏ (تحف العقول: ص ۲۰۳، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۹، ح ۳.)

وی اضافه نمود: امام سجاد علیه السلام می فرماید: « مَن اَشفَقَ مِنَ النّارِ بادَرَ بِالتَّوبَةِ اِليَ اللهِ مِن ذُنُوبِهِ و راجَعَ عَنِ المَحارِم.» کسي که (براستي) از آتش دوزخ مي ‌ترسد، بي ‌درنگ از گناهانش به درگاه خداوند توبه مي ‌کند و از عمل حرام و نا‌بکار خود دست بر مي‌دارد. (تحف‌العقول، ص ٢٨٩)؛ آتشی که درباره آن می فرماید: «خذوه و غلّوه ثم الجحیم صلّوه» آتشی که هیزم آن سنگ ها و انسان ها است، همان لحظه توبه کند و از حرام ها دوری بجوید. پس دنیا و آخرت یکی است. زندگی که بوی خدا نداشته باشد، زندگی حیوانی است.

حکمت 37 نهج البلاغه

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در حکمت 37 می خوانیم: «وَ قَدْ لَقِيَهُ عِنْدَ مَسِيرِهِ إِلَى الشَّامِ دَهَاقِينُ الْأَنْبَارِ فَتَرَجَّلُوا لَهُ وَ اشْتَدُّوا بَيْنَ يَدَيْهِ، فَقَالَ(علیه السلام): مَا هَذَا الَّذِي صَنَعْتُمُوهُ؟ فَقَالُوا خُلُقٌ مِنَّا نُعَظِّمُ بِهِ أُمَرَاءَنَا. فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا يَنْتَفِعُ بِهَذَا أُمَرَاؤُكُمْ، وَ إِنَّكُمْ لَتَشُقُّونَ عَلَى أَنْفُسِكُمْ فِي دُنْيَاكُمْ وَ تَشْقَوْنَ بِهِ فِي [أُخْرَاكُمْ] آخِرَتِكُمْ؛ وَ مَا أَخْسَرَ الْمَشَقَّةَ وَرَاءَهَا الْعِقَابُ، وَ أَرْبَحَ الدَّعَةَ مَعَهَا الْأَمَانُ مِنَ النَّار.» هنگامى كه به شام مى رفت، دهقانان شهر انبار به ديدارش آمدند. از اسب ها پياده شدند و پيشاپيش او دويدند. پرسيد: اين چه كار است كه مى كنيد؟ گفتند كه اين عادت ماست در بزرگداشت فرمانروايانمان. امام علیه السلام فرمود: اين كارى است كه اميرانتان از آن سود نبردند و شما خود را در زندگى خود به مشقت مى افكنيد و در آخرت به بدبختى گرفتار مى آييد. چه زيانبار است مشقتى كه در پى آن عذاب باشد و چه سودمند است آسودگى همراه با ايمنى از عذاب خدا.

درود خدا بر امیرالمؤمنین علیه السلام؛ امام سجاد علیه السلام فرمود: هیچ گاه پدرم یک لقمه حرام نخورد. اگر دو امر برایش پیش می آمد، سخت ترین آن که رضای خدا در آن بود، انتخاب می کرد.

حکمت 38 نهج البلاغه

استاد اکبرنژاد خاطرنشان کرد: حکمت 38 نهج البلاغه به آداب معاشرت می پردازد. به فرزند خود امام حسن علیه السلام فرمود: اى فرزند، از من چهار و چهار چيز را به خاطر بسپار كه چون كارهايت را به آنها به انجام رسانى، هرگز زيانى به تو نرسد: برترين بى نيازي ها عقل است و بزرگترين بينوايي ها حماقت است و ترسناكترين ترس ها خودپسندى است و گرامي ترين حسب و نسب، خلق نيكوست.

اى فرزند، بپرهيز از دوستى با احمق، زيرا احمق خواهد كه به تو سود رساند، ولى زيان مى رساند و بپرهيز از دوستى با بخيل كه او چيزى را كه بسيار به آن نيازمند هستى از تو دريغ مى دارد و بپرهيز از دوستى با تبهكار كه تو را به اندك چيزى مى فروشد. و بپرهيز از دوستى دروغگو، كه او چون سراب است، دور را نزديك نشان مى دهد و نزديك را دور مى نماياند.

«وَ قَالَ (علیه السلام) لِابْنِهِ الْحَسَنِ (علیه السلام): يَا بُنَيَّ احْفَظْ عَنِّي أَرْبَعاً وَ أَرْبَعاً، لَا يَضُرُّكَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ: إِنَّ أَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ، وَ أَكْبَرَ الْفَقْرِ الْحُمْقُ، وَ أَوْحَشَ الْوَحْشَةِ الْعُجْبُ، وَ أَكْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ.

يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ، فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ؛ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْبَخِيلِ، فَإِنَّهُ يَقْعُدُ عَنْكَ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ؛ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْفَاجِرِ، فَإِنَّهُ يَبِيعُكَ بِالتَّافِهِ؛ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْكَذَّابِ، فَإِنَّهُ كَالسَّرَابِ يُقَرِّبُ عَلَيْكَ الْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ عَلَيْكَ الْقَرِيبَ.»

وی افزود: حضرت امیر می فرماید: «انّ اغنی الغنی العقل» چه اینکه از معصوم روایت است «العقل ما عبد به الرحمن و اکتسب الجنان» حضرت در ادامه می فرماید: «و اکبر الفقر الحمق» بزرگترین فقر، حماقت است؛ حماقت است بجای یتیم نوازی، سگ بازی کند؛ بجای انجام به فرامین الهی، بی حجابی کند؛ بالاترین وحشت و خطر و ترس آن است که انسان به خود، ببالد. هر چقدر عمل انسان بیشتر شد، باید توجهش به خدا بیشتر باشد؛ چون خطر نسبت به او بیشتر است. باید بگوید اگر کاری هم کرد، عنایت حجت بن الحسن علیه السلام بود. حضرت در فقره ای دیگر می فرماید: «وَ أَكْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ» حسن خلق بسیاری از مشکلات خانواده و جامعه و ارحام  را می تواند بر طرف کند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان می کند: حضرت امیر سلام الله علیه در فقره ای دیگر می فرماید: « يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ، فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ» از دوستی با احمق بپرهیز؛ چون احق می خواهد به تو نفعی برساند؛ اما به خاطر حماقتش به تو ضرر می رساند. در زیارت اربعین می خوانیم: «بذل مهجته فیک لیستنقذ عبادک من الجهاله و حیرة الضلالة» پس باید گفت اباعبدالله الحسین علیه السلام به شهادت رسید تا مردم را از جهالت و گمراهی نجات بدهد.