استاد محمدعلی خادمی کوشا از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «جایگاه انتقام در شرع مقدس اسلام» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو با اشاره به جایگاه انتقام و پاسخ متقابل و اهمیت بالای آن اظهار داشت: تقریبا تمام جنگ های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمؤمنین علی علیه السلام از همین نوع بوده است؛ به عبارت دیگر، جنگ های بدر، احد، احزاب و جنگ های پیامبر با یهودیان از نوع برخورد متقابل و مقتدرانه و شکننده در برابر دشمن بوده است.

استاد خادمی کوشا با اشاره به برخوردهای شکننده رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم با پیمان شکنان، خاطرنشان کرد: این امر به خاطر آن بود که جلوی پیمان شکنی های آینده، ظلم، ستم و حتی ترورها را بگیرد.

وی در ادامه بیان کرد: یهودیان بنی نضیر می خواستند رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم را ترور کنند؛ اما حضرت در مقابل همین اقدام برای ترور، اقدام شکننده کردند. اقدام آنها برای ترور در حالی بود که پیمان همکاری با مسلمان ها امضا کرده بودند؛ و با این اقدامشان پیمان شکنی کردند و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در نهایت، همه آنها را از مدینه اخراج کردند.

استاد حوزه علمیه قم یادآور گردید: سیره نبوی صلی الله علیه و آله و سلم و سیره علوی علیه السلام به ما می آموزد که در برابر پیمان شکنی ها باید شکننده وارد شد؛ ولو به قیمت جان؛ اصلا  اقدام اباعبدالله الحسین علیه السلام، واکنش متقابل بود؛ چرا که اقدام معاویه در انتخاب ولی عهد، اقدام بارز او در پیمان شکنی بود؛ چرا که بر طبق معاهده با امام حسن مجتبی علیه السلام، قرار نبود که کسی را به عنوان ولی عهد خود انتخاب کند.

وی با اشاره به قیام مختار ثقفی ابراز داشت: او همه شرایط را سنجید و با رعایت تمام اصول جنگ، سعی نمود تا به گونه ای اقدام کند که انتقام به نتیجه برسد؛ و به نتیجه ظاهری رساند؛ به عبارت دیگر، تقریبا همه کسانی که در کربلا به صورت شاخص، درگیر بودند را قصاص نمود.

استاد خادمی کوشا در بیان از اثربخشی قیام مختار خاطرنشان کرد: با وجود اینکه بعدها خلفای اموی و عباسی ظهور کردند و  دستشان هم به خون ائمه اطهار علیهم السلام آلوده بود، اما هیچ کدام جرأت نکردند رفتاری مانند کربلا را برای یکی دیگر از اهل بیت علیهم السلام، دوباره پیاده کنند. از این رو می توان نتیجه گرفت که اگر انتقام، به موقع و مقتدرانه و حساب شده انجام بگیرد، می تواند سالها بازدارندگی برای جامعه اسلامی ایجاد کند.

استاد درس خارج حوزه با اشاره به ترور و به شهادت رسیدن حضرت رهبر شهید انقلاب حضرت آیت الله العظمی امام سید علی خامنه ای (قدّس الله روحه) یادآور گردید: تمام جهانیان، اعمّ از جوامع اسلامی و غیر اسلامی منتظر این هستند ببینند که مسلمانان و خصوصا ایرانیان در برابر این ظلم، چه برخوردی دارد. برخوردی که ایرانی و مسلمان با این ترور انجام می دهد، می تواند نه تنها آینده ایران، بلکه آینده تمام مسلمان ها را تعیین نماید. اگر در این زمینه کوتاهی صورت بگیرد، علاوه بر اینکه بر خلاف سیره نبوی و علوی علیهما السلام است؛ آثار و تبعات بسیار مأیوس کننده ای را به دنبال خواهد داشت.

استاد خادمی کوشا خاطرنشان کرد: انتقام و پاسخ متقابل، امری فقهی است؛ و چه در قسمت برنامه ریزی و چه در قسمت اجرا در حیطه فقه باید مورد بررسی قرار بگیرد. در فقه صحبت می شود که انتقام و پاسخ متقابل، باید چه شرایطی باید داشته باشد و باید چگونه انجام گیرد تا بتواند به هدف خودش، اعمّ از بازدارندگی و ایجاد امنیت و برگرداندن امنیت و نظم به جامعه و عدالت دست پیدا کنیم.

استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه در مسأله شهادت رهبر انقلاب (قدّس سرّه)، موضوع، فراتر از قصاص است، خاطرنشان کرد: در قصاص، صحبت از جایگاه و موقعیت فرد آسیب دیده نیست؛ قصاص به ما می گوید جان در برابر جان؛ اما اینجا با فراتر از قصاص روبرو هستیم؛ چرا که قرآن کریم می فرماید وقتی به شما تجاوز شد، شما باید مثل همان تجاوزی که به فرد شد، پاسخ بدهید. اما اگر سران یک مملکت زده شد، سران مملکت متجاوز باید زده شود.

استاد خادمی کوشا با اشاره به اینکه «انتقام رهبر جامعه انتقام فردی نیست» تأکید کرد: در انتقام فردی، قرآن می فرماید اگرچه در قصاص، حیات نهفته است، اما اگر ببخشید، برای شما بهتر است. اما وقتی رهبر جامعه کشته می شود، انتقام، یک حکم و یک وظیفه است؛ و هیچگاه  کسی نمی تواند صحبت از بخشش کند؛ چرا که جایی برای بخشش نیست. قرآن کریم در سوره مبارکه شوری، ذیل آیاتی که به ویژگی های مؤمنان می پردازد، می فرماید: از جمله خصوصیات آنها این است که «... إِذا أَصابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُون‏ » (شوری: 39). اگر در جای دیگر اهل بخشش هستند، به موقع خود، اهل انتقام هم هستند.

استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه اجازه و دستور حاکم، از شرایط قصاص در فرهنگ اسلامی است، خاطرنشان کرد: بین انتقام تخریبگر و انتقام اصلاحگر تفاوت است. در گرفتن انتقام نباید نسنجیده و با نگاهی مقطعی عمل نمود؛ چه اینکه برخی از کشورهای غربی با انجام چنین انتقام های نسنجیده ای، تخریبگرانه عمل کردند و سال ها جنگ را به راه انداختند. در دوران جاهلیت قبل از اسلام نیز شاهد ده ها جنگ به خاطر چنین انتقام های ناسنجیده و تخریبگرانه بودیم.

وی با تأکید بر لزوم سنجش شرایط به فشارهای رسانه ای بعد از ترور و به شهادت رساندن اسماعیل هنیه به عنوان مهمان ایران اسلامی مبنی بر لزوم گرفتن هرچه سریعتر انتقام، اظهار داشت: رهبر شهید انقلاب (قدّس سرّه) در آن زمان به صبر توصیه می کردند و تأکید داشتند که به نیروهای خودمان اعتماد کنیم.  بعد از جنگ دوازده روزه نیز همین شیوه را اعمال می کردند. چرا که دنبال آن بودند تا حساب شده ترین انتقام صورت بگیرد؛ و آن شرایط برایشان مهیا نشد؛ کما اینکه هنوز مهیا نشده است؛ شرایطی که بتواند نقطه زنی کنند و انتقام، به صورت اثربخش صورت بپذیرد.