به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد سیفی مازندرانی از اعاظم حوزه های علمیه به بیان پاسخِ سؤال هایی در مورد «کتب درسی و نحوه تدریس» پرداخت.

متن نامه به محضر استاد سیفی مازندرانی و پاسخ ایشان به این شرح است:

«بسمه تعالی

محضر مبارک فقیه محقق آیت الله سیفی مازندرانی حفظه الله تعالی

سلام علیکم

برخی بزرگان حوزه علمیه توصیه هائی بر لزوم تغییر متون بعضی کتاب های سطوح عالی _ اعم از تغییر مباحثی از کتاب یا تغییر کل کتاب به کتاب دیگر _ و همچنین بر کوتاه نمودن زمان تحصیل سطح عالی _ اکنون سطح عالی در 4 سال خوانده می شود – دارند.

حضرتعالی که تا کنون بیش از 30 سال در حوزه علمیه قم مشغول به تدریس خارج فقه و اصول و سائر علوم حوزوی هستید و پیش از 100 اثر علمی و کتاب به زبان عربی در فقه و اصول و تفسیر و کلام و رجال و درایه و سائر مباحث علوم حوزوی تألیف نموده اید، لطفا پیرامون مسائل ذیل جهت رشد و شکوفائی علمی فضلائی که مشغول تحصیل سطوح عالی هستند، نظر ارزشمند و راهگشای خود را بیان نمائید.

1- چه کتاب هائی را در زمینه علم اصول و علم فقه و قواعد فقهیه و علم رجال در دوران سطح برای فضلاء مشغول مناسب می دانید؟

2-  نقص کتب رائج) رسائل / کفایه / مکاسب( را در چه اموری می دانید؟

3- شیوه تدریس از سوی استاد و تعلیم از سوی فضلاء و مطالعه، مباحثه و تلخیص این کتب را به صورت

جداگانه بیان فرمائید؟

4- نظر حضرتعالی پیرامون کتاب حلقات شهید صدر رضوان الله تعالی علیه در علم اصول چیست؟ آیا می تواند

جایگزین کتاب کفایه و یا رسائل قرار گیرد؟

5- زمان تحصیل سطوح عالی و فراگیری آن را چقدر می دانید؟

باتشکر

جمعی از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه

18 /4 / 1401»

«بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله ربّ العالمین و صلواته الوافرة السرمدیة علی محمد و آل بیته الطیبین الطاهرین

آنچه حاصل سال ها تجربه و ممارست اینجانب در تدریس و تحقیق و تألیف کتب مختلف فقهی و اصولی و غیره می باشد، این است که برای تسهیل و شکوفائی علمی و رشد فضلاء سطح عالی لازم است به نکات ذیل تو جه نمود:

جواب سوال اول – جهت فراگیری علم اصول در سطح عالی لازم است، گزیده هائی از متن کفایة الاصول و فرائد

الاصول و مطارح الأنظار شیخ الأنصاری، در بخش مباحث ألفاظ به صورت متن روان و موجز آماده گردد، و به کتاب های فوق الذکر به عنوان مصدر أصلی برای تحقیق و مطالعه ارجاع داده شود.

در انتخاب مواضع و گزیده ها بیشتر باید به مباحث ألفاظ و تعادل و ترجیح و حجیت خبر و اجماع و شهرت و سیره متشرعه و عقلائیه پرداخت و مباحث اصول عملیه را باید دقیق اما خلاصه وار و گذرا تدریس نمود.

در تمام مباحث لازم است چند نمونه تطبیق فقهی با استفاده از کتاب های مطارح الأنظار و بدایع البحوث و دقائق البحوث و نظائر آن، ذیل هر قاعده ذکر شود، خصوصا در مباحث ألفاظ باید اهتمام ویژه داشت؛ چرا که موجب کاربردی شدن علم اصول می گردد. و اصول غیر کاربردی دخل مشهودی در مقام اجتهاد و استنباط احکام شرعیة ندارد.

و اما در فقه به نظر می رسد متن مناسب: گزیده هایی از کتب شیخ أنصاری در عبادات و معاملات و قضاء و جزاء متن درسی انتخاب شود و به کتب مختلف فقهی ایشان به عنوان مصدر اصلی ارجاع داده شود. )این کتب عبارت اند از طهارت، صلاة، قضاء و جزاء، شهادات، مکاسب و نکاح شیخ اعظم انصاری(.

همچنین لازم است قواعد فقهیه مهمه عامه عبادیة و معاملیة و سیاسیة و قضائیة و جزائیة، به عنوان متن درسی به نحو موجز در اختیار فضلاء قرار بگیرد، البته عمده این قواعد را در سلسله کتاب های مبانی الفقه الفعال مورد تحقیق قرار داده ایم.

جواب سوال دوم - نقص عمده کتب شیخ تعالی علیه انصاری رضوان الله تعالی علیه، تطویلات غیر ضرور و غیر دخیل در آموزش قواعد اصولی و فقهی و نقص کفایة الاصول در اجمال و پیچیدگی عبارت همراه با برخی تفاصیل غیر لازم است.

جواب سوال سوم - باید در هر جلسه نیمی از وقت کلاس در اختیار یکی از فضلاء قرار بگیرد تا در حضور استاد و

سایر فضلاء موضوع درس همان روز را ارائه نماید، و پس از ارائه، فضلاء حاضر در بحث، نقد و یا اشکالات خود را نسبت به ارائه و مطرح نمایند. البته لازم است فضلاء موضوع را پیش مطالعه و تلخیص نمایند.

و اما در نیمه دوم کلاس، استاد باید آن قاعده اصولی را برای اساس متن منتخب تبیین نماید، و آنچه از اشکال به ارائه

و نقد فضلاء کلاس مطرح شد را مرتفع و جمع بندی نماید.

جواب سوال چهارم - این کتاب دارای ظرائف و نکات دقیق اصولی است، ولی فاقد بیان شاکله و اساس قواعد اصولی

بوده و از بیان تطبیقات فقهی ذیل هر قاعده خالی می باشد.

همچنین کتاب حلقات مرحوم شهید صدر رحمه ا لله علیه از عبارت سلیس و رائج کتب اصولی برخوردار نبوده، و لذا بر این متن درسی اصول، به ویژه برای طلاب فارسی زبان مناسب نیست.

جواب سوال پنجم - اگر چه میزان قدرت فهم و استعداد انسان ها با هم متفاوت است، ولی به نظر بنده حداکثر زمان

جهت تحصیل برای عموم فضلاء و طلاب در مقدمات 4 سال و در سطح عالی 2 سال و در مجموع 6 سال مناسب است، و صرف بیش از این زمان برای عموم طلاب به ویژه نخبگان تضییع عمر است.

در پایان موفقیت همه فضلاء و اساتید حوزه را از خداوند متعال خواستارم و امیدوارم متولیان امر با برنامه ریزی صحیح و جامع زمینه رشد علمی و شکوفائی طلاب را فراهم آورند، و با تسهیل یادگیری مقدمات معارف دینی اشتیاق تحقیق و تعمیق در دروس خارج را برای ایشان فراهم آورند.

لازم به ذکر است جهت اطلاع از تفصیل مطالب، فضلاء و اساتید گرامی می توانند به معاونت آموزش معهد الاجتهاد

الفعال مراجعه نمایند.

و السلام علیکم و رحمة الله

علی اکبر سیفی مازندرانی

حوزه علمیه قم