استاد درس خارج حوزه علمیه قم با تبیین پیوند ناگسستنی میان سوره مبارکه قدر و شخصیت حضرت زهرا(س)، ایشان را ظرف نزول حقایق الهی دانست و تأکید کرد: آنگونه که لیلةالقدر ظرف نزول قرآن است، وجود مقدس حضرت صدیقه طاهره(س) نیز مجلای تجلی کمالات الهی و حقیقتی است که درک آن فراتر از فهم عادی بشر است.
/270/260/22/
استاد محمدهادی جوادی گیلانی، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاعرسانی نشست دورهای اساتید، به موضوع «فاطمه لیلةالقدر» پرداخت.
این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو با اشاره به عظمت سوره مبارکه قدر خاطرنشان کرد: این سوره دارای چنان جایگاه رفیعی در کلام الهی است که در روایات اهلبیت(ع) و فتاوای فقهای بزرگ همچون مرحوم سید یزدی در «عروةالوثقی» تأکید شده که اگر برای سورهای استحباب قرائت در نماز باشد، میتوان آن را با سوره قدر جایگزین کرد و همان ثواب را دریافت نمود. این نشاندهنده آن است که تمامی آثار و برکات تکوینیِ دیگر سورههای قرآن، به نحو مضاعف در سوره قدر جمع شده است.
وی با اشاره به ماهیت نزول قرآن کریم، افزود: قرآن بنابر روایات، دو نزول داشته است؛ یک نزول تدریجی که در طی ۲۳ سال و متناسب با حوادث و مصالح مسلمین صورت گرفت و یک نزول دفعی (جمعبندی شده) در شب قدر که بر قلب نازنین پیامبر اکرم(ص) تجلی یافت. آن نزول دفعی، به معنای تجلی کامل خداوند در کلام خود بود، شبیه به آنکه فقیهی با کلام خود، تمام دریافتهای علمی و بطونِ اندیشه خویش را در یک جلسه برای شاگردانش تجلی میدهد؛ چنین است که قرآن، تجلی ذات و صفات الهی است.
پیوندِ ناگسستنی میان «فاطمه» و «لیلةالقدر»
استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه در ذیلِ سوره قدر روایاتِ بسیار عمیقی وارد شده است، تصریح کرد: از جمله روایات ناب در منابع شیعی همچون «تفسیر فرات کوفی»، این کلام از امام صادق(ع) است که میفرمایند: «مَن عَرَفَ فاطِمَةَ حَقَّ مَعرِفَتِها فَقَد أَدرَکَ لَیلَةَ القَدرِ» (هر کس فاطمه را آنگونه که شایسته است بشناسد، لیلةالقدر را درک کرده است). این روایت در سیاق سوره قدر، معنایی بسیار عمیقتر مییابد؛ چرا که ظرفِ نزول قرآن، لیلةالقدر است و این روایت، وجودِ مقدس حضرت زهرا(س) را عینِ آن لیلةالقدر معرفی میکند.
وی افزود: «قدر» به معنای اندازه، هندسه و معینشدنِ حقایق است. در اصطلاح علوم عقلی، عالم قضا، عالمِ حقایق بسیط و اجمالی است و عالم قدر، مرحله تنزلِ آن حقایق به مراتبِ تفصیلی است. فاطمه زهرا(س) همان لیلةالقدر است که حقایق عالم ابتدا در ساحتِ نفسِ کلِ آن حضرت تنزل مییابد و سپس در عالمِ خارج تحقق پیدا میکند. در لسان معارف، به مرد کامل و عقل کل، امیرالمؤمنین(ع) و به زن کامل و نفس کل، حضرت صدیقه طاهره(س) گفته میشود که «مَرجَالبَحرَینِ یَلتَقِیانِ» اشاره به پیوندِ این دو حقیقتِ هستی است.
محدودیتِ معرفتِ بشری نسبت به انوار الهی
این استاد درس خارج حوزه با طرح این پرسش که حقیقتِ این مقامات چیست، اظهار کرد: ما همواره در حیرتِ معرفتِ حضرات معصومین(ع) باقی میمانیم. رسول خدا(ص) خطاب به امیرالمؤمنین(ع) فرمود: «یا علی، ما عَرَفَکَ اَحَدٌ اِلا الله وَ اَنا»؛ این نشان میدهد که حتی اولیای الهی و کُمّلین، در مواجهه با حقیقتِ وجودیِ علی(ع) و فاطمه(س)، تنها از دامنه به قله نگاه میکنند، نه اینکه به اوجِ آن قله رسیده باشند.
وی در تبیین علتِ این ناتوانیِ معرفتی افزود: معرفتِ ما به اسماء و صفات الهی، تنها در حدودِ مظاهر است؛ در حالی که امیرالمؤمنین و حضرت زهرا(س) مظهرِ تامِ این اسماء هستند و چون نمیتوان به کنه و حقیقتِ ذاتِ الهی دست یافت، نمیتوان به حقیقتِ وجودیِ این انوارِ مقدس نیز چنانکه باید، اشراف پیدا کرد.
تبسمِ فاطمه(س)؛ نوری که عالم محشر را فرا گرفت
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به درخششِ جایگاه حضرت زهرا(س) در قیامت، تصریح کرد: در روایات آمده است که در صحرای محشر، هنگامی که حضرت زهرا(س) عبور میکنند، نوری عالم را فرا میگیرد که همگان گمان میکنند خورشیدی تابیده است؛ اما این درخشش، ناشی از تبسمِ آن حضرت است. این نور، بازتابِ عملِ عظیم و معرفتِ والای آن حضرت در عالم دنیاست که بدنی برزخی و نوری از جنسِ کمالاتِ الهی ساخته است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این کمالاتِ فاطمی، سرچشمهی فیض برای تمامی امامانِ پس از ایشان است؛ چرا که آن حضرت حجتِ خدا بر ائمه و سرّ مستودعِ الهی در عالَمِ امکان هستند. فاطمه(س) لیلةالقدر است و ما در پیِ درکِ قطرهای از اقیانوسِ بیکرانِ معرفتِ او هستیم؛ باشد که با تمسک به این سیره، گوشهای از حقیقتِ این شبِ قدرِ عالم هستی برای ما منکشف گردد.