به مناسبت سالروز ولادت پرنور و سرور امام زین العابدین علی بن الحسین علیهما السلام، استاد حسن دیرباز از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «لزوم معرفی بین المللی رسالة الحقوق و صحیفه سجادیه» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: درباره امام سجاد علیه السلام باید گفت با توجه به نوع مأموریتی که خداوند متعال بر عهده ایشان قرار دادند، حضرت، فلسفه امامت را به زیبایی به تصویر کشیدند. در قرآن کریم می خوانیم: «ما خلقت الجنّ و الانس الا لیعبدون» حقیقت آفرینش و فلسفه خلقت، عبودیت است؛ اگر حج و  صلاة و اوامر و نواهی که در اسلام مطرح است را می بینیم، همه و همه برای تقرب و کشاندن بشریت به پای عبودیت است.

وی افزود: عبودیت و بندگی ریشه فطری دارد و در تمام بشریت نهادینه شده است. حتی در سایر مذاهب و حتی ادیان آسمانی و غیر آسمانی شاهد آن هستیم که عبادت را پیشه خودشان قرار دادند؛ اما در مصداق و روش است که گاهی دچار مشکل می شوند. یعنی یک گرایش و انگیزاننده ای در درون به آنها می گوید که باید نسبت به خالق و مدبّر کوچکی بکند.

استاد حسن دیرباز در ادامه بیان کرد: اما فقط در یافتن این مصادیق است که گاهی خطا می رود و گاهی گردانندگان نظام های غیر دینی او را به خطا می برند؛ از این رو ستاره پرست و گاو پرست و غیره ایجاد می شود؛ اما در هر حال، مشخص است که عبودیت یک امر فطری است.

وی اضافه نمود: تنها عبودیتی که مطابق فطرت، عقلانیت و فکر صحیح است و یک حالت نظام مند درست دارد، آن عبودیتی است که در اسلام و در مذهب شیعه به نمایش گذاشته شده است و بهترین فرد برای معرفی چگونگی نیایش و چگونگی حرف زدن با خدا، ادعیه صحیفه سجادیه است که یادگار امام سجاد علیه السلام است. چقدر خوب است تا با کلام دعایی و نیایشی ایشان بیشتر آشنا بشویم و آماده بشویم برای حضّ بردن از دعاهای ابوحمزه ثمالی و خمس عشر و دعاهایی که در ماه رمضان خوانده می شود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: جای تأسف است که از مفاهیم بسیار زیبا و ارزشمند این ادعیه دور مانده ایم؛ یک علت به خاطر نوع نگاهی است که به این دعاهای شریفه وجود دارد. بنا نیست اگر می خواهیم دعاهایی نسبتا طولانی همانند ابوحمزه ثمالی و یا دعای جوشن کبیر را بخوانیم، تمامی آن دعاهای طولانی را لزوما بخوانیم. بلکه حتی بخشی از آن را نیز، ولو در حد نیم صفحه و یا حتی کمتر، اما با توجه به معارف گنجانده در آن، قرائت شود، اثر بسیار بالایی دارد. و همین اندازه هم کفایت است. فهم مطالب، ولو اگر سطر باشد، با یک ساعت دعا خواندن برابری می کند. در نیایش هایی که در صدا و سیما و رسانه های جمعی پخش می شود، به جای داشتنِ نگاه کمی به این دعاها، بخشی از دعاها را با لسان گویندگان خوب، شرح و تفسیر بدهند؛ آن وقت آن نیایش ها با لذت و با بهره بردن واقعی همراه خواهد بود.

این مبلغ بین المللی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: جا دارد تا «صحیفه سجادیه»، این کتاب قیّم و ارزشمند را به جهانیان، بیش از پیش آشنا کنیم؛ چه اینکه بزرگان ما همانند آیت الله العظمی مرعشی نجفی رحمت الله علیه نسخه ای از این کتاب را به محمد سید طنطاوی رییس دانشگاه الازهر مصر فرستادند که موجب تحسین علمای مصر گردید. چنانچه در پاسخ نامه به آیت الله العظمی مرعشی نجفی می نویسد: «من الشقاء»؛ مبنی بر اینکه که آن عالم بزرگ اهل سنت، از شقاوت و بدبختی خود دانسته که تا کنون با این کتاب ارزشمند آشنا نبوده است. طنطاوی در نامه اش اعتراف می کند که این کلام، کلامی فراتر از مغز بشر و دون از کلام خالق است.

استاد دیرباز در ادامه بیان کرد: در عرصه بین المللی می توان به «رسالة الحقوق» امام سجاد علیه السلام بیش از پیش اشاره و تبلیغ نمود. چه اینکه آنها بیشتر حرف هایشان را با زبان حقوقی بیان می کنند و کلام را پیش می برند. گاهی برای آنها که دم از حقوق و حقوق بشر و حقوق های اجتماعی می زنند، این رساله الحقوق بسیار تازگی دارد؛ «حق همسایه»، «حق کودک»، «حق مادر»، «حق مرزبانان»، «حقوق حیوانات» و ... نکات بسیار ریزی در این رساله است که اگر مقداری به آن توجه بشود، در عرصه بین الملل برای آنها که دم از حقوق می زنند، اثر بالایی دارد.

وی افزود: اگر مبلغان با زبان های مختلف به بیان این نکات می پردازند، برای مخاطبان خود، بسیار جذاب است. وقتی در کلیسا درباره این موضوعات، صحبت می کردم، به کلام امیرالمؤمنین علیه السلام اشاره نمودم که حضرت می فرمود: وقتی حیوانات را به عنوان زکات یا هر عنوان دیگر برای حکومت می آورید، در بین راه روی آنها ننشینید و آزار ندهید. حضرت در جایی دیگر به این مضمون می فرماید که در طیّ مسیر، آنجایی که می ایستید و می خواهید دقایقی استراحت کنید، روی مرکب نمانید و پیاده بشوید تا حیوان هم استراحت کند؛ در نشستن روی حیوان هم انصاف را رعایت کنید. در کدام آیین و مذهبی است که با این دقت به جزئیات توجه شده باشد. حضرت علیه السلام در جای دیگر می فرماید: در هنگام کار کشیدن از حیوانات، از یکی از آنها بیش از دیگری کار نباید کشید و باید در کار کشیدن از حیوانات هم انصاف را رعایت کرد.

استاد حسن دیرباز در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: در تبلیغ بین الملل باید به تفاوت های کلام جدید و  کلام قدیم و نحوه استفاده از هر کدام از آنها دقت داشته باشیم. حقیقت این است که در هر موضوعی نه باید افراط و نه تفریط داشته باشیم. اگر در عرصه تبلیغ بین الملل اینگونه قلمداد می شود که حقوق فرد باید فدای حقوق اجتماع بشود، و برای کرامت انسانی ارزشی قائل نیستند، هم مطلب، جا باز نمی کند و هم شاید مورد هجمه قرار بگیرد.

وی اضافه نمود: در کلام قدیم واقعا کلّ آفرینش و پیکره کائنات، نباتات، جمادات، همه در یک پیکر هستند و همه با هم دیده می شوند؛ و هدایت، مجموعه برآیند همه موجودات و مخلوقات است؛ یعنی گیاه و خاک و انسان و کائنات دارای حقوق هستند؛ و اینکه ما در کلام قدیم، «وجود» را می گیریم، یک گونه کلّی نگری است و می شود گفت تکامل بیشتری دارد؛ اما بر اساس کلام جدید، یک فرد را معیار قرار می دهیم و همه کائنات را با نظر به آن فرد بررسی می کنیم.

ین استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در فلسفه هم این بحث مطرح است که ما موظفیم به اندازه کفاف، حقمان را از طبیعت بگیریم و حق طبیعت را به آن برگردانیم؛ و الا دچار بلا و مصیبت و مشکلات می شویم. شاید ریشه کرونا هم بر اساس این تفکر فلسفی، همین باشد. سرخپوستان بر این عقیده اند که وقتی که ما همه چیز را فقط و فقط برای خودمان بخواهیم، این امر طبیعت را عصبانی می کند؛ البته اگر چه این کلام سرخپوستان است، اما حقیقت این است که شمه ای از معرفت عرفانی هم در آن وجود دارد.

وی افزود: ما باید همه عالم را یکجا ببینیم. از این رو من کلام قدیم را خیلی جامع تر می بینم که یک بخشی از آن عالم هم انسان است که بای بهره ای از این آفرینش ببرد. و خداوند به خاطر کرامت او با «سخّر لکم» های قرآنی همه عالم را در اختیار او قرار داده است. قطعا از نظر ارزشی و جایگاهی، انسان در مقام بالاتری است و تمام کائنات در مسخّر او هستند؛ اما او حق ندارد صرفا برای استفاده خود، بیش از حدّ نیاز خودش و کاملا عجب آمیز به آنها بپردازد. از این رو کلام قدیم چون به شکل جامع است، زیباتر و کاملتر از کلام جدید به نظر می رسد.

استاد حسن دیرباز خاطرنشان کرد: البته یک مبلغ بنا بر مخاطب شناسی که دارد، باید طرز بیانش را انتخاب کند؛ ما می بینیم که امام سجاد علیه السلام در خطبه شام، «الله اکبر» را در سطحی معنا می کنند که برای مردم شام، قابل درک باشد؛ و می فرماید: «لَا شَيْ‏ءَ أَكْبَرُ مِنَ اللَّهِ» اما در عین حال امام باقر علیه السلام در معنای «الله اکبر» بیان می کنند: «الله اکبر من أن یوسف»

وی اضافه نمود: در جایی که انسان تافته جدا بافته قلمداد می شود، لازم است که با استفاده از مقبولات و  محفوظات مخاطبین کار را پیش ببرد و برای موفقیت در جذب مخاطب بسیار لازم است. در تبلیغ بین الملل هم باید به این نکته اساسی توجه نمود؛ به عنوان مثال صحبت کردن در میان کلیسا با مساجد متفاوت است؛ چه اینکه صحبت کردن در کلیسای ارتدوکس با کلیسای کاتولیک می تواند متفاوت باشد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ان شاء الله ما را عالم و عامل به معارف قرآنی قرار بدهد و عرضه می داریم خداوندا اگر تا به این روز از ماه شعبان ما را نیامرزیدی، در این روزهای باقی مانده از ماه شعبان، ما را مورد غفران خود قرار بده «و بلغنا الی رمضان»

/270/260/20/