استاد فرهاد فتحی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به پاسخ شبهه در مورد نجاست سگ پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: برخی از افراد مدعی هستند که سگ نجس نیست؛ برای اینکه از ادله شرعی به نجاست سگ پی ببریم، نکاتی را به اختصار عرض می کنیم.

وی افزود: نکته نخست آن است که منابع احکام اسلامی عبارت است از قرآن و روایات و اجماع و عقل؛ در هر مسئله ای باید ببینیم در این منابع چهارگانه دلیلی برای آن ذکر شده است یا خیر؛ اگر دلیلی برای حرمت و نجاست بود که حکم مشخص است، و گرنه طبق اصل طهارت و اصل حلیت آن شیء حلال و پاک است.

استاد فتحی در ادامه بیان کرد: نکته دومی که باید به آن توجه داشت، آن است که آیات قرآن در مورد طهارت و نجاست سگ ساکت هستند و تصریح بر طهارت و نجاست آن ندارد. ساکت هستند نه اینکه دلالت بر پاکی کند؛ تنها آیه ۴ مائده می فرماید:

«يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ ۖ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ ۖ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ» از تو می پرسند: چه چیزی بر آنان حلال شده؟ بگو: همه پاکیزه ها و شکاری که حیوانات شکاری که به آنها شکار کردن را تعلیم داده اید، در حالی که از احکام تذکیه ای که خدا به شما آموخته به آنها می آموزید، بر شما حلال شده است؛ بنابراین از آنچه آنان برای شما [گرفته اند و] نگاه داشته اند بخورید، و نام خدا را [هنگام فرستادن حیوان شکاری] بر آن بخوانید، و از خدا پروا کنید؛ زیرا خدا حسابرسی سریع است. (مائده: 4)

وی اضافه نمود: مستشکل با این آیه بر پاکی سگ استدلال می کند هر شخصی که ذره ای با فقه شیعه آشنا باشد، می داند این آیه در مورد سگ شکاری است که حیوانی را شکار کرده است. و علما می گویند این حیوانی که شکار شده است، طبق این آیه حلال است و شیخ طوسی می گوید هم حلال است هم نیازی نیست جای گاز گرفتگی سگ را بشویید. شیخ طوسی هم فقط در این مورد اطلاق آیه را شامل پاک بودن هم می داند ولی همین شیخ و تمام علمای شیعه بالاتفاق می گویند سگ نجس است و آن مورد اگر طبق نظر شیخ طوسی هم پاک باشد، فقط برای محل گازگرفتی شکار سگ شکاری است و نمی شود تنقیح مناط کنیم و به موارد دیگر سرایت دهیم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایات، ادله مختلفی بر نجاست وجود دارد؛ به طوري که در کتاب ارزشمند وسائل الشيعه و بحارالانوار، ابواب مختلفي در اين رابطه وجود دارد، با عناوين:

«بَابُ نَجَاسَة سُؤْرِ الْکَلْبِ وَ الْخِنْزِيرِ»

«بَابُ طَهَارَة عَرَقِ جَمِيعِ الدَّوَابِّ وَ أَبْدَانِهَا وَ مَا يَخْرُجُ مِنْ مَنَاخِرِهَا وَ أَفْوَاهِهَا إِلَّا الْکَلْبَ وَ الْخِنْزِيرَ»

 «بَابُ نَجَاسَة الْکَلْبِ وَ لَوْ سَلُوقِيّاً»

 «بَابُ جَوَازِ لُبْسِ جِلْدِ مَا لَا يُؤْکَلُ لَحْمُهُ مَعَ الذَّکَاة وَ شَعْرِهِ وَ وَبَرِهِ وَ صُوفِهِ وَ الِانْتِفَاعِ بِهَا فِي غَيْرِ الصَّلَاة إِلَّا الْکَلْبَ وَ الْخِنْزِيرَ وَ جَوَازِ الصَّلَاة فِي جَمِيعِ الْجُلُودِ إِلَّا مَا نُهِيَ عَنْهُ»

 «بَابُ کَرَاهَة اتِّخَاذِ کَلْبٍ فِي الدَّارِ إِلَّا أَنْ يَکُونَ کَلْبَ صَيْدٍ أَوْ مَاشِيَة أَوْ يُضْطَرَّ إِلَيْهِ أَوْ يُغْلَقَ دُونَهُ الْبَابُ»

 «بَابُ تَحْرِيمِ بَيْعِ الْکِلَابِ إِلَّا کَلْبَ الصَّيْدِ وَ کَلْبَ الْمَاشِيَة وَ الْحَائِطِ وَ جَوَازِ بَيْعِ الْهِرِّ وَ الدَّوَابِّ» و ...

وی افزود: هر يک از ابواب فوق، رواياتي را در بر دارد که بيان کننده نجاست سگ اند . کسي که از علوم ديني کمترين اطلاعي داشته باشد، با ديدن عنوان اين ابواب يقين به حکم نجاست سگ در اسلام مي کند؛ چه رسد به اينکه روايات هر باب را مطالعه و بررسي کند.

وی افزود: به عنوان نمونه در روایتی می خوانیم: «عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَخْلُقْ خَلْقاً أَنْجَسَ مِنَ الْکَلْبِ» عبدالله بن ابي يعفور از امام صادق علیه السلام نقل مي کند: همانا خداوند نيافريد خلقي را که #نجس تر از سگ باشد.

استاد فتحی خاطرنشان کرد: این مسئله بین فقهای شیعه اجماعی است؛ مرحوم صاحب جواهر در کتاب جواهر جلد 5 صفحه 366 مي فرمايد: نجاست اين دو حيوان از مسلمات هست و نصوصي که در اين رابطه آمده است مستفيض يا متواتر است؛ در عين حالي که از تواتر نصوص صحبت مي کند. و مرحوم آیت الله خویی در کتاب تنقيح جلد 3 صفحه 25 تا 29 اين مسأله را بحث مي کند، تواتر نصوص را با آن دقتي که دارد و احتياطي که در بحث رجال دارد، تواتر را تاييد مي کند.

وی در ادامه بیان کرد: مضافا بر اين تواتر صاحب جواهر به يک نکته ديگر هم اشاره مي کند مي فرمايد: در نصوص، قسم ياد شده است نسبت به نجاست اين دو مورد، در صورتي که قسم ياد شده باشد نشان مي دهد که نجاست در نهايت از شدت و غلظت وجود دارد؛ بعد مي فرمايد که مسئله مورد اجماع هست ايشان در موارد خاصي اين گونه اجماع اعلام مي کند مي فرمايد اجماع محصل درباره اين حکم وجود دارد و شما اضافه کنيد که اجماع محقق هم درباره اين حکم وجود دارد. صاحب جواهر ضمن اشاره به ادله اعلام مي فرمايد  نجاست سگ از ضرورات مذهب است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در مذاهب اسلامي، تنها گروهي که سگ را نجس نمي دانند مالکي ها، يکي از فرق اهل سنت، هستند که آنها هم معتقدند احکام و دستورات مربوط به سگ، بايد به صورت تعبّدي عمل شود.

وی اضافه نمود: عقل نسبت به نجاست سگ حکمی ندارد و نفیا و اثباتا در حیطه دخالت عقل نیست. بنابراین طبق روایات و اجماعی که کاشف از روایات است، سگ نجس است و این از ضروریات و مرتکزات فقه شیعه است و هیچ کس هم در نجاست سگ تشکیک نکرده است. بحث های که مرحوم شیخ صدوق و سید مرتضی هم داشتند، ناظر به نجاست خود سگ نیست؛ بلکه ناظر به ملاقی آن و یا اجزای که بی روح هستند؛ بحث هایی در پاکی دارند؛ ولی در مورد اصل سگ همه در نجاست متفق القول هستند.

/270/260/21/